KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 37.
Do bezdotykowego pomiaru temperatur należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pirometr służy do bezdotykowego pomiaru temperatury, bo wyznacza ją na podstawie promieniowania cieplnego (najczęściej podczerwieni) emitowanego przez obiekt. Multimetr mierzy wielkości elektryczne, kalorymetr bada ciepło w procesach, a luksomierz natężenie oświetlenia.

Pełne wyjaśnienie:

Do bezdotykowego pomiaru temperatur używa się pirometru. Taki przyrząd nie wymaga kontaktu z badanym obiektem, ponieważ wykorzystuje fakt, że każdy obiekt o temperaturze wyższej od zera bezwzględnego emituje promieniowanie cieplne (często analizowane w zakresie podczerwieni). Na podstawie zarejestrowanego promieniowania pirometr wyznacza temperaturę powierzchni.

W praktyce (np. w serwisie elektroniki) pirometr jest przydatny, gdy:

  • element jest gorący i dotknięcie grozi poparzeniem lub uszkodzeniem czujnika kontaktowego,
  • miejsce pomiaru jest trudno dostępne,
  • kontakt mógłby zaburzyć wynik (np. małe elementy, szybkie zmiany temperatury),
  • zależy nam na szybkim "skanowaniu" punktów w celu wykrycia przegrzewania.

Pozostałe przyrządy nie pasują do celu pytania:

  • "multimetru" – to przyrząd do pomiaru wielkości elektrycznych (np. napięcia, prądu, rezystancji). Nie służy do bezdotykowego pomiaru temperatury; ewentualne funkcje temperaturowe w niektórych modelach zwykle wymagają sondy kontaktowej.
  • "kalorymetru" – służy do badań ilości ciepła, ciepła reakcji lub pojemności cieplnej, a nie do prostego, bezdotykowego pomiaru temperatury obiektu w terenie.
  • "luksomierza" – mierzy natężenie oświetlenia (światło widzialne) w luksach, a nie temperaturę.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się słowo "bezdotykowy" przy temperaturze, najczęściej chodzi o przyrząd bazujący na promieniowaniu (pirometr/termometr IR), a nie o miernik elektryczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pirometr to przyrząd do bezdotykowego pomiaru temperatury powierzchni obiektu. Działa najczęściej na zasadzie pomiaru promieniowania podczerwonego emitowanego przez badaną powierzchnię i przeliczenia go na temperaturę.
Pirometr rejestruje promieniowanie cieplne emitowane przez obiekt (zwykle w paśmie IR). Następnie, po uwzględnieniu parametrów takich jak emisyjność, wyznacza temperaturę powierzchni. Nie wymaga dotykania elementu ani montażu czujnika.
Multimetr jest przeznaczony głównie do pomiarów wielkości elektrycznych (napięcie, prąd, rezystancja). Nawet jeśli ma funkcję temperatury, zwykle wymaga sondy kontaktowej. Nie jest przyrządem IR, więc nie mierzy temperatury bezdotykowo.
Luksomierz mierzy natężenie oświetlenia w luksach (lx). Stosuje się go np. do oceny oświetlenia stanowisk pracy, pomieszczeń lub ekspozycji. Nie jest to przyrząd do temperatury, dlatego nie zastąpi pirometru.
Kalorymetr to aparatura do badań związanych z ilością ciepła w procesach (np. ciepło reakcji, pojemność cieplna). Służy raczej do analiz laboratoryjnych, a nie do szybkiego bezdotykowego pomiaru temperatury urządzeń w elektronice.
Typowe błędy to zbyt duża odległość (zły wybór pola pomiaru), pomiar powierzchni błyszczących bez korekty emisyjności oraz celowanie w tło zamiast w obiekt. Skutkiem są odczyty zaniżone lub zawyżone mimo sprawnego przyrządu.
W typowym zastosowaniu pirometr wyznacza temperaturę powierzchni, ponieważ analizuje promieniowanie emitowane z zewnętrznej warstwy. Temperatura wnętrza może się różnić (np. w grubych elementach), dlatego do wnętrza częściej stosuje się metody kontaktowe lub czujniki wbudowane.
Gdy wymagana jest wysoka dokładność, obiekt ma niestabilną emisyjność, jest bardzo mały lub ma powierzchnię silnie odbijającą, pomiar pirometrem może być obarczony błędem. Wtedy lepszy bywa czujnik kontaktowy (np. termopara) zapewniający stabilniejszy odczyt.
W pirometrii kluczowa jest emisyjność, bo wpływa na to, ile promieniowania cieplnego "widzi" przyrząd i jak przelicza je na temperaturę. Rezystancja jest istotna w pomiarach elektrycznych (np. multimetrem), ale nie opisuje własności optycznych powierzchni.
Warto uczyć się "mapy skojarzeń": wielkość fizyczna → przyrząd (temperatura–pirometr/termometr, oświetlenie–luksomierz, napięcie–woltomierz/multimetr). Ćwicz też rozpoznawanie nazw i zastosowań oraz typowych ograniczeń pomiaru.
info

Statystycznie 72% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Pirometr służy do bezdotykowego pomiaru temperatury, bo wyznacza ją na podstawie promieniowania cieplnego (najczęściej podczerwieni) emitowanego przez obiekt."

Źródła:

  • Wikipédia (pl): "Pirometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pirometr (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipédia (pl): "Luksomierz" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Luksomierz (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipédia (pl): "Multimetr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Multimetr (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki z metrologii i miernictwa elektrycznego/elektronicznego (rozdziały o przyrządach pomiarowych i termometrii)
  • Instrukcje obsługi pirometrów (opis zasady działania, emisyjność, odległość pomiaru)
  • Materiały dydaktyczne o promieniowaniu podczerwonym i bezdotykowych metodach pomiaru temperatury

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego