Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2025



PYTANIE NR 30.
Do kontroli powierzchni oznaczonej symbolem pokazanym na rysunku należy zastosować
Ilustracja przedstawia symbol techniczny używany w rysunku technicznym, który odnosi się do chropowatości powierzchni.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol chropowatości powierzchni na rysunku technicznym oznacza wymaganie kontroli parametrów nierówności (np. Ra, Rz). Do takiego pomiaru stosuje się profilometr, który przesuwa końcówkę pomiarową po powierzchni i wyznacza profil. Passametr i szczelinomierz służą do pomiarów wymiarów, a twardościomierz do twardości.

Pełne wyjaśnienie:
Na rysunkach wykonawczych wymagania dotyczące struktury geometrycznej powierzchni (SGP) są oznaczane symbolem chropowatości. Taki zapis informuje, że po obróbce trzeba sprawdzić parametry nierówności powierzchni, np. Ra lub Rz, czyli wielkości opisujące mikronierówności i jakość warstwy wierzchniej. Do kontroli chropowatości stosuje się profilometr. Jest to przyrząd, który rejestruje profil powierzchni (najczęściej poprzez przesuw końcówki stykowej lub metodę optyczną) na zadanej długości i na tej podstawie wyznacza parametry chropowatości. Dzięki temu można bezpośrednio ocenić, czy powierzchnia spełnia wymagania zapisane na rysunku. Pozostałe przyrządy nie są właściwe do takiej kontroli, ponieważ mierzą inne wielkości. Passametr służy do szybkiej, porównawczej kontroli wymiarów (np. średnic) i nie opisuje mikrogeometrii powierzchni. Szczelinomierz jest zestawem płytek do oceny luzu/szczeliny i również nie pozwala wyznaczyć parametrów Ra/Rz. Twardościomierz mierzy twardość materiału jako odporność na odkształcenie w określonej metodzie, co jest inną cechą niż chropowatość. W praktyce, aby pomiar profilometrem był miarodajny, dobiera się właściwy odcinek pomiarowy, kierunek pomiaru oraz parametry filtracji profilu zgodnie z procedurą pomiarową dla SGP. Następnie wynik porównuje się z wymaganiem z rysunku, co wspiera kontrolę jakości i prawidłowe dopasowanie procesu obróbki (np. toczenia, frezowania, szlifowania).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest profilometr i do czego służy w metrologii?
Profilometr to przyrząd do pomiaru chropowatości (SGP) powierzchni. Rejestruje przebieg profilu wzdłuż odcinka pomiarowego i oblicza parametry takie jak Ra czy Rz. Stosuje się go do oceny jakości powierzchni po obróbce skrawaniem i do potwierdzenia zgodności z rysunkiem.
Jakie parametry chropowatości najczęściej sprawdza się profilometrem?
Najczęściej spotkasz parametry profilowe, np. Ra (średnie arytmetyczne odchylenie profilu) i Rz (wysokość chropowatości według określonej definicji). Profilometr mierzy profil i na tej podstawie wylicza te wielkości, co pozwala porównać wynik z wymaganiem na rysunku.
Dlaczego szczelinomierz nie nadaje się do kontroli chropowatości?
Szczelinomierz służy do sprawdzania szczelin i luzów (np. między elementami) poprzez dobór grubości blaszki. Nie rejestruje mikroprofilu powierzchni i nie wyznacza parametrów typu Ra/Rz, więc nie spełnia roli przyrządu do kontroli SGP.
Co mierzy twardościomierz i dlaczego to nie jest to samo co chropowatość?
Twardościomierz ocenia twardość materiału, czyli odporność na odkształcenie w danej metodzie badania. Chropowatość dotyczy mikrogeometrii powierzchni po obróbce. To różne cechy: materiał może być twardy, a jednocześnie mieć zbyt dużą chropowatość.
Jak odróżnić na egzaminie pomiar wymiaru od pomiaru chropowatości?
Pomiary wymiarów dotyczą długości/średnicy/grubości i wykonuje się je np. suwmiarką, mikrometrem lub sprawdzianami. Pomiar chropowatości dotyczy mikroprofilu powierzchni i wymaga profilometru lub metody porównawczej z wzorcami chropowatości. Kluczowe jest rozpoznanie zapisu SGP na rysunku.
Jak działa profilometr stykowy w praktyce warsztatowej?
Profilometr stykowy przesuwa końcówkę pomiarową po powierzchni detalu. Czujnik rejestruje nierówności jako sygnał, a urządzenie przelicza go na parametry chropowatości. Ważne jest stabilne ustawienie detalu, dobór odcinka pomiarowego i czysta powierzchnia, aby wynik był wiarygodny.
Kiedy w kontroli jakości po obróbce skrawaniem bada się chropowatość?
Chropowatość bada się wtedy, gdy ma wpływ na funkcję powierzchni: tarcie, zużycie, szczelność, pasowanie lub przyczepność powłok. W praktyce pomiar wykonuje się przy odbiorze detalu lub międzyoperacyjnie, gdy dalsza obróbka zależy od jakości uzyskanej powierzchni.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy doborze przyrządu do symbolu na rysunku?
Typowy błąd to utożsamienie każdej "kontroli" z kontrolą wymiarów i wybór przyrządu do długości/średnic. Drugi błąd to mylenie cech powierzchni z cechami materiału (np. twardością). Pomaga zasada: symbol SGP = kontrola mikrogeometrii, czyli profilometr.
Co to jest SGP i jak łączy się z chropowatością powierzchni?
SGP to struktura geometryczna powierzchni, czyli zbiór cech opisujących mikro- i makronierówności. Chropowatość jest jednym z elementów SGP i opisuje drobne nierówności po obróbce. Gdy na rysunku pojawia się symbol SGP dotyczący chropowatości, właściwym narzędziem kontroli jest profilometr.
Jak przygotować się do pytań o symbole chropowatości na egzaminie praktycznym?
Ćwicz rozpoznawanie zapisów SGP na rysunkach i kojarzenie ich z metodą pomiaru. Zrób listę: wymiar = suwmiarka/mikrometr/sprawdzian, szczelina = szczelinomierz, twardość = twardościomierz, chropowatość = profilometr. Pomaga też praca na przykładowych kartach kontroli i protokołach pomiarowych.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że symbol chropowatości powierzchni na rysunku technicznym oznacza wymaganie kontroli parametrów nierówności (np. Ra, Rz).

Źródła:

  • ISO 1302, Technical product documentation — Indication of surface texture in technical product documentation (standard opisujący oznaczenia tekstury/chropowatości na rysunkach)
  • ISO 4287, Geometrical Product Specifications (GPS) — Surface texture: Profile method — Terms, definitions and surface texture parameters (definicje parametrów Ra/Rz i terminologii)
  • ISO 4288, Geometrical Product Specifications (GPS) — Surface texture: Profile method — Rules and procedures for the assessment of surface texture (zasady i procedury oceny chropowatości metodą profilową)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla technika mechanika (dział: SGP i chropowatość)
  • Instrukcje obsługi profilometrów stosowanych w pracowni/warsztacie (procedura pomiaru, kalibracja)
  • Zestawienie przyrządów pomiarowych i ich zastosowań (wymiar, chropowatość, twardość, szczeliny)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego