KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 21.
Do czego jest przeznaczony lejek z warstwą ze szkła spiekanego (Schotta)?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lejek z warstwą ze szkła spiekanego (Schotta) ma wbudowaną porowatą przegrodę, która zatrzymuje cząstki stałe i przepuszcza ciecz. Dlatego służy do sączenia (filtracji), a nie do dekantacji (zlewania znad osadu) ani do przesiewania ciał stałych.

Pełne wyjaśnienie:

Lejek z warstwą ze szkła spiekanego (często nazywany lejkiem Schotta) jest sprzętem laboratoryjnym przeznaczonym do sączenia, czyli filtracji. Kluczową cechą tego lejka jest obecność spieku szklanego – porowatej, trwałej przegrody wbudowanej w lejek. Spiek działa jak stały "filtr": zatrzymuje cząstki stałe (osad), a ciecz przechodzi przez pory i stanowi przesącz.

Dlaczego odpowiedź "Do sączenia." jest poprawna? Ponieważ sączenie polega na mechanicznym rozdzieleniu fazy stałej od ciekłej za pomocą przegrody filtracyjnej. W lejku Schotta przegroda jest integralną częścią szkła, więc nie trzeba stosować bibuły filtracyjnej, a proces może być prowadzony grawitacyjnie lub (w odpowiednim zestawie) z użyciem podciśnienia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Do klarowania." – klarowanie to uzyskanie cieczy przejrzystej, ale może zachodzić na różne sposoby (np. sedymentacja, koagulacja, filtracja). Samo pojęcie jest szersze niż funkcja konkretnego lejka; lejek Schotta jest narzędziem typowo do filtracji.
  • "Do dekantacji." – dekantacja polega na ostrożnym zlewaniu cieczy znad osadu bez użycia przegrody filtracyjnej. Do tego zwykle używa się zlewek, cylindrów, bagietki lub odpowiedniego naczynia, a nie lejka ze spiekiem.
  • "Do przesiewania." – przesiewanie dotyczy rozdzielania frakcji ciał stałych według wielkości ziaren i wykonuje się je sitami. Lejek Schotta pracuje w układzie ciecz–ciało stałe, więc ta odpowiedź miesza dwie różne techniki.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "szkło spiekane", "porowata przegroda" lub "spiek", myśl o filtracji/sączeniu. Dekantacja nie wymaga filtra, a przesiewanie dotyczy wyłącznie materiału sypkiego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To lejek laboratoryjny z wbudowaną porowatą przegrodą (spiekiem szklanym). Spiek pełni funkcję filtra: zatrzymuje cząstki stałe, a przepuszcza ciecz. Sprzęt ten wykorzystuje się głównie do filtracji/sączenia mieszanin ciecz–ciało stałe.
Służy do sączenia (filtracji) – oddzielania osadu od cieczy, np. gdy trzeba uzyskać klarowny przesącz do dalszych etapów pracy. Kluczowe jest to, że ma stałą przegrodę filtracyjną, więc proces nie polega na samym zlewaniu cieczy znad osadu.
Dekantacja to zlewanie cieczy znad osadu bez przegrody filtracyjnej. Lejek Schotta ma spiek szklany, czyli fizyczną barierę filtrującą. Obecność tej przegrody oznacza, że narzędzie jest przeznaczone do filtracji/sączenia, a nie do dekantacji.
Sączenie (filtracja) to konkretna metoda rozdzielania: ciecz przechodzi przez filtr, a cząstki stałe zostają zatrzymane. Klarowanie opisuje efekt (uzyskanie przejrzystej cieczy) i może być osiągnięte różnymi metodami, w tym filtracją, sedymentacją lub koagulacją.
Najczęściej mieszaniny typu ciecz–ciało stałe, czyli zawiesiny lub układy z osadem, gdzie chcesz oddzielić cząstki stałe i uzyskać przesącz. Nie jest to narzędzie do rozdzielania dwóch cieczy ani do sortowania proszków według ziarnistości.
Typowo nie, ponieważ przegroda filtracyjna jest wbudowana jako spiek szklany. W praktyce dobiera się porowatość spieku do rodzaju cząstek. Jeśli procedura wymaga jednorazowego filtra lub innej selektywności, stosuje się inne rozwiązania, ale sam lejek Schotta działa bez bibuły.
Najczęstsze pomyłki to: wybór "dekantacji", bo też rozdziela osad i ciecz, oraz wybór "klarowania", bo kojarzy się z czystą cieczą. Pomaga zapamiętać, że spiek = stały filtr, więc odpowiedź zwykle dotyczy sączenia/filtracji.
Gdy osad jest drobny, łatwo się unosi lub gdy trzeba uzyskać możliwie czysty przesącz. Dekantacja bywa niewystarczająca, bo część cząstek może przejść wraz z cieczą. Sączenie wykorzystuje przegrodę filtracyjną, więc skuteczniej oddziela fazę stałą.
W wielu zastosowaniach filtrację można przyspieszyć podciśnieniem, jeśli lejek jest używany w odpowiednim zestawie (np. z kolbą ssawkową i źródłem podciśnienia). W samym pytaniu egzaminacyjnym kluczowe jest jednak przeznaczenie: filtracja/sączenie mieszanin ciecz–ciało stałe.
Jeśli pojawia się "lejek", "sączenie", "przesącz", "osad" albo "szkło spiekane", to kontekst jest ciecz–ciało stałe i odpowiedzią zwykle jest filtracja. Przesiewanie dotyczy wyłącznie ciał stałych (proszków, granulatów) i wykonuje się je sitami, nie lejkiem.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Lejek z warstwą ze szkła spiekanego (Schotta) ma wbudowaną porowatą przegrodę, która zatrzymuje cząstki stałe i przepuszcza ciecz."

Źródła:

  • Wikipedia: "Sintered glass" (opis zastosowań w filtracji laboratoryjnej), https://en.wikipedia.org/wiki/Sintered_glass - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Funnel – Laboratory funnels" (zastosowania lejków w technikach laboratoryjnych), https://en.wikipedia.org/wiki/Funnel - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z pracowni technologii postaci leku i techniki laboratoryjnej
  • Instrukcje BHP i procedury pracowni dotyczące filtracji oraz pracy ze szkłem laboratoryjnym
  • Karty katalogowe producentów szkła laboratoryjnego opisujące lejki ze szkła spiekanego (porowatości spieku i zastosowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego