KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 40.
Do ochrony dróg oddechowych przed nietrującymi stałymi i ciekłymi cząstkami takimi jak: pyły, dymy, aerozole i mgły, należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Półmaski filtrujące służą do ochrony dróg oddechowych przed cząstkami stałymi i ciekłymi w powietrzu (np. pyłami, dymami, aerozolami i mgłami). Aparaty ucieczkowe są przeznaczone głównie do ewakuacji w sytuacjach awaryjnych, a pochłaniacze dotyczą przede wszystkim gazów i par, nie cząstek.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu opisano zagrożenia w postaci nietrujących cząstek stałych i ciekłych unoszących się w powietrzu: pyły, dymy, aerozole i mgły. Tego typu zanieczyszczenia usuwa się z wdychanego powietrza przez filtrację cząstek, dlatego właściwym doborem są półmaski filtrujące (sprzęt filtrujący, który zatrzymuje cząstki na materiale filtracyjnym).

Dlaczego "półmaski filtrujące" są poprawne?
Bo ich funkcją jest właśnie ochrona przed aerozolami cząstkowymi. W praktyce dobiera się je do spodziewanej frakcji i stężenia pyłu/dymu/mgły oraz do warunków pracy, pamiętając o dopasowaniu do twarzy (szczelność) i o prawidłowym użytkowaniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Aparaty ucieczkowe typu AU-9 – z nazwy i przeznaczenia są to urządzenia używane w sytuacjach awaryjnych do opuszczenia strefy zagrożenia. Nie są typowym środkiem do rutynowej ochrony przed nietrującymi cząstkami w pracy.
  • Pochłaniacze typu POG – pochłaniacze kojarzą się z ochroną przed gazami i parami (mechanizm sorpcji/reakcji). Nie rozwiązują problemu cząstek aerozolu w taki sposób jak filtry cząstek w półmaskach filtrujących.
  • Aparaty ucieczkowe typu SR-60 – podobnie jak inne aparaty ucieczkowe są przewidziane do ewakuacji w warunkach niebezpiecznej atmosfery. To inna kategoria zastosowania niż ochrona przed opisanymi, nietrującymi pyłami czy mgłami podczas normalnej pracy.

Wskazówka egzaminacyjna: Najpierw rozpoznaj, czy zagrożenie jest cząstkowe (pyły/dymy/mgły) czy gazowe (gazy/pary). Cząstki → filtracja (półmaski filtrujące/filtry cząstek). Gazy/pary → pochłaniacze. Ewakuacja → aparaty ucieczkowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Są to zanieczyszczenia powietrza w postaci cząstek stałych lub ciekłych unoszących się w powietrzu. Pyły to cząstki stałe, dymy to bardzo drobne cząstki powstałe np. w procesach spalania, a mgły/aerozole to drobne krople cieczy. Takie zagrożenia wymagają filtracji cząstek.
Stosuje się półmaski filtrujące (lub inne środki filtrujące cząstki), bo ich zadaniem jest zatrzymywanie pyłów, dymów i mgieł na materiale filtracyjnym. Kluczowe jest też dopasowanie półmaski do twarzy i poprawne założenie, bo nieszczelność znacząco obniża ochronę.
Pochłaniacz jest przeznaczony głównie do gazów i par (działa przez sorpcję/reakcję), a nie do cząstek stałych lub kropelek cieczy. Przy pyłach, dymach i mgłach potrzebujesz filtracji cząstek, którą zapewnia półmaska filtrująca. To dwa różne mechanizmy działania.
Zasadniczo nie. Aparaty ucieczkowe są kojarzone z użyciem awaryjnym (opuszczenie strefy zagrożenia), a nie z rutynową ochroną podczas wykonywania robót w zapyleniu. W codziennej pracy w warunkach pyłowych typowo dobiera się półmaski filtrujące lub inne środki filtrujące cząstki.
Zadaj sobie pytanie, co unosi się w powietrzu: cząstki (pył, dym, mgła, aerozol) czy substancje gazowe (gazy/pary). Cząstki zwykle widać jako zapylenie lub zamglenie i wymagają filtrów cząstek/półmasek filtrujących. Gazy mogą być niewidoczne i wymagają pochłaniaczy.
Najczęstsze błędy to: mylenie filtrów cząstek z pochłaniaczami gazów, wybieranie sprzętu "na zapas" bez analizy rodzaju zagrożenia, a także ignorowanie szczelności dopasowania. Nawet dobra półmaska filtrująca nie zadziała właściwie, jeśli jest źle założona lub ma nieszczelności na przyleganiu.
Może nie wystarczyć, gdy zagrożenie nie jest tylko cząstkowe, np. pojawiają się gazy, niedobór tlenu albo atmosfera może być toksyczna. Wtedy stosuje się rozwiązania adekwatne do tego zagrożenia (np. sprzęt izolujący lub ucieczkowy zgodnie z procedurami). Zawsze trzeba kierować się oceną ryzyka i instrukcjami zakładowymi.
Bo ochrona działa tylko wtedy, gdy powietrze przechodzi przez materiał filtracyjny. Przy nieszczelności powietrze "omija" filtr i dostaje się bezpośrednio do dróg oddechowych. Dlatego ważne są: właściwy rozmiar/model, poprawne założenie, kontrola przylegania oraz brak przeszkód (np. zarostu) pogarszających szczelność.
"Nietrujące" nie znaczy "obojętne". Nawet cząstki bez działania toksycznego mogą mechanicznie podrażniać drogi oddechowe, obciążać układ oddechowy i zwiększać ryzyko problemów zdrowotnych przy długiej ekspozycji. Filtracja ogranicza ilość cząstek, które dostają się do płuc, poprawiając bezpieczeństwo pracy.
Ucz się przez schemat doboru: rodzaj zagrożenia → typ ochrony. Cząstki (pył/dym/mgła) → filtracja cząstek (półmaski filtrujące). Gazy/pary → pochłaniacze. Sytuacje awaryjne/ewakuacja → aparaty ucieczkowe. Ćwicz na przykładach z kopalni: zapylenie, zamglenie, zadymienie, awaria.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Półmaski filtrujące służą do ochrony dróg oddechowych przed cząstkami stałymi i ciekłymi w powietrzu (np. pyłami, dymami, aerozolami i mgłami)."

Źródła:

  • PN-EN 149:2001+A1:2009, Sprzęt ochrony układu oddechowego — Półmaski filtrujące chroniące przed cząstkami — Wymagania, badanie, znakowanie
  • PN-EN 143:2004, Sprzęt ochrony układu oddechowego — Filtry cząstek — Wymagania, badanie, znakowanie
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie środków ochrony indywidualnej (PPE), załącznik II (wymagania zasadnicze)

Materiały:

  • Normy dotyczące sprzętu ochrony układu oddechowego (półmaski filtrujące i filtry cząstek)
  • Instrukcje BHP i zakładowe procedury doboru ŚOI w kopalni
  • Materiały szkoleniowe z zagrożeń pyłowych i aerozolowych w górnictwie podziemnym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego