KWALIFIKACJA CES2 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 29.
Co może być przyczyną wady widocznej na szyjce butelki, której fragment przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia fragment szyjki butelki wykonanej z brązowego szkła.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wada na szyjce zlokalizowana w rejonie linii podziału (złącza) formy najczęściej wynika z niewłaściwego domknięcia lub docisku połówek formy.
Gdy forma jest źle dociśnięta na złączach, pojawia się charakterystyczny "szew"/nadlew lub deformacja w tym miejscu, czego nie tłumaczy samo oliwienie, temperatura czy zabrudzenia.

Pełne wyjaśnienie:

W produkcji butelek szklanych wiele wad ma charakter lokalny, czyli występuje w typowym miejscu i ma powtarzalny kształt. Jeśli wada jest widoczna na szyjce w obszarze odpowiadającym linii złącza formy (miejscu styku połówek formy), to naturalnym kierunkiem diagnostyki jest sprawdzenie domknięcia i docisku formy.

Odpowiedź "Źle dociśnięta forma na złączach." jest właściwa, ponieważ niedostateczny docisk lub rozjechanie się połówek formy powoduje powstanie wyraźnego śladu na wyrobie: może to być "szew", nadlew, zadzior, nieregularna krawędź albo deformacja wzdłuż miejsca łączenia. Jest to typowy efekt mechaniczny wynikający z geometrii narzędzia i sposobu jego zamknięcia.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują tak dobrze do tej sytuacji?

  • "Zaoliwiona powierzchnia formy." Zbyt duże lub niewłaściwe smarowanie częściej skutkuje plamami, smugami, nierówną powierzchnią lub lokalnymi śladami przywierania/ślizgania, ale nie musi dawać wady dokładnie na złączu i o charakterze typowego "szwu".
  • "Zbyt zimna forma." Zbyt niska temperatura formy może pogarszać jakość powierzchni, powodować niedogrzanie, matowienie, problemy z rozpływem szkła czy odkształcenia wynikające z warunków chłodzenia. Nie jest to jednak najbardziej typowa przyczyna wady wyraźnie związanej z miejscem łączenia połówek formy.
  • "Zanieczyszczenia mechaniczne formy." Zabrudzenia (np. drobiny, nalepienia) zwykle tworzą punktowe wżery, rysy, odciski lub nieregularne ślady w przypadkowych miejscach. Mogą wystąpić także na szyjce, ale bez dodatkowych przesłanek nie tłumaczą tak dobrze wady wynikającej z geometrii złącza.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal "gdzie" jest wada (złącze, dno, gwint, bok), a dopiero potem dobieraj "co" mogło ją spowodować (docisk/ustawienie, temperatura, smarowanie, czystość). Taka metoda ogranicza zgadywanie i przyspiesza diagnozę w praktyce.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza problem z domknięciem połówek formy: luz, złe ustawienie, zużycie prowadzeń lub niewystarczający docisk. Skutkiem bywa "szew", nadlew albo nierówność dokładnie w miejscu, gdzie formy się stykają.
Gdy połówki formy nie przylegają idealnie, szkło może wcisnąć się w szczelinę. Po zastygnięciu zostaje ślad wzdłuż złącza: zadzior, nadlew lub nierówna krawędź. To typowy mechaniczny efekt nieszczelności formy.
Wada złącza zwykle jest liniowa i powtarzalna w tym samym miejscu na kolejnych sztukach (na linii podziału). Zabrudzenia częściej dają punktowe odciski, rysy lub przypadkowe ślady, które mogą zmieniać położenie i wygląd.
Tak, ale zwykle są to inne objawy niż typowy ślad na złączu: gorsza jakość powierzchni, problemy z dopływem szkła, lokalne deformacje. Jeśli wada jest wyraźnie związana z linią łączenia połówek formy, najpierw sprawdza się docisk i ustawienie.
Nadmierne oliwienie częściej daje smugi, plamy, nierówną powierzchnię albo ślady "poślizgu" na wyrobie. Nie musi tworzyć regularnej wady dokładnie na złączu formy. W diagnostyce ważne jest powiązanie wyglądu wady z jej położeniem.
W praktyce sprawdza się m.in. domykanie połówek, stan prowadzeń i zamków, zużycie powierzchni złącza, obecność nalepień na krawędziach oraz stabilność mechanizmu zamykania. Celem jest usunięcie szczeliny, w którą "wchodzi" szkło.
Gdy na formie są drobiny lub nalepienia, mogą odcisnąć się na szkle jako punktowe wady, rysy lub nieregularne ślady. Zwykle nie tworzą długiego, równego "szwu" wzdłuż złącza, chyba że zanieczyszczenie leży dokładnie na krawędzi złącza.
Częsty błąd to wybór przyczyny "na pamięć" (np. zawsze brud albo temperatura) bez analizy miejsca wady. Drugi błąd to nieuwzględnienie, że ślad na złączu jest zwykle skutkiem mechaniki formy i jej domknięcia, a nie ogólnych parametrów procesu.
Najpierw określ lokalizację (złącze, gwint, dno, bok), potem kształt śladu (linia, punkt, plama), a na końcu dobierz mechanizm powstania (nieszczelność formy, zabrudzenie, smarowanie, temperatura). Taki schemat ogranicza zgadywanie.
Nie zawsze, ale bardzo często szyjka jest wrażliwa na stan narzędzia: ustawienie, domknięcie i czystość. Inne przyczyny (np. parametry cieplne) też są możliwe, jednak gdy ślad pokrywa się z linią podziału, priorytetem jest kontrola złącza formy.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Instrukcje zakładowe/DTR dotyczące obsługi i regulacji form oraz mechanizmów zamykania
  • Materiały szkoleniowe z kontroli jakości wyrobów szklanych (atlas wad powierzchni i wad kształtu)
  • Notatki z technologii procesu formowania opakowań szklanych: rola temperatury, smarowania i czystości narzędzi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego