KWALIFIKACJA TKO3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 22.
Do badania szczelności przylegania iglicy do opornicy w rozjeździe należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyleganie iglicy do opornicy sprawdza się przez próbę wsunięcia blaszki pomiarowej o zadanej grubości w miejsce styku.
"Blaszki o grubości 1 mm" pełnią rolę prostego szczelinomierza, a śruba mikrometryczna, klin i penetrator nie są standardową metodą takiej kontroli.

Pełne wyjaśnienie:

Badanie szczelności (czyli ocena, czy pomiędzy iglicą a opornicą nie występuje niedopuszczalny prześwit) w rozjeździe wykonuje się metodą prostą i powtarzalną: poprzez użycie blaszki pomiarowej o określonej grubości. Taka "blaszka" działa jak szczelinomierz – jeśli da się ją wsunąć w strefę przylegania, oznacza to, że istnieje szczelina o co najmniej tej grubości.

Odpowiedź "blaszki o grubości 1 mm" jest poprawna, ponieważ bezpośrednio realizuje cel badania: weryfikuje istnienie prześwitu w miejscu, w którym iglica powinna przylegać do opornicy podczas prawidłowego ułożenia rozjazdu.

  • "Śruby mikrometrycznej" nie stosuje się do sprawdzania przylegania w miejscu styku iglica–opornica; jest to przyrząd do pomiaru wymiarów elementów, a nie do oceny szczeliny w trudno dostępnym styku roboczym.
  • "Klina pomiarowego" można kojarzyć z pomiarami szczelin lub luzów, jednak w tym zadaniu oczekiwane jest wskazanie konkretnego, typowego rozwiązania w postaci blaszki o określonej grubości, która pozwala na jednoznaczną próbę "wejdzie/nie wejdzie".
  • "Penetratora chemicznego" używa się w badaniach nieniszczących do ujawniania nieciągłości powierzchniowych (np. pęknięć), a nie do oceny przylegania dwóch elementów przez kontrolę prześwitu.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: gdy pytanie dotyczy szczelności/prześwitu w styku elementów rozjazdu, najczęściej chodzi o użycie prostego wzorca grubości (blaszki/szczelinomierza), a nie o przyrządy do pomiaru wymiarów detali lub metody chemiczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Iglica to ruchomy element rozjazdu, który kieruje zestaw kołowy na właściwy tor, a opornica to szyna, do której iglica powinna ściśle przylegać w położeniu zamkniętym. Ich poprawne przyleganie ogranicza ryzyko wejścia obrzeża koła w niepożądany prześwit.
Stosuje się próbę wsunięcia blaszki pomiarowej (szczelinomierza) o określonej grubości w strefę styku iglica–opornica. Jeśli blaszka wchodzi, oznacza to występowanie szczeliny co najmniej równej jej grubości i konieczność dalszej oceny stanu rozjazdu.
Blaszka jest wzorcem grubości: pozwala szybko i jednoznacznie sprawdzić, czy istnieje prześwit o danej wartości. To metoda prosta, powtarzalna i możliwa do wykonania w warunkach terenowych podczas oględzin i przeglądów rozjazdu.
Nie jest to typowe narzędzie do takiej kontroli, bo mikrometr służy do pomiaru wymiarów elementów, a nie do oceny prześwitu w styku roboczym dwóch szyn w rozjeździe. W badaniu przylegania liczy się próba wsunięcia wzorca grubości w miejsce styku.
Oznacza to, że pomiędzy iglicą a opornicą występuje prześwit. Taki stan może wynikać np. z zabrudzeń, zużycia, deformacji, niewłaściwej regulacji lub uszkodzeń. W praktyce wymaga dalszej diagnostyki i podjęcia działań utrzymaniowych zgodnych z procedurą.
Najczęściej podczas przeglądów okresowych rozjazdów, po pracach regulacyjnych, po zdarzeniach eksploatacyjnych mogących wpłynąć na ustawienie rozjazdu oraz przy podejrzeniu nieprawidłowej pracy napędu lub zamknięcia nastawczego. Celem jest potwierdzenie bezpiecznego prowadzenia kół.
Częsty błąd to wybieranie "bardziej precyzyjnego" przyrządu z nazwy (np. mikrometru), mimo że pytanie dotyczy prostej próby szczeliny. Inny błąd to mylenie badań geometrycznych toru z kontrolą przylegania elementów rozjazdu.
Może być kojarzony z badaniami nieniszczącymi powierzchni (np. wykrywaniem pęknięć), ale nie służy do sprawdzenia przylegania iglicy do opornicy przez pomiar szczeliny. W tym zadaniu istotny jest prześwit w styku, a nie defekty materiałowe ujawniane metodą chemiczną.
Szczelinomierz (blaszki) jest zestawem wzorców o znanych grubościach i daje prostą odpowiedź "wchodzi/nie wchodzi" dla konkretnej wartości. Klin to narzędzie o zmiennej grubości, częściej wymagające odczytu miejsca wsunięcia. W pytaniu o "blaszkę 1 mm" chodzi o wzorzec grubości.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie elementów rozjazdu i dobór narzędzi do typowych czynności: kontrola szczelin, oględziny, podstawowe pomiary. Pomaga też nauka skojarzeń: "szczelina/prześwit" → szczelinomierz, "wymiar detalu" → mikrometr, "pęknięcia" → metody NDT.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z budowy i utrzymania rozjazdów kolejowych (skrypty szkolne, podręczniki branżowe)
  • Instrukcje i procedury utrzymania rozjazdów stosowane przez zarządców infrastruktury (jeśli dostępne w szkole/zakładzie)
  • Ćwiczenia praktyczne z użyciem szczelinomierzy i podstawowych przyrządów kontrolno-pomiarowych na stanowisku dydaktycznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego