KWALIFIKACJA PGF1 + PGF2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 22.
Dlaczego lejność farby do sitodruku nie może być wysoka?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lejność (zbyt duża płynność) farby sitodrukowej nie może być wysoka, bo farba mogłaby samoczynnie przenikać przez oczka siatki. W sitodruku to nacisk i ruch rakla mają kontrolować przetłaczanie farby, aby uzyskać ostre krawędzie i powtarzalny nadruk bez podciekania.

Pełne wyjaśnienie:

W sitodruku farba znajduje się na sicie (na stronie rakla), a na podłoże ma zostać przeniesiona dopiero wtedy, gdy rakiel wytworzy odpowiedni nacisk i "przetłoczy" farbę przez oczka siatki. Dlatego farba nie może mieć zbyt wysokiej lejności (czyli być zbyt "rzadka"). Gdyby była nadmiernie płynna, mogłaby przechodzić przez oczka bez kontrolowanego działania rakla, co prowadzi do wad druku: zalewania detali, podciekania, spadku ostrości krawędzi i trudności w utrzymaniu powtarzalności.

Odpowiedź "Aby nie przechodziła przez oczka bez nacisku rakla." jest zgodna z logiką procesu: rakiel ma sterować transferem farby, a właściwości farby mają ten transfer stabilizować.

Pozostałe odpowiedzi opisują częste nieporozumienia:

  • "Aby łatwo przechodziła przez oczka bez nacisku rakla." – to opisuje sytuację niepożądaną. Samoczynne przechodzenie farby przez siatkę oznacza utratę kontroli nad grubością warstwy i geometrią nadruku.
  • "Ponieważ powinna w łatwy sposób dawać się nanosić na sito." – łatwość rozprowadzania na sicie nie może być osiągana kosztem nadmiernej płynności. Farba może dobrze się rozprowadzać, a jednocześnie zachowywać kontrolowaną lepkość podczas spoczynku.
  • "Ponieważ powinna charakteryzować się wysoką przyczepnością." – przyczepność do podłoża jest ważna, ale nie jest bezpośrednim powodem, dla którego nie zwiększa się lejności. Przyczepność i lepkość/lejność to różne właściwości, a ich zależność nie jest prostą regułą "im wyższa lejność, tym lepsza przyczepność".

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się rakiel, zwykle chodzi o kontrolę procesu (kiedy i jak farba przechodzi przez siatkę). Odpowiedź powinna odnosić się do tego, że bez nacisku rakla transfer farby nie powinien zachodzić w sposób niekontrolowany.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lejność to praktyczne określenie "płynności" farby, czyli tego, jak łatwo się rozpływa i przemieszcza pod wpływem sił. W sitodruku zbyt duża lejność oznacza, że farba może nie trzymać formy na sicie i gorzej poddaje się kontroli raklem.
Bo wtedy transfer farby staje się niekontrolowany. Nacisk i ruch rakla mają decydować o tym, ile farby przejdzie przez siatkę i w jakim miejscu. Samoczynne przenikanie prowadzi do rozlewania, podciekania i utraty ostrości nadruku.
Rakiel wytwarza nacisk i ścinanie, które "przetłacza" farbę przez oczka siatki tylko w strefie kontaktu. Dzięki temu można sterować grubością warstwy i krawędziami nadruku. Właściwa lepkość farby wspiera tę kontrolę i stabilność procesu.
Zbyt rzadka (nadmiernie płynna) farba może powodować zalewanie drobnych elementów grafiki, rozmycie krawędzi, podciekanie pod siatką oraz zbyt dużą zmienność grubości warstwy. W praktyce trudniej też utrzymać powtarzalność w dłuższym nakładzie.
Nie ma tu prostej reguły "im bardziej płynna, tym lepiej się trzyma". Przyczepność zależy m.in. od składu spoiwa, kompatybilności z podłożem i warunków utrwalania. Lepkość/lejność dotyczy głównie zachowania farby podczas nakładania i kontroli transferu przez siatkę.
Lepkość to pojęcie bardziej techniczne (opór płynięcia), a lejność to ujęcie praktyczne (jak "rzadko" zachowuje się farba). W testach obie cechy często odnoszą się do tego samego problemu: czy farba nie płynie samoczynnie i czy rakiel może precyzyjnie sterować jej przejściem przez oczka.
Zwłaszcza przy drobnych detalach, cienkich liniach i małych oczkach siatki, gdzie łatwo o zalanie i utratę ostrości. Ryzyko rośnie też przy dłuższych postojach w produkcji, bo farba może wnikać w siatkę i przechodzić przez nią bez właściwego cyklu pracy rakla.
Częsty błąd to założenie, że farba powinna "jak najłatwiej" przechodzić przez siatkę, bo wtedy druk będzie prostszy. W sitodruku kluczowa jest jednak kontrola: farba ma przejść tylko wtedy i tam, gdzie działa rakiel, a nie samoczynnie w spoczynku.
Pomaga odpowiednia lepkość/płynność dobrana do siatki i grafiki oraz stabilne zachowanie farby podczas pracy. Zbyt duża płynność sprzyja rozlewaniu, a zbyt duża lepkość może pogorszyć przenoszenie. W praktyce liczy się równowaga i powtarzalność podczas cyklu rakla.
Ucz się procesowo: siatka jest formą, a rakiel jest elementem sterującym transferem farby. Do każdego pojęcia (lepkość, lejność, oczka) dopisz skutek błędu w druku (np. zalewanie, podciekanie). Takie skojarzenia ułatwiają szybkie wybory w testach.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że lejność (zbyt duża płynność) farby sitodrukowej nie może być wysoka, bo farba mogłaby samoczynnie przenikać przez oczka siatki.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii sitodruku (dział: farby i ich właściwości reologiczne)
  • Materiały producentów farb sitodrukowych: karty techniczne (lepkość, zalecenia aplikacyjne)
  • Ćwiczenia warsztatowe: porównanie zachowania farb o różnej lepkości na tej samej siatce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego