KWALIFIKACJA GIW13 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 24.
Do obliczeń należy przyjąć g = 10 m/s2 Do docinania połączeń gwintowych rur płuczkowych używane są klucze maszynowe o długości ramienia 100 cm. Oblicz siłę z jaką docina się połączenia gwintowe 3½" JP, jeżeli przewód wiertniczy składa się z rur płuczkowych 3½" klasy I.
Ilustracja przedstawia fragment tabeli dotyczącej rur płuczkowych, co jest związane z egzaminem zawodowym dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Siłę docinania wyznacza się z zależności momentu na kluczu: M = F·r. Ramię klucza 100 cm to 1,0 m, więc F = M/r. Po przyjęciu (z danych technologicznych dla 3½" JP, klasa I) właściwego momentu docinania i podzieleniu przez 1,0 m otrzymuje się 10 050 N.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu obliczana jest siła działająca na końcu ramienia klucza podczas docinania (zwykle: dokręcania do wymaganego stanu) połączeń gwintowych. Kluczową zależnością jest związek między momentem obrotowym a siłą:

M = F · r, gdzie:
M – moment na połączeniu/kluczu (w N·m),
F – siła przyłożona do ramienia (w N),
r – długość ramienia (w m).

Najpierw trzeba poprawnie przygotować dane:

  • Długość ramienia wynosi 100 cm, czyli r = 1,0 m.
  • Moment docinania/skręcania dla połączenia 3½" JP oraz rur płuczkowych klasy I przyjmuje się z danych technologicznych (tabele, DTR, instrukcje zakładowe). To jest parametr wejściowy, bez którego nie da się wykonać samego przeliczenia.

Następnie obliczenie polega na prostym przekształceniu wzoru:

F = M / r. Ponieważ r = 1,0 m, liczbowo siła jest równa przyjętemu momentowi wyrażonemu w N·m podzielonemu przez 1 m, co daje wynik w N. Dla momentu odpowiadającego temu połączeniu otrzymuje się 10 050 N.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 100,5 N i 95,0 N są o rzędy wielkości za małe dla docinania połączeń przewodu wiertniczego; takie wartości często wynikają z pomyłki w jednostkach lub z błędnego potraktowania 100 cm jako 100 m albo z nieuprawnionego "upraszczania" danych.
  • 9 500 N może wyglądać wiarygodnie, ale nie wynika z prawidłowego podstawienia wartości momentu właściwej dla wskazanego typu połączenia i klasy rur (błąd odczytu z tabeli albo zaokrąglenie bez kontroli).

Uwaga praktyczna: podane w treści g = 10 m/s2 nie zawsze jest potrzebne w tego typu zadaniu. Jeśli moment jest już podany/odczytywany z tabel, do przeliczenia na siłę wystarcza relacja moment–ramię.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności M = F·r. Najpierw zamień ramię na metry (np. 100 cm = 1,0 m). Potem przekształć wzór do postaci F = M/r. Jednostki muszą się zgadzać: moment w N·m, ramię w m, wynik siły w N.
Klucz działa jak dźwignia: nie "wkręca" gwintu samą siłą, tylko wytwarza moment obrotowy. To moment decyduje o docisku i stanie skręcenia połączenia. Siła na ramieniu jest tylko sposobem uzyskania wymaganego momentu na gwincie.
Ramię to odległość od osi obrotu (połączenia) do miejsca przyłożenia siły. W rachunkach musi być w metrach, więc 100 cm = 1,0 m. To ważne, bo błąd jednostek zmienia wynik nawet 100 razy.
Nie zawsze. Jeśli obliczasz siłę z zależności M = F·r i masz moment z tabeli/DTR, to g nie jest potrzebne. g bywa użyteczne, gdy siłę wyznacza się z masy (F = m·g), np. gdy ciężar operatora działa na dźwignię.
Najczęstsze są: (1) pozostawienie długości w centymetrach zamiast w metrach, (2) mylenie momentu (N·m) z siłą (N), (3) wpisanie 100 cm jako 100 m. Warto zawsze dopisać jednostki przy każdym kroku, bo to szybko ujawnia pomyłkę.
To oznaczenie typu/rodziny połączenia gwintowego stosowanego w rurach przewodu wiertniczego. W praktyce dla danego typu połączenia i średnicy przewidziane są zalecane momenty docinania/skręcania, które przyjmuje się z dokumentacji technologicznej lub tabel producenta.
Klasa rur (np. klasa I) wpływa na dobór parametrów eksploatacyjnych i technologicznych, w tym wartości momentów zalecanych dla połączeń. W zadaniu jest to wskazówka, że moment wejściowy należy odczytać dla konkretnej klasy, a nie użyć wartości "ogólnej".
Prosty test: przy ramieniu 1 m wartość siły w niutonach jest liczbowo równa momentowi w N·m podzielonemu przez 1. Jeśli wychodzą dziesiątki niutonów, to zwykle za mało dla połączeń wiertniczych. Jeśli tysiące niutonów, zakres bywa bardziej realistyczny.
Gdy skręca się lub docina połączenia o określonym typie, średnicy i klasie rur, parametry dobiera się według dokumentacji technologicznej, aby uniknąć uszkodzeń gwintu i zapewnić szczelność. Tabele pomagają ustawić narzędzia i kontrolować pracę operatorów.
Najpierw wypisz, jakie wielkości są potrzebne (tu: moment M i ramię r). Jeśli ramię jest podane, a moment ma pochodzić z tabeli, załóż, że jest dostępny w materiale egzaminacyjnym/załączniku. W obliczeniu pokaż przeliczenie jednostek i przekształcenie wzoru.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw mechaniki technicznej (moment siły, dźwignie, jednostki)
  • Instrukcje/DTR i tabele technologiczne producentów rur i połączeń gwintowych (momenty docinania/skręcania)
  • Materiały dydaktyczne z technologii wiercenia: budowa przewodu wiertniczego, rodzaje rur i połączeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego