KWALIFIKACJA ELE2 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 36.
Czujniki termistorowe kontrolujące temperaturę uzwojeń silnika trójfazowego montowane są
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czujniki termistorowe służą do możliwie bezpośredniej kontroli temperatury uzwojeń, więc umieszcza się je w samych uzwojeniach stojana. Montaż "w puszce" lub "na obudowie" mierzy głównie temperaturę otoczenia/obudowy, a nie rzeczywiste nagrzanie uzwojeń. Umieszczenie tylko w jednej fazie daje gorszą kontrolę.

Pełne wyjaśnienie:

Termistory (np. czujniki typu PTC stosowane do ochrony silników) mają wykrywać rzeczywistą temperaturę uzwojeń, czyli miejsca, w którym powstają największe straty cieplne i gdzie przegrzanie najszybciej prowadzi do degradacji izolacji. Z tego powodu czujniki montuje się wewnątrz uzwojeń stojana, a nie w punktach zewnętrznych.

Odpowiedź "wewnątrz uzwojenia każdej fazy" jest logiczna, bo w silniku trójfazowym nagrzewanie może nie być idealnie symetryczne (np. przy przeciążeniu, pogorszeniu chłodzenia, asymetrii zasilania). Rozmieszczenie czujników w uzwojeniach wszystkich faz poprawia wiarygodność detekcji przegrzania i ogranicza ryzyko, że lokalny "gorący punkt" nie zostanie wykryty.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "w puszce przyłączeniowej" – puszka jest miejscem połączeń przewodów, zwykle oddalonym termicznie od najbardziej obciążonych fragmentów uzwojenia. Taki pomiar może reagować z opóźnieniem i nie odzwierciedlać temperatury izolacji w rowkach stojana.
  • "wewnątrz uzwojenia jednej fazy" – jeden punkt pomiarowy może nie wykryć przegrzania w innej fazie lub w innym miejscu uzwojeń. To typowy błąd polegający na założeniu pełnej symetrii nagrzewania.
  • "na obudowie silnika" – obudowa ma inną bezwładność cieplną i często jest chłodzona powietrzem. Temperatura obudowy bywa niższa i pojawia się później niż przegrzanie uzwojeń, więc ochrona może zadziałać za późno.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: jeśli pytanie dotyczy temperatury uzwojeń, czujnik powinien być umieszczony jak najbliżej uzwojeń, a nie na zewnątrz silnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Termistor to element, którego rezystancja zmienia się wraz z temperaturą. W silnikach używa się go jako czujnika przegrzania uzwojeń (często w układzie ochronnym z przekaźnikiem), aby wcześnie wykryć niebezpieczny wzrost temperatury i wyłączyć napęd.
Bo celem jest pomiar temperatury izolacji i przewodów uzwojenia, czyli miejsca najbardziej narażonego na uszkodzenie przy przeciążeniu lub złym chłodzeniu. Pomiar na obudowie albo w puszce przyłączeniowej zwykle reaguje wolniej i może zaniżać temperaturę uzwojeń.
Przegrzanie przyspiesza starzenie izolacji, może powodować zwarcia międzyzwojowe, spadek sprawności i w skrajnym przypadku spalenie stojana. Objawy w eksploatacji to m.in. zapach przegrzanej izolacji, wzrost poboru prądu i częste wyzwalanie zabezpieczeń.
Nie zawsze. Obudowa ma inną bezwładność cieplną i jest chłodzona z zewnątrz, więc może być znacznie chłodniejsza niż uzwojenia, szczególnie przy krótkotrwałym przeciążeniu. Dlatego czujnik na obudowie bywa zbyt "opóźniony" jako ochrona uzwojeń.
Zwykle są wyprowadzone jako osobna para (lub zestaw) cienkich przewodów do puszki zaciskowej i nie służą do zasilania silnika. W dokumentacji silnika mogą być opisane jako obwód czujnika temperatury. W praktyce podłącza się je do przekaźnika termistorowego w sterowaniu.
Termistory stosuje się, gdy zależy na bezpośrednim pomiarze temperatury uzwojeń i szybkiej reakcji na przegrzanie wynikające np. z przeciążenia, zaniku fazy czy pogorszenia chłodzenia. Wyłączniki/przekaźniki przeciążeniowe bazują głównie na prądzie, a nie na realnej temperaturze uzwojeń.
Najczęstsze pomyłki to wskazywanie puszki przyłączeniowej lub obudowy jako miejsca montażu (bo są "widoczne" i łatwo dostępne) oraz założenie, że wystarczy czujnik tylko w jednej fazie. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba czytać uważnie: czy chodzi o uzwojenie, czy o obudowę.
Termistor zmienia rezystancję wraz z temperaturą. Układ zabezpieczający (np. przekaźnik) monitoruje obwód termistora i po przekroczeniu progu temperatury zgłasza alarm lub rozłącza stycznik zasilający silnik. Dzięki temu silnik jest chroniony przed zniszczeniem izolacji.
Uzwojenia znajdują się w stojanie, w żłobkach rdzenia stojana. To one wytwarzają pole magnetyczne i są szczególnie wrażliwe na przegrzanie. Dlatego czujniki temperatury umieszcza się możliwie blisko tych uzwojeń, a nie na elementach zewnętrznych.
Ucz się funkcji elementów: stojan, wirnik, uzwojenia, puszka zaciskowa, obudowa, wentylator, łożyska. Ćwicz rozróżnianie, co dotyczy zasilania (zaciski) a co diagnostyki i ochrony (czujniki). Dobrze działa analiza prostych schematów podłączeń silnika i zabezpieczeń.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że czujniki termistorowe służą do możliwie bezpośredniej kontroli temperatury uzwojeń, więc umieszcza się je w samych uzwojeniach stojana.

Materiały:

  • Dokumentacje techniczno-ruchowe (DTR) silników i przekaźników termistorowych
  • Materiały szkolne o zabezpieczeniach silników (zabezpieczenie przeciążeniowe, termiczne, zwarciowe)
  • Katalogi producentów silników opisujące opcje czujników temperatury uzwojeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego