Do bezdotykowego pomiaru temperatury ciekłego metalu w piecu odlewniczym stosuje się pirometr. Jest to przyrząd, który wyznacza temperaturę obiektu bez kontaktu z nim, zwykle na podstawie analizy promieniowania cieplnego (najczęściej w podczerwieni) emitowanego przez rozgrzaną powierzchnię.
W praktyce odlewniczej bezkontaktowy pomiar jest szczególnie użyteczny, ponieważ ciekły metal ma bardzo wysoką temperaturę, a bezpośrednie zanurzanie czujników bywa kłopotliwe (ryzyko uszkodzenia, zużycia osłon, zabrudzeń, konieczność częstej wymiany elementów). Pirometr pozwala wykonać szybki odczyt z bezpiecznej odległości, o ile operator prawidłowo celuje w strefę pomiaru i uwzględnia warunki wpływające na wynik (np. właściwości powierzchni i zadanie odpowiednich nastaw).
Pozostałe przyrządy nie służą do pomiaru temperatury:
- Higrometr mierzy wilgotność powietrza lub gazów. Może mieć znaczenie w klimatyzacji czy magazynowaniu materiałów, ale nie jest narzędziem do pomiaru temperatury ciekłego metalu.
- Barometr mierzy ciśnienie atmosferyczne (lub ogólniej: ciśnienie). Nie dostarcza informacji o temperaturze kąpieli metalowej.
- Piknometr wykorzystuje się do wyznaczania gęstości cieczy na podstawie masy znanej objętości. To inna wielkość fizyczna i inny cel pomiaru, typowy raczej dla laboratoriów niż do bieżącej kontroli temperatury w piecu.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się sformułowanie bezdotykowy pomiar temperatury, najczęściej chodzi o pirometr (pomiar radiacyjny), a nie o przyrządy do wilgotności, ciśnienia czy gęstości.
