KWALIFIKACJA ROL4 + ROL10 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 50.
Do dokładnego odwrócenia i przykrycia darni służy odkładnica
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odkładnica odpowiada za podniesienie, obrót i ułożenie skiby. Typ śrubowy ma kształt sprzyjający dłuższemu prowadzeniu gleby po powierzchni odkładnicy, dzięki czemu skiba jest dokładniej odwrócona i lepiej przykrywa darń. Pozostałe typy zwykle dają słabszy efekt pełnego odwrócenia.

Pełne wyjaśnienie:

W pługu odkładnica jest elementem roboczym, który po przecięciu gleby przez lemiesz przejmuje skibę, unosi ją, obraca i odkłada obok bruzdy. To właśnie geometria odkładnicy w największym stopniu decyduje o tym, jak mocno skiba zostanie obrócona i czy resztki roślinne (w tym darń) zostaną skutecznie przykryte.

Odpowiedź "śrubowa" jest właściwa, ponieważ odkładnica śrubowa ma kształt powodujący bardziej ciągłe "toczenie" skiby wzdłuż swojej powierzchni. W praktyce sprzyja to uzyskaniu dokładnego odwrócenia skiby i lepszemu przykryciu darni, co jest istotne np. przy przyorywaniu użytków zielonych lub wtedy, gdy zależy nam na dobrym przykryciu masy organicznej.

Odpowiedź "półśrubowa" bywa traktowana jako rozwiązanie pośrednie: zwykle daje mniejsze "dokręcenie" skiby niż typ śrubowy, więc efekt pełnego odwrócenia i przykrycia darni może być mniej pewny w trudniejszych warunkach.

Odpowiedź "cylindryczna" odnosi się do odkładnic o innej charakterystyce prowadzenia skiby. Takie rozwiązania nie są typowo kojarzone z maksymalnie dokładnym odwróceniem darni; w zależności od warunków mogą bardziej sprzyjać kruszeniu/układaniu skiby niż jej pełnemu zakryciu.

Odpowiedź "kulturalna" to nazwa spotykana w klasyfikacjach dydaktycznych, ale nie jest jednoznacznym synonimem geometrii zapewniającej najdokładniejsze odwrócenie i przykrycie darni wprost tak, jak typ śrubowy. Na egzaminie kluczowe jest skojarzenie: do możliwie pełnego obrotu skiby i przykrycia darni wybiera się odkładnicę śrubową.

Wskazówka do nauki: ucz się parami "warunek i cel" → "element/typ". Dla darni zapamiętaj cel: pełny obrót skiby i przykrycie → typ śrubowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odkładnica to element roboczy pługa, który po przecięciu gleby przez lemiesz przejmuje skibę, unosi ją, obraca i odkłada obok bruzdy. Jej kształt wpływa na stopień odwrócenia skiby oraz na to, czy resztki roślinne i darń zostaną skutecznie przykryte.
Dokładne odwrócenie skiby z darnią ogranicza odrastanie roślin darniowych, przykrywa masę organiczną i ułatwia przygotowanie pola pod kolejne zabiegi uprawowe oraz siew. W praktyce chodzi o to, aby darń znalazła się pod warstwą gleby, a nie na powierzchni.
Odkładnica śrubowa prowadzi skibę dłużej po swojej powierzchni i wymusza jej bardziej "ciągły" obrót. Dzięki temu łatwiej uzyskać efekt mocniejszego odwrócenia i lepszego przykrycia resztek, co jest ważne m.in. przy przyorywaniu darni lub dużej ilości biomasy.
W praktyce odróżnia się je po kształcie: śrubowa jest bardziej "skręcona" i zwykle dłużej prowadzi skibę, a półśrubowa ma charakter pośredni. Najpewniej korzystać z dokumentacji pługa (katalog/ instrukcja), gdzie typ odkładnicy jest podany przez producenta.
Nie. Odkładnica jest kluczowa, ale znaczenie mają też: głębokość orki, prędkość robocza, ustawienie pługa, stan lemieszy, zastosowanie przedpłużków lub ścinaczy, a także wilgotność i zwięzłość gleby. Nawet dobry typ odkładnicy nie zadziała dobrze przy złej regulacji.
Najczęstsze błędy to mylenie nazw (np. półśrubowa vs śrubowa) oraz wybór odpowiedzi na podstawie brzmienia, a nie efektu pracy. Ucz się powiązania: jaki efekt ma być uzyskany (pełny obrót, kruszenie, przykrycie resztek) i który kształt odkładnicy temu sprzyja.
Zależy na tym np. przy likwidacji użytków zielonych, zakładaniu upraw na dawnych łąkach, ograniczaniu odrostów roślin darniowych oraz przy konieczności przykrycia dużej ilości resztek. Celem jest czysta powierzchnia pola do dalszej uprawy i siewu.
Prędkość wpływa na sposób przemieszczania skiby po odkładnicy. Zbyt mała może pogarszać obrót i układanie skiby, a zbyt duża może powodować nadmierne rozrzucanie gleby. Właściwa prędkość dobiera się do typu pługa, gleby i warunków, by skiba była równo odwrócona.
Może pracować poprawnie w wielu warunkach, ale w pytaniach egzaminacyjnych "dokładne odwrócenie i przykrycie darni" najczęściej wiąże się z odkładnicą śrubową. W praktyce o skuteczności decyduje też regulacja pługa, głębokość oraz wyposażenie (np. przedpłużki).
Ucz się funkcji elementów: lemiesz tnie, odkładnica obraca, płoza stabilizuje, krój nacina. Następnie powiąż typ odkładnicy z efektem pracy. Pomaga oglądanie zdjęć i opisów z instrukcji producentów oraz krótkie notatki "cel zabiegu → ustawienie/element".
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odkładnica odpowiada za podniesienie, obrót i ułożenie skiby.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do mechanizacji rolnictwa (dział: pługi i elementy robocze)
  • Instrukcje obsługi i katalogi producentów pługów (opis typów odkładnic i zastosowań)
  • Materiały szkoleniowe ODR dotyczące orki i doboru narzędzi uprawowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego