W kodach kreskowych używanych w handlu detalicznym (rodzina kodów EAN/UPC zgodna ze standardami GS1) cyfra kontrolna pełni rolę technicznej weryfikacji poprawności odczytu numeru.
Mechanizm jest prosty: urządzenie skanujące odczytuje wszystkie cyfry zakodowane w symbolu, następnie oblicza spodziewaną cyfrę kontrolną na podstawie pozostałych cyfr i porównuje ją z cyfrą zapisaną w numerze. Jeśli wartości się nie zgadzają, system sygnalizuje błąd (np. z powodu uszkodzenia etykiety, zabrudzenia, złej jakości wydruku).
Z tego powodu cyfra kontrolna jest umieszczana na ostatniej pozycji numeru: najpierw występują cyfry identyfikujące zakres/prefiks, następnie część związana z przedsiębiorstwem i produktem, a dopiero na końcu element kontrolny. To pozwala łatwo "domknąć" sprawdzenie całego ciągu cyfr jednym porównaniem.
Typowe nieporozumienia wynikają z mylenia roli fragmentów numeru:
- prefiks (często kojarzony z krajem) nie jest cyfrą kontrolną, bo niesie informację identyfikacyjną,
- kod producenta i kod produktu opisują identyfikację towaru, a nie kontrolę poprawności odczytu,
- cyfra kontrolna nie służy do rozpoznania firmy ani pochodzenia – jej zadaniem jest wyłącznie wykrycie błędu skanowania.
W praktyce sprzedawcy: gdy skanowanie nie działa, warto pamiętać, że problem zwykle dotyczy jakości odczytu (etykieta, uszkodzenie, zagniecenie), a nie "złej" ostatniej cyfry – ona jedynie ujawnia, że odczyt jest niespójny.
