KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 18.
Długość odcinka pomierzonego na mapie w skali 1:500 wynosi 11,1 cm. Ile wynosi rzeczywista długość tego odcinka w terenie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:500 oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada 500 takim samym jednostkom w terenie.
11,1 cm × 500 = 5550 cm w terenie. Następnie zamieniamy na metry: 5550 cm ÷ 100 = 55,5 m. Dlatego prawidłowa jest odpowiedź 55,5 m.

Pełne wyjaśnienie:

Skala liczbowa 1:500 mówi, że 1 jednostka długości na mapie odpowiada 500 takim samym jednostkom w terenie. Najwygodniej zachować te same jednostki w obliczeniach, a dopiero na końcu wykonać zamianę jednostek.

Krok 1: przeliczenie długości z mapy na teren
Na mapie zmierzono 11,1 cm. Zatem w terenie będzie:
11,1 cm × 500 = 5550 cm.

Krok 2: zamiana centymetrów na metry
Wiemy, że 100 cm = 1 m, więc:
5550 cm ÷ 100 = 55,5 m.
To jest rzeczywista długość odcinka w terenie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 5,55 m — to typowy skutek pomyłki o rząd wielkości: po otrzymaniu 5550 cm ktoś dzieli przez 1000 lub "ucina" jedno zero, zamiast poprawnie podzielić przez 100.
  • 22,2 m — to wynik wynikający z błędnego skojarzenia z podwojeniem 11,1, bez użycia skali, albo z niepoprawnego przeliczenia (np. potraktowania skali jak 1:200).
  • 2,22 m — to efekt podwójnego błędu: zarówno niewłaściwego użycia skali (dzielenie zamiast mnożenia), jak i błędnej zamiany jednostek.

Wskazówka egzaminacyjna: przy skali 1:500 można zapamiętać, że 1 cm na mapie = 500 cm w terenie = 5 m. Wtedy 11,1 cm × 5 m/cm = 55,5 m. Taki skrót jest szybki, ale nadal wymaga poprawnej zamiany cm→m.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:500 oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada 500 jednostkom w terenie. W praktyce: 1 cm na mapie = 500 cm = 5 m w terenie. Dzięki temu można szybko przeliczać odległości z mapy na rzeczywiste wymiary.
Najpierw przelicz w tych samych jednostkach: 11,1 cm × 500 = 5550 cm. Potem zamień centymetry na metry: 5550 ÷ 100 = 55,5 m. To standardowy schemat: mnożenie przez mianownik skali i zamiana jednostek.
Bo długość na mapie jest pomniejszona względem terenu. Skala 1:500 mówi, że teren jest 500 razy większy niż rysunek mapy. Dzielenie miałoby sens przy przejściu z terenu na mapę (np. gdy chcesz narysować odcinek o znanej długości).
Warto zapamiętać przelicznik: 1 cm na mapie = 5 m w terenie dla skali 1:500. Wtedy liczysz: 11,1 × 5 = 55,5 m. To skraca rachunek, ale nadal wymaga świadomości, że wynik ma być w metrach.
Najczęściej pojawia się błąd jednostek (np. brak zamiany cm na m), odwrócenie działania (dzielenie zamiast mnożenia) oraz pomylenie skali (np. użycie 1:200). Pomaga zapisanie kroków: mnożenie przez 500, potem podział przez 100.
Nie, jeśli pytanie wymaga wyniku w metrach. 5550 cm to poprawna długość w terenie, ale w innych jednostkach. Trzeba ją przeliczyć: 5550 cm = 55,5 m. Na egzaminach często sprawdza się właśnie poprawną zamianę jednostek.
Możesz wykonać szybkie oszacowanie: w skali 1:500 10 cm ≈ 50 m, więc 11,1 cm powinno dać trochę ponad 50 m. Jeśli wychodzi 5 m albo 500 m, to najpewniej pomyliłeś działanie (mnożenie/dzielenie) lub jednostki.
Skala 1:500 jest typowa dla opracowań wymagających dużej szczegółowości, np. w obszarach zurbanizowanych. Ułatwia czytelne przedstawienie sytuacji terenowej (sieci uzbrojenia, krawężniki, budynki) i wykonywanie obliczeń lub kontroli odległości na mapie.
Najwygodniej policzyć do końca w centymetrach, a potem przejść na metry dzieląc przez 100. Jeśli chcesz od razu w metrach, zamień 1 cm na mapie na wartość terenową w metrach (dla 1:500 to 5 m) i mnoż długość z mapy przez ten przelicznik.
Warto rozumieć, że im mniejszy mianownik (np. 1:500), tym większa dokładność i więcej szczegółów na mapie. Skale typu 1:1000 czy 1:2000 pokazują większy obszar kosztem szczegółowości. Zasada przeliczania pozostaje ta sama: mnożysz przez mianownik skali.
info

Około 81% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że skala 1:500 oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada 500 takim samym jednostkom w terenie.11,1 cm × 500 = 5550 cm w terenie.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" (definicja skali liczbowej i interpretacja 1:n): https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy - dostęp 2026-02-28
  • Wikibooks (PL), "Matematyka maturalna/Proporcje" (podstawy rachunku proporcji wykorzystywane w przeliczaniu skali): https://pl.wikibooks.org/wiki/Matematyka_maturalna/Proporcje - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL), "Centymetr" (relacja jednostek i przeliczenie cm na m): https://pl.wikipedia.org/wiki/Centymetr - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki z geodezji/kartografii omawiające skalę mapy i elementarne przeliczenia
  • Zbiór zadań rachunkowych z geodezji (skale, jednostki, proporcje)
  • Materiały dydaktyczne szkół/CKZ do kwalifikacji BUD.18 w zakresie opracowania wyników pomiarów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego