Odleżyny (uszkodzenia skóry i tkanek podskórnych) powstają najczęściej tam, gdzie długotrwały ucisk działa na wyniosłości kostne, a dodatkowo występuje tarcie lub siły ścinające. Dlatego w praktyce opiekuńczej kluczowe jest kojarzenie konkretnej pozycji ułożeniowej z typowymi punktami podparcia.
W leżeniu na boku ciężar ciała przenosi się m.in. na bark/ramię oraz okolicę biodra (szczególnie okolice krętarza większego). Jednak równie istotne są miejsca, w których dochodzi do kontaktu "kość o kość" lub ucisku przez twardsze elementy kostne:
- kolana – gdy noga leżąca wyżej opiera się o nogę leżącą niżej, ucisk dotyczy okolic przyśrodkowych i/lub bocznych (w zależności od ułożenia),
- kostki – często jedna kostka uciska drugą, zwłaszcza gdy stopy nie są odseparowane miękką podpórką.
Dlatego odpowiedź "zewnętrznej i wewnętrznej stronie kolan, wewnętrznej i zewnętrznej stronie kostek" najlepiej opisuje dodatkowe, typowe punkty ryzyka w tej pozycji.
Pozostałe propozycje są mniej trafne, bo zawierają lokalizacje, które nie są klasycznymi punktami największego ucisku właśnie w leżeniu na boku albo są sformułowane zbyt ogólnie. Odpowiedzi z "łokciami" mogą kojarzyć się z ryzykiem w różnych ułożeniach, ale w pozycji bocznej kluczowe są przede wszystkim bark/ramię, biodro oraz punkty kontaktu kończyn dolnych (kolana i kostki). Wariant z "przedramionami" jest jeszcze mniej charakterystyczny jako typowy punkt podparcia w tej pozycji. Z kolei "łopatki" to lokalizacja częściej kojarzona z leżeniem na plecach, gdzie łopatki rzeczywiście mogą być punktami ucisku.
Wskazówka praktyczna do nauki i opieki: myśl o odleżynach jak o problemie "mapy ucisku". Najpierw nazwij pozycję (bok), potem wskaż wyniosłości kostne po stronie podporowej i miejsca wzajemnego ucisku (kolano–kolano, kostka–kostka). To podejście ułatwia też zapamiętanie, gdzie stosować poduszki/wałki do odciążenia.
