KWALIFIKACJA BUD18 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 13.
Co oznacza wartość 85,7509g widoczna na przedstawionym wyświetlaczu tachimetru typu total station?
Ilustracja przedstawia wyświetlacz tachimetru typu total station, urządzenia używanego w geodezji do pomiarów kątów i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość 85,7509g jest podana w gradach (gon), czyli jednostce miary kąta używanej w geodezji.
Na wyświetlaczu tachimetru taki odczyt odnosi się do kąta w płaszczyźnie pionowej (często prezentowanego jako kąt zenitalny/elewacji), a nie do nachylenia terenu ani kąta poziomego.

Pełne wyjaśnienie:

W tachimetrze (total station) podstawowe obserwacje kątowe to kąt poziomy oraz kąt pionowy (w praktyce bardzo często prezentowany jako kąt zenitalny). Wartość 85,7509g ma jednostkę g, czyli grad (gon). Sama jednostka mówi, że jest to wielkość kątowa, ale nie jest to jeszcze "nachylenie" – nachylenie terenu bywa podawane w % albo ‰, a nie w gonach.

Dlaczego właściwa jest odpowiedź "Kąt pionowy."? Odczyt w gonach na ekranie pomiarowym, przypisany do obserwacji pionowej, opisuje kierunek celowej w płaszczyźnie pionowej. W wielu tachimetrach przyjmuje się konwencję, że kąt zenitalny zmienia się od 0g (kierunek do zenitu) do 200g (kierunek do nadiru), a wartość w pobliżu 100g odpowiada horyzontowi. Liczba 85,7509g jest więc typowym odczytem kąta w pionie (położenie celowej względem horyzontu/zenitu w zależności od definicji).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Kąt poziomy." – także może być wyrażany w gonach, jednak dotyczy obrotu w płaszczyźnie poziomej (kierunku), a w tym zadaniu wartość z danego pola wyświetlacza odnosi się do obserwacji pionowej.
  • "Nachylenie terenu." – nachylenie jest wielkością pochodną (stosunek różnicy wysokości do odległości) i najczęściej podaje się je w procentach lub promilach, nie jako kąt w gonach na standardowym odczycie kąta.
  • "Kąt zwrotu stycznych." – to pojęcie z geometrii/krzywych w planie i nie jest standardowym, bezpośrednim odczytem tachimetru na ekranie obserwacji kątowych.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy wskazanie ma jednostkę kątową (° lub g) czy jednostki nachylenia (%/‰). Następnie sprawdź, czy ekran/oznaczenie odnosi się do obserwacji w pionie (V/Z) czy w poziomie (Hz). To zwykle eliminuje pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznaczenie g informuje, że kąt podano w gradach (gonach), a nie w stopniach. Pełny obrót ma 400g, a kąt prosty 100g. W geodezji gon jest często używany w tachimetrach do prezentacji kątów poziomych i pionowych.
Najpewniejsza metoda to odczyt oznaczenia pola na ekranie (np. Hz dla poziomego, V/Z dla pionowego/zenitalnego). Sama jednostka (g) nie wystarcza, bo oba kąty mogą być podane w gonach. Liczy się, do której obserwacji przypisano wartość.
W wielu tachimetrach kąt w pionie jest prezentowany jako kąt zenitalny, gdzie okolice 100g odpowiadają horyzontowi. Wartość 85,7509g jest typowa dla obserwacji w płaszczyźnie pionowej, bo mieści się w zakresie pracy układu pionowego i nie przypomina zapisu nachylenia w % lub ‰.
Stosuje się proporcję: 400g = 360°, więc 1g = 0,9°. Aby przeliczyć g na stopnie, mnożysz liczbę gradów przez 0,9. W drugą stronę dzielisz stopnie przez 0,9 (czyli mnożysz przez 10/9).
Zwykle nie. Nachylenie jest parametrem pochodnym i najczęściej wyświetla się je jako procent (%) lub promile (‰), ewentualnie jako kąt, ale wtedy instrument jasno opisuje tryb prezentacji. Sam zapis "…g" typowo dotyczy bezpośredniego pomiaru kąta.
Kąt zenitalny to kąt mierzony w płaszczyźnie pionowej od kierunku do zenitu do kierunku celowej. W tachimetrach często jest to standardowy sposób opisu "kąta pionowego". Warto pamiętać o typowym zakresie i o tym, że horyzont wypada w okolicach wartości środkowych skali.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie Hz z V/Z, ignorowanie jednostek (g vs °), uznanie każdej wartości za "spadek" zamiast kąt, oraz nieuwzględnienie konwencji pionowej (kąt elewacji vs kąt zenitalny). Na egzaminie zawsze patrz na opis pola i jednostkę.
Kąt pionowy (lub zenitalny) jest potrzebny, gdy oprócz kierunku interesuje Cię składowa wysokościowa pomiaru, np. przy wyznaczaniu różnic wysokości, obliczaniu wysokości punktu z odległości skośnej albo kontroli tyczenia elementów na określonej rzędnej.
Sprawdza się ustawienia instrumentu (konfiguracja wyświetlania kątów) oraz opis na ekranie: część tachimetrów pokazuje V jako elewację (od horyzontu), inne Z jako kąt zenitalny (od zenitu). Na egzaminie kieruj się nazwą/ikoną pola w danym widoku.
Tak. Kąt poziomy (kierunek/Hz) bardzo często jest prezentowany w gonach, szczególnie w praktyce geodezyjnej. Dlatego do rozstrzygnięcia, jaki to kąt, nie wystarczy jednostka. Kluczowe jest, czy wartość jest w polu opisanym jako obserwacja pozioma czy pionowa.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręcznik z geodezji ogólnej: rozdział o pomiarach kątów i tachimetrii
  • Instrukcje/poradniki użytkownika tachimetrów (sekcja: odczyty kątów, jednostki, ekran pomiaru)
  • Zadania egzaminacyjne z interpretacji odczytów tachimetru i jednostek gon/stopnie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego