KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 29.
Do której z wymienionych funkcji logicznych odnosi się przedstawiony na rysunku program?
Ilustracja przedstawia schemat logiczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika mechatronika w kwalifikacji E19.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyrażenie logiczne odpowiada strukturze programu:
gałąź równoległa oznacza alternatywę (S1 ∨ S3), a połączenie szeregowe oznacza koniunkcję (… ∧ S2). Dlatego wyjście K1 jest spełnione, gdy działa S2 oraz jednocześnie działa S1 lub S3.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach tego typu trzeba przetłumaczyć program przedstawiony na rysunku (najczęściej układ styków w LD/drabinkowym lub równoważny schemat logiczny) na zapis algebraiczny. Kluczowe jest rozpoznanie połączeń szeregowych i równoległych:

  • Połączenie szeregowe (jeden element po drugim w tej samej gałęzi) odpowiada operacji AND, czyli koniunkcji: warunki muszą być spełnione jednocześnie.
  • Połączenie równoległe (rozgałęzienie na dwie ścieżki, które potem się łączą) odpowiada operacji OR, czyli alternatywie: wystarczy spełnienie jednego z warunków.

Poprawna odpowiedź "K1 = (S1 ∨ S3) ∧ S2" oznacza, że sygnał K1 zostanie uaktywniony tylko wtedy, gdy S2 jest prawdą oraz jednocześnie spełniony jest warunek w rozgałęzieniu: S1 lub S3. Nawiasy są tu istotne, bo pokazują, że alternatywa dotyczy pary S1/S3 jako jednego bloku, który dopiero potem jest "AND-owany" z S2.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "K1 = (S1 ∧ S3) ∨ S2" zmienia sens rozgałęzienia: wymagałaby jednoczesnego spełnienia S1 i S3 (AND), a następnie dopuszczałaby włączenie K1 samym S2. To odpowiadałoby innej topologii schematu.
  • "K1 = S1 ∧ S3 ∨ S2" jest zapisem bez jednoznacznego nawiasowania; w praktyce prowadzi do błędnych interpretacji priorytetów i zwykle nie odpowiada poprawnie czytanej strukturze gałęzi.
  • "K1 = S1 ∧ (S3 ∨ S2)" przenosi nawias na inną część logiki: tutaj S1 jest warunkiem koniecznym, a alternatywa dotyczy S3/S2. To nie jest to samo co sytuacja, w której S2 jest warunkiem koniecznym, a alternatywa dotyczy S1/S3.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw "zgrupuj" rozgałęzienia (OR), zapisz je w nawiasach, a dopiero potem dopisz warunki szeregowe (AND). Taki porządek minimalizuje typowe pomyłki z nawiasami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej: połączenie szeregowe warunków oznacza AND (koniunkcję), a połączenie równoległe gałęzi oznacza OR (alternatywę). Potem zapisujesz rozgałęzienia w nawiasach i łączysz je z pozostałymi warunkami.
To warunek zadziałania wyjścia K1: S2 musi być spełnione, a dodatkowo musi być spełnione S1 lub S3. Czyli S2 jest warunkiem koniecznym, a S1/S3 stanowią alternatywne "zezwolenie".
Nawiasy pokazują, które warunki tworzą jeden blok logiczny (np. rozgałęzienie OR), a które są dopiero później łączone operacją AND. Bez nawiasów łatwo pomylić kolejność łączenia sygnałów i otrzymać inną funkcję niż wynika z rysunku programu.
Najczęściej myli się gałęzie równoległe z szeregowymi (OR vs AND) oraz pomija nawiasy. Częsty jest też błąd "czytania odruchowego" bez sprawdzenia, gdzie gałęzie się rozdzielają i gdzie ponownie łączą w torze logicznym.
W praktyce egzaminacyjnej taki zapis bywa uznawany za nieprecyzyjny, bo nie pokazuje jasno grupowania warunków. W algebrze Boole’a stosuje się priorytety operatorów, ale w zadaniach lepiej zawsze dopisywać nawiasy, by nie było wątpliwości.
Możesz wykonać kontrolę na kilku kombinacjach stanów S1–S3: wybierz przypadki, w których K1 ma się włączyć i wyłączyć, i podstaw wartości 0/1 do równania. Jeśli wyniki nie zgadzają się z założonym działaniem układu, równanie jest źle zapisane.
Gdy potrzebujesz jednego wspólnego zezwolenia C (np. tryb pracy, bezpieczeństwo), a dodatkowo dopuszczasz dwie alternatywne drogi spełnienia warunku (A albo B), np. dwa czujniki potwierdzające obecność detalu.
To standardowe operatory logiki: oznacza koniunkcję (AND), a oznacza alternatywę (OR). Umiejętność ich poprawnego użycia jest potrzebna przy analizie sterowania, układów przekaźnikowych oraz programów PLC.
Tak. Rozgałęzienie odpowiada bramce OR dla S1 i S3, a warunek szeregowy z S2 odpowiada bramce AND. Otrzymujesz układ: (S1 OR S3) AND S2, który możesz też zweryfikować tabelą prawdy dla trzech wejść.
Stosuj schemat: (1) zaznacz rozgałęzienia i od razu zapisuj je jako nawiasy OR, (2) dopisz elementy w szeregu jako AND, (3) na końcu zrób szybki test na 2–3 kombinacjach (np. S2=0 oraz S2=1), aby wyłapać błąd.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Wyrażenie logiczne odpowiada strukturze programu:gałąź równoległa oznacza alternatywę (S1 ∨ S3), a połączenie szeregowe oznacza koniunkcję (… ∧ S2)."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (informacje o językach PLC i interpretacji struktur logicznych)
  • Frank D. Petruzella, "Programmable Logic Controllers", McGraw-Hill Education, rozdziały o ladder logic i zależnościach AND/OR (wydania współczesne)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Algebra_Boole%27a - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o algebrze Boole’a i bramkach logicznych
  • Wprowadzenie do języka LD (drabinkowego) i/lub FBD dla PLC
  • Ćwiczenia: zamiana schematów szeregowo-równoległych na równania logiczne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego