W ruchu płaskim ciała sztywnego w dowolnej chwili można opisać ruch jako obrót chwilowy wokół pewnego punktu nazywanego chwilowym środkiem obrotu. Jest to narzędzie czysto kinematyczne: nie musi być to punkt materialny, może leżeć poza bryłą, a jego położenie zwykle zmienia się w czasie.
Kluczowa własność: dla punktu obracającego się wokół danego środka prędkość chwilowa jest prostopadła do promienia wodzącego (odcinka łączącego środek obrotu z tym punktem). Stąd wynika prosta metoda konstrukcyjna:
- przez punkt A prowadzi się prostą prostopadłą do wektora prędkości punktu A,
- przez punkt B prowadzi się prostą prostopadłą do wektora prędkości punktu B,
- punkt przecięcia tych dwóch prostych jest chwilowym środkiem obrotu.
Jeżeli na rysunku w zadaniu punkt "1" leży dokładnie w miejscu przecięcia tak wyznaczonych prostych, to jest on poprawną odpowiedzią. Pozostałe punkty (2, 3, 4) są typowymi dystraktorami: mogą leżeć na jednej z prostych, "pomiędzy" A i B lub w miejscu intuicyjnie kojarzonym z obrotem, ale nie spełniają warunku jednoczesnej prostopadłości do prędkości w A i B.
Wskazówka egzaminacyjna: nie szukaj środka "na oko". Zawsze wykonaj dwie prostopadłe do kierunków prędkości. Jeśli prędkość któregoś punktu jest równa zero, to ten punkt sam jest chwilowym środkiem obrotu w tej chwili.
