KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 6.
Dla połączenia spoczynkowego, dobierz z tabeli zwykłą wysokość nakrętki dla śruby M.20. Śruba oraz nakrętka wykonane są z tego samego materiału – stali A2.
Ilustracja przedstawia tabelę z wymiarami nakrętek sześciokątnych, które są zgodne z normami DIN 439B oraz DIN 934.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zwykła nakrętka sześciokątna (typ 1) dobierana do gwintu metrycznego M20 ma znormalizowaną wysokość m = 16 mm. Określa to tabela/norma wymiarowa dla nakrętek; oznaczenie materiału A2 wpływa na własności, ale nie zmienia wartości wysokości zwykłej nakrętki.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniach śrubowych wiele wymiarów elementów złącznych nie jest dobieranych "na oko", lecz wynika z normalizacji. Dla gwintu metrycznego o oznaczeniu M20 stosuje się typowe (zwykłe) nakrętki sześciokątne o określonej, znormalizowanej wysokości m. W tabelach wymiarowych dla nakrętek zwykłych dla M20 wartość ta wynosi 16 mm.

Informacja o tym, że śruba i nakrętka są wykonane z tej samej stali nierdzewnej (A2), ma znaczenie przede wszystkim dla:

  • własności mechanicznych i odporności korozyjnej,
  • zachowania pary ciernej gwintu (ryzyko zacierania, dobór smarowania),
  • doboru klasy/odmiany wyrobu w zamówieniu.

Jednak sama geometria zwykłej nakrętki (w tym jej wysokość) jest określana przez normę wyrobu i nie powinna być zmieniana tylko dlatego, że materiał jest nierdzewny, jeśli nadal mówimy o "zwykłej" nakrętce danego typu/stylu.

Dlaczego pozostałe wartości nie pasują? Wartości 12 mm i 14 mm są typowe dla mniejszych rozmiarów gwintu lub innych odmian nakrętek (np. niższych), więc w kontekście M20 i "zwykłej" nakrętki zaniżają wysokość. Wartość 20 mm to intuicyjne "dopasowanie do M20", ale w normalizacji wysokość nie jest równa średnicy nominalnej gwintu i takie uproszczenie prowadzi do błędów doboru.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli zadanie każe "dobrać z tabeli" i nie ma obliczeń, kluczowa jest umiejętność rozpoznania, który parametr (tu: wysokość m) i dla jakiego typu elementu (nakrętka zwykła) należy odczytać, a nie kierowanie się intuicją.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wysokość m to wymiar osiowy nakrętki mierzony wzdłuż osi śruby (grubość nakrętki). Jest znormalizowany dla danego rozmiaru gwintu i typu nakrętki, aby zapewnić odpowiednią liczbę zwojów współpracujących i zamienność elementów.
Najpierw wybierz tabelę dla właściwego rodzaju nakrętki (np. zwykła sześciokątna typ/styl 1), potem znajdź wiersz/kolumnę dla rozmiaru gwintu M20 i odczytaj parametr m. Nie myl go z szerokością pod klucz ani z wysokością nakrętki niskiej.
Ponieważ dla zwykłej nakrętki sześciokątnej stosowanej z gwintem metrycznym M20 normy wymiarowe podają wysokość m = 16 mm. To wartość wynikająca ze standaryzacji, a nie z dowolnego doboru proporcji do średnicy gwintu.
W typowym doborze z tabel/norm materiał (np. stal nierdzewna austenityczna) wpływa głównie na własności i odporność korozyjną, a nie na wymiary nominalne. Jeżeli wybierasz ten sam typ wyrobu wg normy, jego geometria (np. wysokość m) pozostaje taka sama.
To określenie spotykane w materiałach dydaktycznych dla połączeń, w których elementy po zmontowaniu nie wykonują ruchu względnego podczas pracy. W praktyce nadal dobiera się wtedy typowe elementy złączne wg norm oraz warunków obciążenia, montażu i środowiska.
Zbyt mała wysokość nakrętki oznacza mniej zwojów gwintu w zazębieniu, co może obniżyć nośność połączenia i zwiększyć ryzyko uszkodzenia gwintu (ścięcia, wyrwania). Może też utrudnić uzyskanie stabilnego docisku i prawidłowego zabezpieczenia przed luzowaniem.
Oznaczenie M20 dotyczy średnicy nominalnej gwintu, a nie wysokości nakrętki. Wymiary elementów złącznych są znormalizowane i dla M20 wysokość zwykłej nakrętki jest mniejsza od 20 mm. Intuicyjne "równe 20" to częsty błąd proporcjonalnego myślenia.
Poza wysokością m często kontroluje się m.in. szerokość pod klucz, średnicę opisaną, fazowanie oraz tolerancje wykonania. Dla montażu istotna jest też zgodność gwintu (skok, tolerancja) z śrubą oraz dobór podkładki i zabezpieczenia.
Tak. Dla tego samego rozmiaru gwintu mogą istnieć nakrętki zwykłe, cienkie, wysokie, samohamowne czy kołnierzowe. Każda odmiana ma własne znormalizowane wymiary. Dlatego w zadaniach trzeba zwracać uwagę na określenie "zwykła" oraz na typ/styl z tabeli.
Najpewniejsza metoda to odczyt z właściwej tabeli/normy, zamiast polegania na pamięci. Jeśli nie masz tabeli, sprawdź, czy pytanie dotyczy nakrętki zwykłej (typ/styl 1). Pomyłki biorą się często z przenoszenia wartości z innego rozmiaru lub typu nakrętki.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • ISO 4032, Hexagon nuts — Product grades A and B, tabela wymiarów (wysokość m) dla gwintu M20
  • ISO 261, ISO general purpose metric screw threads — General plan, zakres i oznaczenia gwintów metrycznych (m.in. M20)
  • ISO 3506-1, Mechanical properties of corrosion-resistant stainless steel fasteners, zakres oznaczeń materiałowych (np. austenityczne stale nierdzewne)

Materiały:

  • Tablice/normy wymiarowe nakrętek sześciokątnych (styl/typ 1)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (połączenia śrubowe)
  • Karty katalogowe producentów elementów złącznych z tabelami wymiarów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego