KWALIFIKACJA MOT2 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 38.
Do dokręcenia nakrętki koła pasowego alternatora z określonym momentem należy użyć klucza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Określony moment dokręcania oznacza, że siła dokręcania musi być kontrolowana i ustawiona na zadaną wartość. Do tego służy klucz dynamometryczny, który pozwala uzyskać powtarzalny moment bez ryzyka niedokręcenia lub przekręcenia gwintu. Pozostałe klucze nie umożliwiają precyzyjnej kontroli momentu.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli producent przewiduje dokręcenie nakrętki (np. na kole pasowym alternatora) z określonym momentem, oznacza to konieczność kontrolowania wartości momentu dokręcania. W praktyce warsztatowej wykonuje się to za pomocą klucza dynamometrycznego, który umożliwia ustawienie wymaganej wartości i dokręcenie połączenia w sposób powtarzalny.

Odpowiedź "dynamometrycznego." jest poprawna, ponieważ tylko takie narzędzie jest przeznaczone do pracy według wartości momentu (często podanej w dokumentacji serwisowej). Pozwala to ograniczyć typowe ryzyka:

  • zbyt mały moment – poluzowanie połączenia w czasie pracy, hałas, bicie koła pasowego, awarie osprzętu;
  • zbyt duży moment – zerwanie/rozciągnięcie gwintu, uszkodzenie elementów współpracujących, deformacje, trudny demontaż.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, bo nie zapewniają kontroli momentu:

  • "imbusowego." – określa głównie typ narzędzia do śrub z gniazdem imbusowym; nie jest to narzędzie do ustawiania i kontroli momentu dokręcania.
  • "płasko-oczkowego." – umożliwia dokręcanie, ale moment zależy od siły i długości ramienia, więc bez dodatkowych narzędzi nie da się go wiarygodnie odtworzyć.
  • "oczkowego" – podobnie jak powyżej: zapewnia przeniesienie siły, ale nie daje pomiaru ani nastawy momentu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się sformułowanie typu "z określonym momentem", "moment dokręcania", "Nm" lub "wg specyfikacji", standardową odpowiedzią dotyczącą narzędzia jest klucz dynamometryczny (o właściwym zakresie i po sprawdzeniu/kalibracji).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moment dokręcania to wartość (zwykle w Nm), która określa "jak mocno" należy dokręcić śrubę lub nakrętkę. Ma zapewnić odpowiedni docisk bez uszkodzenia gwintu lub elementu. Zbyt mały moment grozi poluzowaniem, a zbyt duży uszkodzeniem połączenia.
Do dokręcania z zadanym momentem używa się klucza dynamometrycznego. Pozwala on ustawić wymaganą wartość i dokręcić połączenie w sposób powtarzalny. Klucze oczkowe i płasko-oczkowe nie mierzą momentu, więc nie gwarantują zgodności ze specyfikacją.
Klucz płasko-oczkowy przenosi siłę, ale nie pozwala jej zmierzyć ani ustawić. W praktyce moment zależy od siły ręki i długości ramienia, więc wynik jest przypadkowy. Przy elementach wymagających specyfikacji (Nm) potrzebna jest kontrola momentu, czyli klucz dynamometryczny.
Typ "imbusowy" opisuje kształt końcówki do śrub z gniazdem sześciokątnym, a nie funkcję pomiaru. Istnieją przystawki i bity imbusowe do kluczy dynamometrycznych, ale sam klucz imbusowy (L-kształtny) nie zapewnia nastawy i kontroli momentu dokręcania.
Stosuje się go zawsze wtedy, gdy dokumentacja naprawcza przewiduje dokręcanie elementów osprzętu z określoną wartością (Nm), np. przy montażu wybranych połączeń gwintowych. To ogranicza ryzyko uszkodzeń gwintu i zwiększa pewność prawidłowego montażu po naprawie.
Zbyt duży moment może spowodować zerwanie lub rozciągnięcie gwintu, pęknięcie elementu, a także uszkodzenie części współpracujących (np. tulei, podkładek). Często utrudnia też demontaż w przyszłości. Dlatego w krytycznych miejscach stosuje się dokręcanie momentem.
Zbyt mały moment może prowadzić do luzowania się połączenia podczas pracy, drgań, hałasu i nierównej pracy elementu pasowego. W skrajnych przypadkach może dojść do przestawienia/odkręcenia elementu i wtórnych uszkodzeń osprzętu. Kontrola momentu zmniejsza to ryzyko.
Zakres klucza dobiera się tak, aby wymagany moment znajdował się w środkowej części skali narzędzia (nie na skrajach). Zbyt mały lub zbyt duży zakres pogarsza dokładność i ergonomię. W praktyce warsztat ma zwykle kilka kluczy o różnych zakresach do różnych zadań.
Tak, bo z czasem i w wyniku eksploatacji zmienia się jego dokładność. Kalibracja/sprawdzenie jest ważne zwłaszcza przy pracach wymagających precyzji. W praktyce należy też prawidłowo przechowywać narzędzie i nie używać go do odkręcania, jeśli producent tego zabrania.
Typowe błędy to: ustawienie złej jednostki lub wartości, dokręcanie "na siłę" po zadziałaniu mechanizmu sygnalizacji, trzymanie klucza w niewłaściwym miejscu rękojeści oraz używanie przedłużek zmieniających efektywny moment. Ważne jest też płynne dokręcanie.
info

Statystycznie 78% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że określony moment dokręcania oznacza, że siła dokręcania musi być kontrolowana i ustawiona na zadaną wartość.

Źródła:

  • PN-EN ISO 6789-1:2017-02, Narzędzia ręczne — Narzędzia dynamometryczne — Część 1: Wymagania i metody badań
  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", rozdziały dotyczące połączeń gwintowych i momentów dokręcania, wydanie aktualne (dokładne strony zależne od edycji)

Materiały:

  • Podręczniki/poradniki z technologii napraw pojazdów: połączenia gwintowe i momenty dokręcania
  • Instrukcje obsługi i kalibracji kluczy dynamometrycznych (materiały producentów narzędzi)
  • Materiały dydaktyczne z pracowni samochodowej: zasady montażu osprzętu silnika

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego