KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 31.
Do którego archiwum, powinno wystąpić archiwum zakładowe Kancelarii Prezesa Rady Ministrów o wydanie zgody na wybrakowanie dokumentacji niearchiwalnej, której okres przechowywania minął?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zgoda na wybrakowanie dokumentacji niearchiwalnej jest wydawana przez właściwe archiwum państwowe sprawujące nadzór nad archiwum zakładowym danej instytucji.
W przypadku KPRM właściwą jednostką jest Archiwum Akt Nowych w Warszawie, dlatego to do niego kieruje się wystąpienie o zgodę na brakowanie po upływie okresu przechowywania.

Pełne wyjaśnienie:

Brakowanie (wybrakowanie) dokumentacji niearchiwalnej to kontrolowany proces wycofania z zasobu archiwum zakładowego akt, które nie mają wartości archiwalnej i dla których upłynął wymagany okres przechowywania. Co do zasady archiwum zakładowe nie podejmuje decyzji o zniszczeniu samodzielnie – musi uzyskać zgodę organu nadzorującego, czyli właściwego archiwum państwowego.

Odpowiedź "Do Archiwum Akt Nowych w Warszawie." jest poprawna, ponieważ Archiwum Akt Nowych jest archiwum państwowym właściwym dla wielu centralnych organów administracji rządowej i ich archiwów zakładowych, a w praktyce to ono wydaje zgodę na brakowanie w takich jednostkach, gdy wymagają tego przepisy i nadzór archiwalny.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo wskazują instytucje, które nie pełnią roli właściwego archiwum nadzorującego w tej sytuacji:

  • "Do Narodowego Archiwum Cyfrowego" – nazwa może sugerować "obsługę dokumentów", ale brakowanie dotyczy nadzoru archiwalnego, a nie samej cyfryzacji czy przechowywania kopii cyfrowych.
  • "Do Archiwum Państwowego w Warszawie." – jest to archiwum o innym zakresie właściwości; samo położenie geograficzne instytucji (Warszawa) nie przesądza automatycznie o właściwości w sprawach nadzoru nad archiwum zakładowym urzędu centralnego.
  • "Do Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji." – archiwum resortowe (wewnętrzne) nie jest z zasady organem właściwym do wydawania zgody na brakowanie dla innej jednostki (KPRM); mylące jest tu podobieństwo administracyjne, ale kompetencje nadzorcze wynikają z przypisania do archiwum państwowego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy zgody na brakowanie, kluczowe jest ustalenie właściwego archiwum państwowego sprawującego nadzór, a nie tego, które "pasuje nazwą" albo znajduje się w tej samej miejscowości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wybrakowanie to formalna procedura wyłączenia dokumentacji niearchiwalnej z zasobu archiwum zakładowego, gdy minął okres przechowywania i dokumenty nie mają wartości archiwalnej. Zwykle wymaga przygotowania spisu, wniosku oraz uzyskania zgody właściwego archiwum państwowego.
Trzeba ustalić archiwum państwowe sprawujące nadzór nad archiwum zakładowym danej jednostki (właściwość rzeczowa/organizacyjna), a nie kierować się wyłącznie miejscowością. W praktyce pomaga wykaz archiwów nadzorujących oraz dokumentacja wewnętrzna jednostki.
Bo brakowanie jest czynnością kontrolowaną i podlega nadzorowi archiwalnemu. Zgoda zewnętrzna ma zapobiegać omyłkowemu zniszczeniu materiałów o wartości historycznej lub prawnej oraz zapewnia jednolite standardy selekcji dokumentacji w administracji.
Wtedy, gdy upłynął wymagany okres przechowywania dla danej dokumentacji oraz akta zostały prawidłowo zakwalifikowane jako niearchiwalne. Dodatkowo jednostka musi spełnić wymagania proceduralne, np. przygotować spisy i uzyskać zgodę archiwum państwowego.
Najczęściej są to akta o krótkich lub średnich okresach przechowywania, które nie stanowią materiałów archiwalnych (np. część spraw administracyjnych, technicznych lub pomocniczych). Kluczowe jest jednak to, co wynika z kwalifikacji archiwalnej i wykazu akt w danej jednostce.
Zgody na brakowanie wynikają z nadzoru archiwalnego sprawowanego przez właściwe archiwum państwowe. Sama nazwa "cyfrowe" odnosi się do obszaru zasobu i działalności, ale nie oznacza automatycznie właściwości do udzielania zgód na brakowanie dla dowolnej instytucji.
Najczęstsze błędy to wybór "najbardziej znanego" archiwum, kierowanie się tylko miastem siedziby jednostki albo mylenie archiwów państwowych z archiwami resortowymi. Pomaga zapamiętanie, że liczy się właściwość nadzorcza, a nie brzmienie nazwy.
Archiwum zakładowe działa w ramach konkretnej jednostki (urzędu/instytucji) i prowadzi jej bieżącą dokumentację. Archiwum państwowe jest instytucją zewnętrzną, która gromadzi zasób państwowy oraz sprawuje nadzór archiwalny, m.in. w sprawach brakowania.
W praktyce przygotowuje się m.in. spisy dokumentacji przeznaczonej do brakowania, dane identyfikujące jednostkę i archiwum zakładowe oraz uzasadnienie wynikające z upływu okresu przechowywania. Konkretna zawartość zależy od wymagań archiwum nadzorującego i procedur.
Skup się na schemacie: kwalifikacja dokumentacji → upływ okresu przechowywania → przygotowanie spisów → wniosek do właściwego archiwum państwowego → zgoda → zniszczenie i odnotowanie w ewidencji. Dobrze działa też nauka na przykładach instytucji i ich właściwości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 34% zdających egzamin. bardzo trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kwalifikacji EKA.2 dotyczące brakowania i nadzoru archiwalnego
  • Podręczniki/opracowania z archiwistyki dotyczące archiwów zakładowych i dokumentacji niearchiwalnej
  • Wewnętrzne procedury i instrukcje jednostki (archiwum zakładowego) dotyczące selekcji i brakowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego