KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 24.
Dextrosum to synonim
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dextrosum to nazwa odnoszona do dekstrozy, czyli glukozy (cukru prostego). Dlatego poprawne jest wskazanie "glukozy." Pozostałe propozycje to inne węglowodany: sacharoza i laktoza są dwucukrami, a skrobia jest wielocukrem, więc nie są synonimami dextrosum.

Pełne wyjaśnienie:

Dextrosum w nazewnictwie farmaceutycznym jest używane jako określenie dekstrozy, czyli glukozy. W praktyce aptecznej rozpoznanie takich synonimów ma znaczenie przy doborze właściwego surowca, ponieważ zamiana jednego cukru na inny może zmienić właściwości preparatu (np. rozpuszczalność, smak, wpływ na stabilność lub osmolalność roztworu).

Dlaczego odpowiedź "glukozy." jest właściwa? Dekstroza to historyczna i zwyczajowa nazwa glukozy (zwłaszcza D-glukozy), spotykana w obrocie i w opisach surowców. Stąd "Dextrosum" odnosi się do glukozy jako konkretnej substancji, a nie ogólnie do "cukru".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "sacharozy." – sacharoza jest dwucukrem (disacharydem) zbudowanym z glukozy i fruktozy. To inna substancja o innych właściwościach fizykochemicznych i innym nazewnictwie.
  • "laktozy." – laktoza także jest dwucukrem (glukoza + galaktoza). Choć jest powszechnym wypełniaczem w postaciach stałych, nie jest synonimem dextrosum.
  • "skrobi." – skrobia to wielocukier (polisacharyd), polimer glukozy. To materiał o zupełnie innym zachowaniu (np. pęcznienie), niebędący tożsamy z glukozą.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz człon "dextro-", najczęściej chodzi o dekstrozę/glukozę. Natomiast nazwy kończące się na "-oza" mogą oznaczać różne cukry, więc warto rozróżniać monosacharydy, disacharydy i polisacharydy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dextrosum to określenie dekstrozy, czyli glukozy. W praktyce spotyka się je jako nazwę surowca/cukru prostego stosowanego m.in. do sporządzania roztworów, mieszanek i jako składnik pomocniczy w recepturze.
Bo dekstroza odnosi się do glukozy (monosacharydu). Sacharoza jest innym związkiem chemicznym (disacharydem: glukoza + fruktoza), ma inne właściwości i inną nazwę surowcową, więc nie może być synonimem.
Najprościej po typie cukru: glukoza to monosacharyd, laktoza i sacharoza to disacharydy. Jeśli w pytaniu występuje "dextrose/dextrosum", zwykle chodzi o glukozę, a nie o inne cukry.
Nie. Skrobia jest polisacharydem (wielocukrem), czyli polimerem jednostek glukozy. Mimo że "zawiera" glukozę w budowie, nie jest tą samą substancją co glukoza i nie stanowi jej synonimu w nazewnictwie.
Glukozę wykorzystuje się m.in. do sporządzania prostych roztworów i mieszanin, jako składnik pomocniczy w niektórych recepturach oraz w pracy z surowcami węglowodanowymi. Kluczowe jest dobranie właściwego cukru zgodnie z nazwą w recepcie.
Najczęściej myli się cukry o podobnym brzmieniu i funkcji: glukozę z sacharozą lub laktozą. Mechanizm błędu to skojarzenie "cukier = sacharoza", zamiast przypomnienia, że "dextrose/dextrosum" to glukoza.
W praktyce terminologicznej odnoszą się do tego samego: glukozy (dekstrozy). Różnica dotyczy głównie języka zapisu (angielski vs łaciński). Na egzaminie liczy się rozpoznanie, że chodzi o glukozę.
Ułatwiają identyfikację substancji w recepturze, dokumentacji i na opakowaniach surowców. Jednocześnie są źródłem pomyłek, dlatego technik farmaceutyczny powinien kojarzyć najczęstsze pary: nazwa łacińska/nazwa polska.
Bo pozwala szybko wykluczać błędne odpowiedzi: glukoza to monosacharyd, laktoza i sacharoza to disacharydy, a skrobia to polisacharyd. Taki podział pomaga też zrozumieć różnice we właściwościach i zastosowaniu surowców.
Stwórz listę najczęstszych nazw łacińskich i ich polskich odpowiedników, ucz się w parach (termin → substancja), a następnie ćwicz na krótkich testach. Dodatkowo grupuj po rodzinach związków (cukry, kwasy, sole), co zmniejsza ryzyko mylenia.
info

Około 72% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Dextrosum to nazwa odnoszona do dekstrozy, czyli glukozy (cukru prostego)."

Źródła:

  • PubChem (NIH): "D-Glucose" – opis i nazewnictwo związku, https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/5793 (dostęp: 2026-03-02)
  • Merriam-Webster Dictionary: hasło "dextrose" (definicja jako glukoza), https://www.merriam-webster.com/dictionary/dextrose (dostęp: 2026-03-02)
  • Medical Dictionary (TheFreeDictionary): hasło "dextrose" (glukoza), https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/dextrose (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Słownik terminów farmaceutycznych (łacińsko-polski) używany w nauczaniu technika farmaceutycznego
  • Materiały z chemii farmaceutycznej i towaroznawstwa (cukry i ich nazewnictwo)
  • Monografie i definicje substancji w wiarygodnych bazach chemicznych (np. PubChem) oraz słownikach medycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego