KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 41.
Diagram przedstawia wartości stężeń tlenku siarki (IV) zarejestrowane na terenie zabudowy jednorodzinnej w sezonie grzewczym. W których miesiącach wystąpiło przekroczenie dopuszczalnego stężenia tej substancji?
Ilustracja przedstawia wykres słupkowy oraz tabelę, które dotyczą stężeń tlenku siarki (IV) w powietrzu na terenie zabudowy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekroczenie dopuszczalnego stężenia występuje w tych miesiącach, w których wartość na diagramie znajduje się powyżej zaznaczonego progu (linii/poziomu dopuszczalnego). Z odczytu wykresu wynika, że ponad limit wychodzą miesiące zimowe: grudzień, styczeń i luty, dlatego ta odpowiedź jest właściwa.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność interpretacji wyników monitoringu jakości powietrza. "Przekroczenie dopuszczalnego stężenia" oznacza sytuację, w której zarejestrowana wartość na diagramie jest większa od zaznaczonego na wykresie poziomu dopuszczalnego (zwykle przedstawionego jako linia odniesienia lub wyraźnie oznaczony próg).

Aby poprawnie odpowiedzieć:

  • odczytaj z diagramu wartości dla kolejnych miesięcy sezonu grzewczego,
  • porównaj każdy miesiąc z poziomem dopuszczalnym,
  • zaznacz tylko te miesiące, w których wykres/słupek jest wyżej niż próg.

Na przedstawionym diagramie powyżej poziomu dopuszczalnego znajdują się miesiące grudzień, styczeń i luty. To typowy układ dla zabudowy jednorodzinnej w sezonie grzewczym, gdy emisje ze spalania paliw w źródłach komunalno-bytowych są największe.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ zawierają co najmniej jeden miesiąc, w którym wartość na diagramie nie przekracza progu (lub pomijają miesiąc, w którym próg jest przekroczony). Najczęstsze przyczyny pomyłek to: przesunięcie o jeden miesiąc podczas odczytu osi czasu, nieuwzględnienie jednego z trzech zimowych miesięcy albo błędne odczytanie, czy słupek "dotyka" progu czy go "przekracza".

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze porównuj miesiące po kolei (od początku do końca osi X) i stosuj tę samą regułę oceny progu dla każdego miesiąca; unikniesz w ten sposób zgadywania "na logikę" zamiast na podstawie danych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sytuacja, gdy odczytana wartość dla danego okresu jest powyżej zaznaczonego na wykresie progu (poziomu dopuszczalnego). W praktyce porównujesz wysokość słupka/punktu z linią limitu i zaznaczasz miesiące, w których wynik jest wyższy.
Przejdź miesiąc po miesiącu i dla każdego porównaj wartość z progiem dopuszczalnym. Pomaga zasada: najpierw identyfikuj próg (linia), potem sprawdzaj, czy słupek/punkt jest nad linią. Nie zgaduj na podstawie pory roku.
W sezonie grzewczym zwiększa się spalanie paliw do ogrzewania budynków. Jeśli paliwa zawierają siarkę, emisja SO2 rośnie. Dodatkowo zimą częściej występują warunki utrudniające rozpraszanie zanieczyszczeń (np. słabsze przewietrzanie).
Najczęściej są to lokalne źródła spalania paliw do ogrzewania (kotły, piece), zwłaszcza przy paliwach o wyższej zawartości siarki. W tle mogą być też emisje komunikacyjne i przemysłowe, ale w osiedlach domów zwykle dominuje tzw. niska emisja.
Zależy od definicji użytej w danym zestawieniu: czasem przekroczenie oznacza ściśle powyżej progu, a czasem powyżej lub równe. Na egzaminie należy trzymać się tego, jak próg jest opisany na diagramie i jak zaznaczono wartości (czy "dotykają" progu czy są ponad nim).
Najczęstsze są: pomylenie miesięcy na osi czasu, pominięcie jednego słupka, błędne odczytanie legendy lub progu, oraz automatyczne wskazanie miesięcy zimowych bez sprawdzenia danych. Pomaga systematyczne odczytywanie od lewej do prawej.
Informacja powinna wynikać z opisu osi Y, legendy lub podpisu diagramu (np. "średnia dobowa", "średnia 1h", "średnia miesięczna"). Jeśli wykres pokazuje miesiące, często prezentuje się wartości miesięczne, ale zawsze trzeba to potwierdzić w opisie.
Przykłady działań to: kontrole jakości paliw i urządzeń grzewczych, wsparcie wymiany kotłów, edukacja mieszkańców o prawidłowym spalaniu, działania antysmogowe w gminie oraz analiza, czy potrzebne są dodatkowe pomiary w newralgicznych punktach.
Tak. Tlenek siarki(IV) to nazwa chemiczna związku o wzorze SO2 (dwutlenek siarki). W zadaniach egzaminacyjnych mogą pojawić się obie nazwy, dlatego warto kojarzyć nazwę systematyczną z symbolem.
Ćwicz odczyt osi, legend, jednostek i progów odniesienia na różnych wykresach (słupkowych i liniowych). Ustal nawyk: jednostka → próg → porównanie. To ogranicza błędy nieuwagi i pozwala szybko wskazać okresy przekroczeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przekroczenie dopuszczalnego stężenia występuje w tych miesiącach, w których wartość na diagramie znajduje się powyżej zaznaczonego progu (linii/poziomu dopuszczalnego)."

Źródła:

  • World Health Organization, "WHO global air quality guidelines: particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide", 2021

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z monitoringu jakości powietrza (interpretacja wykresów, wskaźniki i poziomy odniesienia)
  • Materiały dydaktyczne o zanieczyszczeniach powietrza i niskiej emisji w sezonie grzewczym
  • Strony informacyjne instytucji zajmujących się monitoringiem jakości powietrza (opisy zanieczyszczeń i interpretacja wyników)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego