Pytanie dotyczy sytuacji, gdy w trakcie realizacji inwestycji pojawiają się roboty, których nie ujęto wcześniej w wycenie. W takim przypadku właściwym dokumentem jest kosztorys dodatkowy, bo obejmuje nowy, wcześniej nieplanowany lub niewyszczególniony zakres robót, który wymaga odrębnej wyceny do rozliczeń i uzgodnień.
Żeby nie pomylić pojęć, warto powiązać nazwę kosztorysu z typową przyczyną jego sporządzenia:
- Kosztorys dodatkowy – gdy dochodzi coś więcej niż było wycenione: nowe prace, dodatkowe elementy, rozszerzenie zakresu.
- Kosztorys zamienny – gdy coś się zamienia: pewne roboty lub rozwiązania są zastępowane innymi (np. inna technologia, inny materiał), a celem jest przeliczenie różnicy wynikającej z zamiany, a nie dopisanie całkiem nowego zakresu.
- Kosztorys inwestorski – przygotowywany na etapie planowania i postępowania ofertowego; służy m.in. do oszacowania wartości zamówienia i porównania ofert, a nie do wyceny "nieujętych wcześniej" prac w trakcie robót.
- Kosztorys powykonawczy – sporządzany po wykonaniu robót, aby odzwierciedlić stan faktyczny (rzeczywiste ilości/zakres). Nie jest to typowy dokument do wyceny robót, które dopiero pojawiły się jako nowy zakres, tylko do rozliczenia tego, co wykonano.
Na egzaminie kluczowe jest uchwycenie różnicy między "dodatkowe, bo nowe i wcześniej niewycenione" a "zamienne, bo zastępujące inne". Jeśli w treści występuje warunek "nie ujęto wcześniej w wycenie", najczęściej wskazuje on na potrzebę kosztorysu dodatkowego.
