KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 6.
Do obróbki wykończeniowej otworu ϕ16H7 należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Otwór ⌀16H7 wymaga obróbki wykończeniowej dla uzyskania dokładnej średnicy i tolerancji. Do takiego wykańczania stosuje się rozwiertak, który usuwa niewielki naddatek po wierceniu. Wiertło kręte służy głównie do wykonania otworu zgrubnie, nawiertak do rozpoczęcia/naprowadzenia, a pogłębiacz do obróbki gniazd i faz, nie do uzyskania H7.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie ⌀16H7 informuje, że wymagany jest otwór o średnicy nominalnej 16 mm wykonany z dokładnością odpowiadającą klasie tolerancji H7. Taki otwór zwykle nie jest wykonywany "od razu" jednym narzędziem, ponieważ typowe wiercenie wiertłem krętym zapewnia obróbkę zgrubną i nie gwarantuje wymaganej dokładności wymiarowej oraz jakości powierzchni.

Prawidłowym narzędziem do obróbki wykończeniowej otworu jest rozwiertak. Rozwiercanie polega na usunięciu niewielkiego naddatku pozostawionego po wcześniejszej operacji (najczęściej wierceniu), aby uzyskać dokładniejszą średnicę, lepszą współosiowość i gładszą powierzchnię – czyli cechy typowo wymagane przy pasowaniach i tolerancjach takich jak H7.

Dlaczego pozostałe narzędzia nie pasują do takiego zadania?

  • Nawiertak stosuje się przede wszystkim do nawiercania, czyli wykonania krótkiego, prowadzącego zagłębienia pod dalsze wiercenie (ułatwia rozpoczęcie wiercenia i poprawia osiowość startu). Nie jest to narzędzie przeznaczone do uzyskiwania dokładnych tolerancji otworu na pełnej głębokości.
  • Wiertło kręte służy do wykonania otworu w procesie wiercenia. Jest to operacja typowo zgrubna lub półwykańczająca; samym wierceniem zwykle trudno uzyskać stabilnie taką dokładność jak H7, szczególnie w warunkach warsztatowych.
  • Pogłębiacz walcowy wykorzystuje się do obróbki miejscowej: wykonywania pogłębień pod łby śrub, gniazd, czołowych podtoczeń lub wyrównania powierzchni przy otworze. Nie jest to narzędzie do precyzyjnego wykańczania średnicy całego otworu w tolerancji H7.

W praktyce technologicznej często stosuje się sekwencję: nawiercanie (jeśli potrzebne) → wiercenie z naddatkiem → rozwiercanie do wymaganej tolerancji. Na egzaminie kluczowe jest powiązanie zapisu tolerancji (H7) z operacją wykończeniową oraz właściwym narzędziem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis ⌀16H7 oznacza otwór o średnicy nominalnej 16 mm wykonany w określonej klasie tolerancji (H7). W praktyce sugeruje to potrzebę obróbki dokładnościowej/wykończeniowej, bo samo wiercenie często nie zapewnia wymaganej dokładności i jakości powierzchni.
Do obróbki wykończeniowej otworów wymagających dokładnej tolerancji (np. H7) stosuje się rozwiertak. Usuwa on niewielki naddatek po wierceniu i pozwala uzyskać stabilniejszy wymiar oraz lepszą gładkość i geometrię otworu.
Wiertło kręte wykonuje otwór głównie zgrubnie: mogą pojawić się odchyłki średnicy, bicie, gorsza współosiowość i chropowatość. Tolerancja H7 wymaga większej kontroli wymiaru, dlatego często po wierceniu zostawia się naddatek i wykonuje rozwiercanie.
Nawiertaka używa się na początku procesu, aby wykonać krótkie zagłębienie prowadzące pod wiercenie i ułatwić "złapanie" osi. Rozwiertak stosuje się później, gdy otwór jest już wykonany z naddatkiem i trzeba go wykończyć do wymaganej dokładności.
Pogłębiacz walcowy służy do wykonywania pogłębień, gniazd pod łby śrub lub wyrównania powierzchni czołowej wokół otworu. Zwykle nie jest narzędziem do nadawania całej średnicy otworu w klasie tolerancji H7, bo ma inne przeznaczenie technologiczne.
Typowo wykonuje się: nawiercanie (jeśli potrzebne do prowadzenia) → wiercenie z naddatkiem → ewentualnie dodatkowa obróbka przygotowawcza → rozwiercanie do wymiaru docelowego. Taka kolejność pomaga uzyskać dokładność i jakość powierzchni wymaganą dla pasowań.
Częsty błąd to utożsamienie H7 z samym wierceniem i wybór wiertła krętego. Inny błąd to mylenie nazw: nawiertak vs rozwiertak. Zdarza się też wybór pogłębiacza, bo kojarzy się z "wykańczaniem", mimo że zwykle dotyczy obróbki miejscowej gniazda.
W wielu zadaniach egzaminacyjnych odpowiedź będzie "rozwiertak", bo to klasyczne narzędzie do wykończenia otworu pod tolerancję. W praktyce przemysłowej istnieją też inne metody wykańczania (np. wytaczanie, honowanie), ale zależy to od maszyny i wymagań jakościowych.
Naddatek powinien być na tyle mały, aby rozwiertak pracował stabilnie i nie był przeciążony, ale na tyle duży, aby rzeczywiście "zbierał" materiał na całym obwodzie. Konkretna wartość zależy od średnicy, materiału i zaleceń producenta narzędzia oraz technologii w zakładzie.
Wskazówką są sformułowania typu "obróbka wykończeniowa" oraz oznaczenia dokładnościowe, np. H7. Jeżeli zadanie łączy średnicę z klasą tolerancji, to zwykle testuje dobór narzędzia do uzyskania dokładnego wymiaru, a nie wykonanie otworu zgrubnie.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Otwór ⌀16H7 wymaga obróbki wykończeniowej dla uzyskania dokładnej średnicy i tolerancji."

Materiały:

  • Podręczniki do obróbki skrawaniem (rozdziały: obróbka otworów, rozwiercanie)
  • Katalogi narzędzi skrawających (opisy zastosowań rozwiertaków, pogłębiaczy i nawiertaków)
  • Materiały szkolne/notesy z technologii mechanicznej dotyczące pasowań i tolerancji otworów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego