KWALIFIKACJA ELM3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 9.
Demontaż połączenia kołkowego wykonuje się narzędziem przedstawionym na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia, każde oznaczone literą od A do D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Demontaż połączenia kołkowego wykonuje się narzędziem przeznaczonym do osiowego wypychania/wybijania kołka bez uszkadzania otworu i elementów bazowanych.
Poprawna jest odpowiedź wskazująca narzędzie z rysunku, które pracuje na kołek udarowo lub dociskowo w osi, a pozostałe propozycje nie zapewniają kontrolowanego wybicia kołka.

Pełne wyjaśnienie:

Połączenie kołkowe stosuje się m.in. do ustalania wzajemnego położenia części oraz przenoszenia obciążeń w sposób powtarzalny. W praktyce serwisowej (np. w zespołach mechatronicznych, korpusach, oprawach, uchwytach) kołek bywa osadzony z pasowaniem, dlatego do demontażu trzeba użyć narzędzia, które działa w osi kołka i pozwala przenieść siłę w kontrolowany sposób.

Odpowiedź poprawna to ta, która na rysunku przedstawia narzędzie do wybijania/wypychania kołków (typowo wybijak/przebijak w odpowiednim wykonaniu). Takie narzędzie ma kształt umożliwiający oparcie na czole kołka i przekazanie siły bez "rozjeżdżania się" po powierzchni. Dzięki temu ogranicza się ryzyko:

  • rozkalibrowania lub zadziorów w otworze,
  • uszkodzenia krawędzi bazujących,
  • skrzywienia kołka przez uderzenia poza osią.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, jeśli przedstawiają narzędzia nieprzeznaczone do tej operacji (np. typowe narzędzia do cięcia, chwytania lub podważania). Takie narzędzia mogą powodować poślizg, punktowe uszkodzenia lub brak możliwości przyłożenia siły w osi kołka.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "narzędzie z rysunku" szukaj cech funkcjonalnych: końcówka dopasowana do czoła kołka, praca w osi, możliwość uderzania młotkiem lub stabilnego docisku. W praktyce pamiętaj też o podparciu elementu, stosowaniu podkładek/otworów przelotowych oraz okularach ochronnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Połączenie kołkowe to połączenie rozłączne, w którym kołek (walcowy lub stożkowy) ustala położenie elementów albo pomaga przenosić obciążenia. W praktyce zapewnia powtarzalne bazowanie części po rozebraniu i ponownym montażu.
Najczęściej używa się narzędzia do osiowego wybijania/wypychania kołków (np. wybijaka dobranego średnicą). Kluczowe jest, aby narzędzie opierało się na czole kołka i pozwalało przenieść siłę w osi, bez uszkodzeń otworu.
Podważanie zwykle działa poza osią i łatwo powoduje zadziorowanie krawędzi, odkształcenie kołka oraz uszkodzenia powierzchni bazujących. Może też powiększyć otwór, co pogarsza pasowanie i dokładność ustalenia po ponownym montażu.
Narzędzie powinno być dobrane tak, aby stabilnie opierało się o czoło kołka i nie klinowało w otworze. Zbyt cienkie będzie się ślizgać i niszczyć czoło kołka, a zbyt grube może opierać się o element i uszkadzać krawędzie.
Udar stosuje się, gdy dostęp jest dobry i element można bezpiecznie podeprzeć, a pasowanie nie jest skrajnie ciasne. Docisk (np. prasa) bywa lepszy przy większej precyzji, ryzyku uszkodzeń lub gdy udar mógłby zaszkodzić łożyskom i delikatnym zespołom.
Najczęstsze błędy to wybór narzędzia "ogólnego" (np. do chwytania lub cięcia) zamiast narzędzia do wybijania, pomijanie pracy w osi kołka oraz nieuwzględnianie podparcia elementu. W zadaniach z rysunkiem myli się też podobne kształty narzędzi.
Nie zawsze. Młotek jest często używany do pracy udarowej z wybijakiem, ale w wielu przypadkach lepsza jest metoda dociskowa (np. prasa lub imadło z odpowiednim podparciem). Wybór zależy od pasowania, dostępności i ryzyka uszkodzeń.
Element należy podeprzeć stabilnie tak, aby siła była przenoszona przez masywną część, a kołek miał możliwość wyjścia (np. nad otworem w podkładce lub w przestrzeni). Zmniejsza to drgania, ryzyko pęknięć i poprawia skuteczność wybicia.
Szukaj narzędzia o kształcie trzpienia, które ma część roboczą do oparcia na czole kołka i część do uderzania lub docisku. Zwykle jest to proste narzędzie prowadzone w osi, bez szczęk tnących i bez elementów do podważania.
Po wybiciu mogą pojawić się zadziory, odkształcenia lub ślady poślizgu narzędzia. Kontrola pozwala ocenić, czy kołek nadaje się do ponownego użycia i czy otwór nie utracił pasowania. To wpływa na dokładność ustalenia w montażu.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wybijak" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wybijak (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Kołek (element złączny)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%82ek_(%C5%82%C4%85cznik) (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (działy: połączenia rozłączne, połączenia kołkowe)
  • Karty katalogowe narzędzi: wybijaki/przebijaki i zasady ich doboru
  • Instrukcje BHP dla prac montażowo-demontażowych w warsztacie mechanicznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego