KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 28.
Do jakiego typu silnika należy część zamienna przedstawiona na rysunku?
Ilustracja przedstawia część zamienną do silnika elektrycznego, najprawdopodobniej wirnik klatkowy, co jest zgodne z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik klatkowy to silnik indukcyjny, w którym wirnik ma postać "klatki" (pręty zwarte pierścieniami), bez komutatora i bez uzwojeń wirnika wyprowadzonych na pierścienie ślizgowe. Części typowe dla silnika uniwersalnego lub synchronicznego mają inne, łatwo rozpoznawalne elementy konstrukcyjne.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "Klatkowego." jest właściwa, gdy przedstawiona część odpowiada konstrukcji typowej dla silnika indukcyjnego z wirnikiem klatkowym. W silniku klatkowym wirnik nie ma komutatora ani szczotek (jak w silniku uniwersalnym), nie ma też klasycznych elementów wzbudzenia synchronicznego (np. wirnika z magnesami trwałymi lub uzwojeniem wzbudzenia zasilanym prądem stałym). Kluczową cechą rozpoznawczą jest tzw. klatka: pręty przewodzące połączone pierścieniami zwierającymi, często wykonywane jako odlew aluminium w pakiecie blach.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "Kubkowego." – określenie to dotyczy specyficznych rozwiązań konstrukcyjnych (stosowanych m.in. w niektórych małych napędach), a ich elementy nie są typowymi częściami większości napędów przemysłowych. Do rozpoznania potrzebne byłyby charakterystyczne cechy tej konstrukcji, inne niż "klatka" wirnika indukcyjnego.
  • "Uniwersalnego." – silnik uniwersalny (komutatorowy) rozpoznaje się po elementach układu komutacji: komutatorze oraz szczotkach (lub miejscach ich pracy), a wirnik ma uzwojenia połączone z komutatorem. Jeśli na rysunku brak takich elementów, wybór tej opcji jest typowym błędem skojarzeniowym.
  • "Synchronicznego." – w silnikach synchronicznych spotyka się inne rozwiązania wirnika (np. magnesy trwałe, uzwojenie wzbudzenia, bieguny jawne/utajone). Sama "klatka" jest cechą charakterystyczną silnika indukcyjnego, a nie synchronicznego.

Wskazówka egzaminacyjna: podczas rozpoznawania typu silnika po części zamiennej szukaj najpierw elementów wykluczających: komutator i szczotki (uniwersalny), magnesy/bieguny wzbudzenia (synchroniczny). Jeśli ich nie ma, a widać rozwiązanie prętowo-pierścieniowe, najczęściej chodzi o silnik indukcyjny klatkowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Silnik klatkowy to silnik indukcyjny, w którym wirnik ma "klatkę" z prętów zwartych pierścieniami. Jest bardzo popularny w przemyśle, bo jest prosty, trwały i tani w eksploatacji. Spotkasz go m.in. w wentylatorach, pompach, sprężarkach i przenośnikach.
Szukaj cechy "klatki": prętów przewodzących połączonych na końcach pierścieniami zwierającymi (często jako odlew aluminium w pakiecie blach). W silniku klatkowym nie ma komutatora i nie ma uzwojeń wirnika wyprowadzonych na pierścienie ślizgowe.
Silnik uniwersalny jest silnikiem komutatorowym: komutator mechanicznie przełącza prąd w uzwojeniach wirnika, aby utrzymać moment. Silnik klatkowy działa na zasadzie indukcji elektromagnetycznej, więc nie potrzebuje komutatora ani szczotek do przełączania prądu w wirniku.
Najczęściej działa skojarzenie z urządzeniem (np. "w domowym sprzęcie jest uniwersalny") zamiast analiza elementu. Uczniowie ignorują wyróżniki takie jak obecność komutatora, szczotek, magnesów lub "klatki" wirnika. Pomaga lista kontrolna: komutator? magnesy? klatka?
W silniku synchronicznym często widać elementy wzbudzenia: magnesy trwałe albo uzwojenie wzbudzenia na wirniku, czasem bieguny jawne. Jeśli część wygląda jak typowy wirnik indukcyjny z klatką prętową i brak cech wzbudzenia synchronicznego, to opcja "synchroniczny" jest mało prawdopodobna.
Typowy silnik klatkowy nie ma komutatora ani szczotek, bo prądy w wirniku są indukowane. Wyjątkiem mogą być układy dodatkowe (np. czujniki, pierścień do uziemienia wału), ale to nie jest komutator. W zadaniach egzaminacyjnych obecność komutatora zwykle oznacza silnik uniwersalny.
W silniku pierścieniowym (indukcyjnym) wirnik ma uzwojenie i wyprowadzenia na pierścienie ślizgowe, co pozwala dołączać opór rozruchowy. W klatkowym wirnik jest zwarty (klatka prętowa) i nie ma wyprowadzeń na pierścienie. Na rysunku szukaj pierścieni i szczotek ślizgowych.
Wirnik klatkowy zapewnia prostą i odporną konstrukcję, dobrą niezawodność oraz niewielkie wymagania konserwacyjne. Dlatego silniki klatkowe są standardem w napędach o stałej lub regulowanej prędkości (z falownikiem), np. w pompowniach, wentylacji, liniach transportowych.
Ćwicz na zdjęciach i rysunkach: rozpoznawaj komutator, szczotki, uzwojenia, pakiety blach, klatkę wirnika, magnesy. Rób własne notatki "cecha → typ silnika". Warto też przeglądać katalogi części i DTR, bo pokazują realne elementy serwisowe.
Gdy element wygląda jak część standardowego silnika indukcyjnego: pakiet blach i klatka prętowa, bez komutatora i bez wyprowadzeń wirnika na pierścienie. W zadaniach z elektryki to najczęstszy typ silnika spotykany w instalacjach i urządzeniach, więc bywa poprawną odpowiedzią przy typowych częściach napędów.
info

Statystycznie 33% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że silnik klatkowy to silnik indukcyjny, w którym wirnik ma postać "klatki" (pręty zwarte pierścieniami), bez komutatora i bez uzwojeń wirnika wyprowadzonych na pierścienie ślizgowe.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z maszyn elektrycznych (budowa i eksploatacja silników)
  • Katalogi i karty katalogowe producentów silników (zdjęcia wirników/stojanów i opis konstrukcji)
  • Instrukcje serwisowe (DTR) urządzeń z napędem elektrycznym, sekcje: budowa silnika i części zamienne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego