KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 4.
Do czego służy przedstawione na rysunku narzędzie?
Ilustracja przedstawia narzędzie używane w mechatronice, znane jako wiertło stopniowe.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wiercenie służy do wykonywania nowych otworów w materiale. Wytaczanie i szlifowanie stosuje się głównie do poprawy dokładności/wykończenia już istniejącego otworu, a gwintowanie do wykonania gwintu wewnętrznego. Dlatego właściwa jest odpowiedź "Wiercenia otworów."

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania przeznaczenia narzędzia pokazanego na rysunku oraz przypisania go do właściwej operacji technologicznej wykonywanej na otworach. Odpowiedź "Wiercenia otworów." jest zgodna z logiką podziału procesów obróbki: wiercenie jest operacją, której celem jest wykonanie otworu od zera w materiale (np. w stali, aluminium czy tworzywach), czyli usunięcie materiału w osi narzędzia i utworzenie kanału o określonej średnicy.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych, odmiennych celów technologicznych:

  • "Szlifowania otworów." – szlifowanie otworów wykonuje się narzędziami ściernymi (np. ściernice trzpieniowe, honownice) zwykle wtedy, gdy potrzebna jest bardzo dobra jakość powierzchni i/lub wysoka dokładność wymiarowa. To typowo etap wykończeniowy, często po wcześniejszym wykonaniu otworu inną metodą.
  • "Wytaczania otworów." – wytaczanie służy do dokładnego powiększania i korygowania już istniejących otworów (np. po wierceniu), aby uzyskać lepszą współosiowość, walcowość lub dokładniejszą średnicę. Wytaczanie nie jest pierwszym etapem tworzenia otworu w pełnym materiale, tylko obróbką doprecyzowującą.
  • "Gwintowania otworów." – gwintowanie ma na celu wykonanie gwintu wewnętrznego w otworze (np. pod śrubę). Wymaga uprzednio przygotowanego otworu o odpowiedniej średnicy pod gwint, więc nie zastępuje wiercenia, tylko zwykle następuje po nim.

W praktyce (także w zadaniach egzaminacyjnych) kluczowe jest rozróżnienie: czy operacja ma utworzyć otwór, czy poprawić parametry istniejącego otworu, czy nadać mu funkcję połączenia gwintowego. Przy analizie rysunku narzędzia warto zwracać uwagę na cechy typowe (np. geometria części roboczej i sposób prowadzenia w osi otworu), ale ostatecznie o poprawności decyduje dopasowanie narzędzia do celu procesu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wiercenie to obróbka, której celem jest wykonanie nowego otworu w materiale. Narzędzie usuwa materiał w osi otworu, tworząc kanał o określonej średnicy. W praktyce to często pierwszy etap przygotowania otworu pod dalsze operacje, np. rozwiercanie lub gwintowanie.
Wiercenie tworzy otwór w pełnym materiale, a wytaczanie zwykle koryguje i powiększa otwór już wykonany. Na egzaminie mylące bywa to, że oba procesy "robią otwór", ale różni je cel: wytaczanie nastawia się na dokładność wymiaru i geometrii istniejącego otworu.
Gwintowanie nie służy do wykonywania otworu od zera, tylko do nadania mu gwintu wewnętrznego. Aby nagwintować, trzeba wcześniej mieć przygotowany otwór o właściwej średnicy. Dlatego w typowym ciągu technologicznym gwintowanie jest etapem po wierceniu (lub po innej metodzie wykonania otworu).
Szlifowanie otworów stosuje się wtedy, gdy wymagane są bardzo wysoka dokładność i dobra jakość powierzchni. To z reguły obróbka wykończeniowa wykonywana na otworze już istniejącym. Wiercenie jest szybkie i uniwersalne, ale zwykle nie daje tak wysokiej klasy chropowatości i dokładności jak szlifowanie.
W mechatronice wiercenie pojawia się przy montażu i modernizacji elementów mechanicznych: wykonywanie otworów pod śruby, kołki ustalające, prowadzenie przewodów, przepusty i mocowania czujników. Poprawny dobór operacji otworowej wpływa na współosiowość, sztywność i niezawodność całego układu.
Najczęściej tak, bo wytaczanie jest ukierunkowane na poprawę dokładności średnicy i geometrii otworu, który już istnieje. Wiercenie bywa obarczone większymi odchyłkami (np. znoszeniem). Jednak końcowy efekt zależy od maszyny, narzędzia, sztywności mocowania oraz parametrów skrawania.
Najczęstsze są pomyłki między narzędziami do wykonania otworu a narzędziami do jego wykończenia. Uczniowie wybierają odpowiedź na podstawie skojarzenia z "otworami", bez określenia celu: wykonanie, poprawa dokładności czy wykonanie gwintu. Pomaga zadanie sobie pytania: "co ma powstać po operacji?".
Warto ćwiczyć na zestawach zdjęć i rysunków: wiertła, gwintowniki, narzędzia wytaczarskie i ścierne. Ucz się cech charakterystycznych (kształt części roboczej, obecność rowków, wygląd ostrzy) oraz powiązania z funkcją. Dodatkowo trenuj krótkie definicje procesów i ich kolejność w technologii.
Obróbka skrawaniem (np. wiercenie, wytaczanie, gwintowanie) usuwa materiał ostrzem i zwykle służy do wykonania kształtu lub nadania funkcji. Obróbka ścierna (np. szlifowanie) usuwa materiał ziarnami ściernymi i jest częsta w wykańczaniu, gdy liczy się mała chropowatość i wysoka dokładność.
Nie zawsze. Trzeba połączyć nazwę procesu z jego celem i tym, co pokazuje rysunek narzędzia. Jeśli rozpoznasz, że narzędzie służy do wykonywania nowego otworu, wybierasz wiercenie. Jeśli narzędzie ma nadawać gwint lub wykańczać powierzchnię, wybór będzie inny.
info

Około 74% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wiercenie służy do wykonywania nowych otworów w materiale.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiercenie (dostęp: 2026-03-02)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwintowanie (dostęp: 2026-03-02)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wytaczanie (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podstawy obróbki skrawaniem (rozdziały o obróbce otworów)
  • Katalogi narzędzi skrawających (działy: wiertła, wytaczadła, gwintowniki, narzędzia ścierne)
  • Instrukcje stanowiskowe i karty technologiczne w pracowni mechanicznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego