KWALIFIKACJA MOT5 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 18.
Do naprawy otworu, który w trakcie eksploatacji utracił wymiar nominalny, należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tulejowanie stosuje się do regeneracji zużytego otworu, gdy podczas eksploatacji utracił on wymiar nominalny (np. powiększył się i nie zapewnia wymaganego pasowania). Wprowadzenie tulei naprawczej pozwala odtworzyć prawidłową średnicę i współpracę z wałkiem/łożyskiem, czego nie zapewniają nitowanie, kucie ani samo spawanie.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli otwór w elemencie (np. gniazdo łożyska, otwór pod sworzeń, prowadzenie) w trakcie eksploatacji uległ zużyciu, to najczęściej oznacza to jego powiększenie lub zniekształcenie. W takiej sytuacji element traci wymiar nominalny i zwykle nie spełnia wymagań pasowania (luz jest zbyt duży, pojawiają się drgania, hałas, przyspieszone zużycie).

Poprawną metodą naprawy jest tulejowanie, czyli zastosowanie tulei naprawczej/wstawki. W praktyce polega to na przygotowaniu otworu (np. roztoczeniu do odpowiedniego wymiaru pod tuleję), osadzeniu tulei (na wcisk/klej/inna technologia przewidziana) oraz ewentualnym wykończeniu (np. rozwiercenie/roztoczenie) do wymiaru wymaganego dla współpracującej części. Dzięki temu przywraca się geometrię i funkcję otworu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Nitowanie jest metodą łączenia elementów za pomocą nitu. Nie służy do odtworzenia średnicy zużytego otworu roboczego i nie zapewnia wymaganej dokładności geometrycznej pasowania.
  • Spawanie jest metodą łączenia lub napawania materiału. Samo spawanie nie stanowi typowej, jednoznacznej metody "naprawy otworu do wymiaru nominalnego" — aby odtworzyć średnicę, zwykle trzeba by najpierw nadbudować materiał (napawanie), a potem wykonać precyzyjną obróbkę. W kontekście tego pytania właściwą, klasyczną odpowiedzią dla zużytego otworu jest tulejowanie.
  • Kucie to obróbka plastyczna stosowana do kształtowania wyrobów, a nie do precyzyjnej regeneracji otworów w gotowych elementach eksploatowanych. Nie daje wymaganej dokładności i nie jest standardową metodą przywracania średnicy otworu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "otwór utracił wymiar nominalny" w wyniku zużycia, myśl o regeneracji przez wstawkę (tuleję), a nie o metodach łączenia czy obróbce plastycznej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tulejowanie to regeneracja zużytego otworu przez wstawienie tulei (wkładki) tak, aby odtworzyć właściwą średnicę i pasowanie. Stosuje się je m.in. w gniazdach łożysk i otworach pod sworznie, gdy element "wybił się" w eksploatacji.
Najczęściej przez tarcie, drgania, niedostateczne smarowanie, korozję lub przeciążenia. Materiał w strefie współpracy ulega ubytkowi albo odkształceniom, a średnica otworu rośnie lub zmienia się kształt (owalizacja), co psuje pasowanie.
Typowe przykłady to gniazda łożysk w obudowach, otwory pod sworznie i tuleje wahaczy, prowadnice oraz elementy zawieszenia i układu kierowniczego. Wybór zależy od materiału, konstrukcji i dopuszczalnych metod naprawy.
Zwykle nie jako prosta zamiana. Spawanie/napawanie może nadbudować materiał, ale żeby uzyskać dokładny wymiar otworu, i tak potrzebna jest precyzyjna obróbka. W wielu przypadkach praktyczniejsza i pewniejsza jest tuleja naprawcza.
Gdy po oczyszczeniu nadal występuje nadmierny luz, brak wymaganego pasowania, nierównomierne przyleganie lub owalizacja. Decyduje pomiar średnicy i kształtu (np. średnicówką/czujnikiem) oraz porównanie z wymiarem nominalnym i tolerancją.
Często wybierają "spawanie", bo kojarzy się z naprawą metalu, albo "nitowanie", bo dotyczy otworu. To błąd kategorii: pytanie dotyczy odtworzenia wymiaru geometrycznego i pasowania, a nie łączenia elementów czy ogólnej naprawy.
W praktyce warsztatowej używa się m.in. średnicówki czujnikowej, mikrometru wewnętrznego lub sprawdzianów oraz czujnika zegarowego do oceny bicia/owalizacji. Sama "ocena na oko" jest niewystarczająca, bo liczą się setne milimetra.
Gdy element jest pęknięty, ma zbyt mały przekrój po obróbce, naprawa jest nieopłacalna lub producent nie dopuszcza regeneracji. Wymiana bywa też konieczna, jeśli po naprawie nie da się zapewnić wytrzymałości i bezpieczeństwa pracy zespołu.
Tuleja powinna mieć właściwy materiał, pasowanie i sposób osadzenia, aby nie obracała się i nie luzowała w eksploatacji. Po montażu otwór w tulei musi zostać doprowadzony do wymiaru i jakości powierzchni wymaganej dla współpracującej części.
Ucz się skojarzeń: zużyty otwórtulejowanie/regeneracja; łączenie elementów → spawanie/nitowanie; kształtowanie na gorąco → kucie. Pomaga też przegląd typowych napraw gniazd łożysk i pasowań w praktyce warsztatowej.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że tulejowanie stosuje się do regeneracji zużytego otworu, gdy podczas eksploatacji utracił on wymiar nominalny (np. powiększył się i nie zapewnia wymaganego pasowania).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii napraw i regeneracji części pojazdów (dział: regeneracja otworów, tulejowanie)
  • Zagadnienia z metrologii warsztatowej: wymiary, tolerancje, pasowania
  • Instrukcje serwisowe producentów dotyczące napraw gniazd/otworów (jeśli dostępne w pracowni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego