KWALIFIKACJA EKA2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 32.
Datą krańcową umieszczaną w opisie teczki jest data
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Data krańcowa w opisie teczki wskazuje zakres chronologiczny dokumentów znajdujących się w tej teczce, czyli obejmuje najwcześniejszą i najpóźniejszą datę dokumentu w jej zawartości. Nie jest to data udostępnienia, brakowania ani termin przekazania do archiwum zakładowego.

Pełne wyjaśnienie:

Data krańcowa (często nazywana też datą skrajną) to element opisu teczki/jednostki archiwalnej, który informuje o zakresie czasowym dokumentacji zgromadzonej w środku. W praktyce oznacza to, że w opisie wpisuje się najwcześniejszą datę występującą na dokumentach w teczce oraz najpóźniejszą datę z tej samej teczki. Dzięki temu osoba korzystająca z ewidencji widzi od razu, z jakiego okresu pochodzą materiały, bez potrzeby przeglądania zawartości.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "najwcześniejszego i najpóźniejszego dokumentu w danej teczce aktowej"? Ponieważ data krańcowa opisuje zawartość teczki (chronologię dokumentów), a nie działania wykonywane na teczce w archiwum.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "pierwszego udostępnienia dokumentów" – to data czynności eksploatacyjnej (kiedy ktoś korzystał z akt). Może być odnotowana w rejestrach udostępnień, ale nie stanowi daty krańcowej opisu teczki.
  • "przekazania dokumentów na brakowanie" – brakowanie jest etapem postępowania z dokumentacją niearchiwalną. Data brakowania dotyczy procesu selekcji i zniszczenia, a nie zakresu dat dokumentów w teczce.
  • "wyznaczająca termin przekazania materiałów do archiwum zakładowego" – termin przekazania wynika z organizacji pracy i przepisów wewnętrznych, a nie z chronologii dokumentów w teczce. To inny typ informacji (harmonogram/obowiązek), nie element opisu "daty" jednostki.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz w pytaniu "data krańcowa", myśl o pierwszej i ostatniej dacie dokumentu w teczce. Gdy pojawiają się słowa "udostępnienie", "brakowanie", "przekazanie" – to zwykle dotyczą czynności, a nie opisu chronologicznego zawartości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Data krańcowa (skrajna) to informacja o zakresie chronologicznym dokumentów w teczce: od najwcześniejszej do najpóźniejszej daty występującej na dokumentach znajdujących się w środku. Ułatwia wyszukiwanie akt bez przeglądania zawartości.
Należy przejrzeć daty na dokumentach i wybrać najstarszą oraz najnowszą z całej zawartości teczki. To właśnie te dwie daty tworzą zakres wpisywany w opisie. Nie wybiera się "średniej" ani daty zamknięcia sprawy, jeśli nie jest ona najpóźniejsza.
Udostępnienie to czynność wykonywana na aktach (ktoś korzysta z dokumentów) i może się zdarzyć wiele razy. Data krańcowa opisuje natomiast zawartość teczki (daty dokumentów), dlatego nie zależy od tego, kiedy akta były wypożyczone lub przeglądane.
Nie. Data brakowania dotyczy procesu selekcji i zniszczenia dokumentacji niearchiwalnej. Data krańcowa służy do określenia okresu powstania dokumentów w teczce. To dwa różne typy informacji i pojawiają się w innych miejscach dokumentacji archiwalnej.
Gdy cała zawartość teczki pochodzi z jednego dnia, data krańcowa w praktyce będzie miała ten sam początek i koniec (ten sam dzień jako najwcześniejsza i najpóźniejsza data). Nadal jest to poprawne, bo opis wciąż informuje o rzeczywistym zakresie chronologicznym.
Najczęściej wtedy, gdy myli się daty dokumentów z datami działań na teczce (np. przekazanie do archiwum, udostępnienie). Błąd powstaje też, gdy bierze się datę z okładki lub pisma przewodniego, nie sprawdzając, czy w teczce nie ma starszych lub nowszych dokumentów.
Data krańcowa pozwala szybko ocenić, czy teczka obejmuje poszukiwany okres. Dzięki temu w ewidencji lub spisie można filtrować jednostki po latach, a także odróżniać podobnie nazwane teczki (np. ta sama komórka organizacyjna, ale inny przedział czasu).
Pojęcie dotyczy ogólnie opisu jednostek archiwalnych, więc spotyka się je zarówno w archiwach zakładowych (opis teczek dokumentacji), jak i w archiwach przechowujących zasób (opisy jednostek w inwentarzach). Zawsze chodzi o skrajne daty dokumentów w jednostce.
Data krańcowa wynika z treści i dat dokumentów w teczce. Data przekazania to moment organizacyjny (kiedy teczka trafiła do archiwum zakładowego). W razie wątpliwości pamiętaj: krańcowa = "pierwszy i ostatni dokument", przekazania = "kiedy oddano akta".
Warto opanować podstawowe pojęcia: teczka/jednostka, tytuł, sygnatura, kategoria archiwalna, daty skrajne, komórka organizacyjna. Ćwicz na przykładach: weź zestaw dokumentów i spróbuj ułożyć opis z poprawnym zakresem dat oraz sprawdzić, które informacje są o zawartości, a które o czynnościach.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Data krańcowa w opisie teczki wskazuje zakres chronologiczny dokumentów znajdujących się w tej teczce, czyli obejmuje najwcześniejszą i najpóźniejszą datę dokumentu w jej zawartości."

Źródła:

  • Międzynarodowy Standard Opisu Archiwalnego ISAD(G), element dotyczący "Dat" (Dates) w opisie jednostki archiwalnej, wyd. 2 (Second edition), ICA (International Council on Archives).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z archiwistyki dotyczące opisu jednostek archiwalnych i metadanych
  • Wewnętrzna instrukcja kancelaryjna i archiwalna obowiązująca w jednostce (rozdziały o opisie teczek i ewidencji)
  • Standardy opisu archiwalnego omawiające element "daty" (np. standard międzynarodowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego