KWALIFIKACJA BUD18 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 24.
Do jakiego typu przyrządów zaliczamy cyrkiel?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cyrkiel to typowy przyrząd kreślarski: służy do rysowania okręgów i łuków oraz do przenoszenia odcinków na rysunku lub mapie. Nie jest przyrządem pomiarowym używanym w terenowych pracach geodezyjnych ani specjalistycznym urządzeniem do pomiaru odległości.

Pełne wyjaśnienie:

Cyrkiel zalicza się do przyrządów kreślarskich, czyli narzędzi używanych głównie w pracach kameralnych (biurowych) do wykonywania rysunków, konstrukcji geometrycznych oraz elementów graficznych dokumentacji. Jego podstawowe zastosowania to:

  • rysowanie okręgów, łuków i innych konstrukcji geometrycznych,
  • przenoszenie odcinków (np. odkładanie tej samej długości na rysunku lub w skali mapy),
  • pomocnicze wyznaczanie punktów w konstrukcjach graficznych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Przyrządy pomiarowe stosowane w pracach geodezyjnych" – ta grupa kojarzy się przede wszystkim z instrumentami terenowymi (np. do pomiaru kątów i odległości, wyznaczania wysokości, pozycjonowania). Cyrkiel nie pełni roli takiego instrumentu w terenie; jest narzędziem do rysunku i konstrukcji.
  • "Przyrządy do pomiaru odległości" – choć cyrklem można "odkładać" odcinki na papierze, nie jest on klasycznym przyrządem do pomiaru odległości w znaczeniu metrologicznym (jak taśmy, dalmierze). To raczej narzędzie do konstrukcji i przenoszenia długości na rysunku.
  • "Przyrządy pomiarowe stosowane w pracach kartograficznych" – w kartografii występują narzędzia do analizy i pomiarów na mapie, jednak cyrkiel pozostaje typowym przyborem kreślarskim, a nie wyspecjalizowanym przyrządem pomiarowym. Jego rola jest pomocnicza i graficzna.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli narzędzie służy głównie do rysowania i konstrukcji geometrycznych, najczęściej klasyfikuje się je jako przyrząd kreślarski, nawet jeśli bywa używane przy pracy z mapą czy szkicem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cyrkiel to przyrząd kreślarski służący do rysowania okręgów i łuków oraz do przenoszenia odcinków na rysunku lub mapie. W praktyce pomaga w konstrukcjach geometrycznych i w pracy z dokumentacją (opracowanie kameralne), a nie w terenowym pomiarze instrumentami geodezyjnymi.
Do typowych przyrządów kreślarskich należą m.in. cyrkiel, linijka, ekierki, kątomierz, ołówek techniczny i gumka. Służą do szkiców, konstrukcji geometrycznych i pracy z planem/mapą w biurze. Ich celem jest precyzja rysunku, a nie wykonywanie pomiarów terenowych.
Przyrządy pomiarowe w geodezji terenowej służą do wyznaczania wielkości fizycznych (np. kątów, odległości, różnic wysokości) w terenie. Cyrkiel nie mierzy bezpośrednio w terenie i nie zastępuje instrumentów geodezyjnych; jest narzędziem do rysowania i odkładania odcinków na papierze.
Najprościej: przyrządy kreślarskie służą do rysunku i konstrukcji (papier, mapa, szkic), a przyrządy pomiarowe do pozyskania danych w terenie lub pomiaru wielkości w sposób metrologiczny. Jeśli narzędzie "rysuje" lub pomaga konstruować geometrię, zwykle należy do kreślarskich.
Można nim przenosić odcinki (np. odłożyć odległość między punktami) i porównywać długości na mapie, ale nie czyni to z niego klasycznego "przyrządu do pomiaru odległości". To nadal narzędzie kreślarskie, wykorzystywane pomocniczo w pracy z mapą i konstrukcjach geometrycznych.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi "pomiarowej", bo słowo "geodezja" kojarzy się z pomiarami. Uczniowie mylą też odkładanie odcinka na rysunku z pomiarem terenowym. Warto zapamiętać: cyrkiel = rysunek/konstrukcja, a nie instrument geodezyjny do pomiaru w terenie.
Cyrkiel bywa używany w opracowaniu kameralnym, np. gdy trzeba wykonać prostą konstrukcję geometryczną, narysować łuk/okrąg lub przenieść długość w skali na szkic/plan. To zastosowanie wspiera czytelność i poprawność rysunku, ale nie zastępuje obliczeń ani pomiarów wykonanych instrumentami.
Ułatwiają wykonanie czytelnych szkiców, rysunków i elementów graficznych, a także prostych konstrukcji geometrycznych. Dzięki nim dokumentacja jest estetyczna i jednoznaczna. W nowoczesnej praktyce wiele czynności przejmują programy CAD/GIS, ale podstawowe pojęcia i nazewnictwo narzędzi nadal pojawiają się na egzaminach.
Bo karta/mapa może kojarzyć się z pomiarami na materiale kartograficznym, jednak cyrkiel nie jest wyspecjalizowanym przyrządem pomiarowym. To typowy przybór do rysunku i konstrukcji. W testach warto patrzeć na podstawową funkcję narzędzia, a nie tylko obszar, w którym bywa używane.
Wypisz i pogrupuj wyposażenie na: terenowe (pomiary), kameralne (opracowanie, kreślenie) i informatyczne (CAD/GIS). Do każdego narzędzia dopisz 1–2 zastosowania. Taka "mapa pojęć" pomaga rozwiązywać testy, w których liczy się poprawna klasyfikacja.
info

Około 75% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Cyrkiel to typowy przyrząd kreślarski: służy do rysowania okręgów i łuków oraz do przenoszenia odcinków na rysunku lub mapie."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN, hasło: "cyrkiel" – https://sjp.pwn.pl/szukaj/cyrkiel.html (dostęp: 2026-02-26)
  • Wikipedia (PL), artykuł: "Cyrkiel" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Cyrkiel (dostęp: 2026-02-26)
  • Wikipedia (PL), artykuł: "Przybory kreślarskie" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przybory_kre%C5%9Blarskie (dostęp: 2026-02-26)

Materiały:

  • Podstawy rysunku technicznego i geometrii wykreślnej (materiały szkolne dla techników)
  • Instrukcje i opisy wyposażenia pracowni kreślarskiej (zestawy przyborów kreślarskich)
  • Materiały dydaktyczne z opracowania kameralnego i sporządzania szkiców w geodezji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego