KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 21.
Do całkowitego spalenia 1 kg benzyny potrzeba przeciętnie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość 14,7 dotyczy stechiometrycznego (teoretycznego) stosunku masowego powietrza do benzyny: na 1 kg paliwa potrzeba przeciętnie ok. 14,7 kg powietrza, aby spalić je całkowicie. Odpowiedzi w dm3, m3 lub mm mają błędne jednostki i nie opisują zapotrzebowania masowego.

Pełne wyjaśnienie:

W silnikach z zapłonem iskrowym często przywołuje się stechiometryczny (teoretyczny) stosunek powietrza do paliwa, czyli taki, przy którym w reakcji spalania nie pozostaje nadmiar tlenu ani niespalonego paliwa. Dla benzyny jako mieszaniny węglowodorów przyjmuje się orientacyjnie wartość AFR ≈ 14,7:1 w ujęciu masowym. Oznacza to, że do całkowitego spalenia 1 kg benzyny potrzeba przeciętnie około 14,7 kg powietrza.

Dlaczego musi to być jednostka masy? Ponieważ pojęcie AFR w tym ujęciu opisuje relację ilości reagentów w reakcji chemicznej, a w praktyce obliczeniowej i w kalibracji silnika odnosi się ją do masy powietrza i masy paliwa. Powietrze może mieć różną gęstość (zależną m.in. od temperatury i ciśnienia), więc podawanie samej objętości bez warunków odniesienia byłoby niejednoznaczne.

Uzasadnienie odpowiedzi błędnych:

  • "14,7 dm3 powietrza" – dm3 to jednostka objętości. Bez podania warunków (temperatura, ciśnienie) objętość nie przekłada się jednoznacznie na masę, a pytanie dotyczy zapotrzebowania w sensie stechiometrii.
  • "14,7 m3 powietrza" – ten sam problem: jednostka objętości nie pasuje do relacji masowej 1 kg paliwa, a ponadto skala objętości nie jest tu poprawnie określona bez warunków odniesienia.
  • "14,7 mm powietrza" – mm to jednostka długości, całkowicie nieadekwatna do opisu ilości powietrza potrzebnej do spalania.

W praktyce serwisowej znajomość wartości stechiometrycznej pomaga rozumieć pojęcie λ=1 (mieszanka stechiometryczna) oraz skutki odchyleń: mieszanka zbyt bogata zwiększa emisję CO i HC, a zbyt uboga może podnosić temperaturę spalania i sprzyjać powstawaniu NOx oraz pogarszać kulturę pracy silnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To orientacyjny stechiometryczny stosunek masowy powietrza do benzyny. Oznacza, że do spalenia 1 kg benzyny potrzeba ok. 14,7 kg powietrza, aby nie było nadmiaru tlenu ani paliwa. Jest to punkt odniesienia dla pracy przy λ=1.
Ponieważ objętość powietrza zależy od gęstości, a ta zmienia się z temperaturą i ciśnieniem. Masa jest w stechiometrii jednoznaczna, dlatego AFR dla paliw podaje się jako relację masy powietrza do masy paliwa. Bez warunków odniesienia m3 nie daje poprawnej odpowiedzi.
Lambda opisuje odchylenie od stechiometrii. Gdy λ=1, mieszanka jest stechiometryczna (dla benzyny w przybliżeniu 14,7 kg powietrza na 1 kg paliwa). Gdy λ<1, mieszanka jest bogata, a gdy λ>1 – uboga. To pomaga interpretować korekty paliwowe i wskazania sondy.
Zbyt bogata mieszanka (mniej powietrza niż stechiometrycznie) sprzyja wzrostowi emisji CO i HC, może pogorszyć ekonomię spalania, powodować okopcenie świec i rozcieńczanie oleju paliwem. Często wiąże się też z gorszą reakcją na gaz i problemami z katalizatorem.
Zbyt uboga mieszanka (więcej powietrza niż stechiometrycznie) może podnosić temperaturę spalania, zwiększać ryzyko spalania stukowego i sprzyjać powstawaniu NOx. Objawami mogą być szarpanie, brak mocy, wypadanie zapłonów i przegrzewanie elementów układu wydechowego.
To wartość przeciętna dla benzyny jako paliwa węglowodorowego, ale rzeczywista stechiometria zależy od składu paliwa (np. domieszek tlenowych). W diagnostyce traktuje się 14,7 jako punkt odniesienia, a rzeczywisty skład mieszanki ocenia się m.in. przez λ i korekty sterownika.
W zależności od systemu sterowania korzysta z czujnika MAF (mierzy masę zasysanego powietrza) albo z metody "speed-density" (czujnik MAP + temperatura + obroty + model napełnienia). Na tej podstawie wylicza dawkę paliwa potrzebną do docelowego AFR/λ.
Sonda lambda dostarcza informacji o tym, czy spalanie jest bliżej mieszanki ubogiej czy bogatej względem stechiometrii. Sterownik w pętli zamkniętej koryguje czas wtrysku, aby utrzymać λ≈1 (szczególnie ważne dla sprawnej pracy katalizatora trójdrożnego). To baza do korekt krótkich i długich.
Najczęściej myli się jednostki (kg vs m3), bierze liczbę 14,7 bez zrozumienia, czego dotyczy, albo zakłada, że chodzi o dowolne paliwo. Warto zapamiętać, że w typowych pytaniach egzaminacyjnych chodzi o stosunek masowy powietrza do benzyny.
Jeśli w treści jest "1 kg benzyny", to odpowiedź powinna być w tej samej logice ilościowej, czyli w kg powietrza. Opcje w dm3 lub m3 wymagają dodatkowych danych o warunkach (gęstość), a mm jest jednostką długości. To prosta kontrola sensowności jednostek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Wartość 14,7 dotyczy stechiometrycznego (teoretycznego) stosunku masowego powietrza do benzyny: na 1 kg paliwa potrzeba przeciętnie ok. 14,7 kg powietrza, aby spalić je całkowicie."

Źródła:

  • John B. Heywood, "Internal Combustion Engine Fundamentals", McGraw-Hill, 1988, rozdział dotyczący spalania i składu mieszanki (stoichiometric air–fuel ratio).
  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", rozdział/hasło: Air-fuel ratio (AFR) / Lambda (wartość stechiometryczna dla benzyny ok. 14,7:1).
  • Wikipedia: "Air–fuel ratio" (sekcja dot. gasoline stoichiometric AFR 14.7:1), https://en.wikipedia.org/wiki/Air%E2%80%93fuel_ratio - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw silników spalinowych (rozdziały o spalaniu i stechiometrii)
  • Bosch Automotive Handbook (hasła: air-fuel ratio, lambda)
  • Materiały dydaktyczne dot. układów wtryskowych i sterowania składem mieszanki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego