KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 40.
Do ochrony dróg oddechowych przed nietrującymi stałymi i ciekłymi cząstkami takimi jak: pyły, dymy, aerozole i mgły, należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Półmaski filtrujące przeznaczone są do ochrony przed nietrującymi cząstkami stałymi i ciekłymi w postaci aerozoli (pyły, dymy, mgły). Aparaty ucieczkowe służą głównie do ewakuacji w atmosferze niebezpiecznej (np. przy zagrożeniu gazowym lub tlenowym), a nie do typowej filtracji cząstek.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o nietrujące cząstki stałe i ciekłe występujące w powietrzu jako aerozol: pył, dym, mgła lub inne drobne zawiesiny. Do takiego zagrożenia stosuje się sprzęt filtrujący cząstki, czyli półmaski filtrujące o odpowiedniej klasie skuteczności filtracji.

Odpowiedź "półmaski filtrujące P-1, P-2, P-3" jest zgodna z logiką doboru ŚOI: jest to ochrona przeznaczona właśnie do filtracji cząstek, a nie do pracy w atmosferze, w której brakuje tlenu lub występują toksyczne gazy.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do sprzętu ucieczkowego lub pochłaniającego, który zwykle rozwiązuje inny problem niż pył:

  • "aparaty ucieczkowe …" są projektowane jako wyposażenie do ewakuacji/ratowania życia w sytuacji awaryjnej. Nie są typowym środkiem do długotrwałej pracy w zapyleniu, a ich użycie ma sens, gdy środowisko może być niezdatne do oddychania (np. zagrożenie gazowe, podejrzenie niedoboru tlenu).
  • "pochłaniacze …" kojarzą się z pochłanianiem zanieczyszczeń gazowych/par (chemicznych), a nie z zatrzymywaniem cząstek aerozolu. W pytaniu nie ma mowy o gazach i parach, tylko o cząstkach stałych i ciekłych.

W praktyce górniczej kluczowe jest rozróżnienie: czątki = filtr cząstek, natomiast gazy/niedobór tlenu = ochrona izolująca lub odpowiedni pochłaniacz/gazofiltr dobrany do rodzaju zagrożenia. Na egzaminie zawsze zwracaj uwagę na słowa "pyły/dymy/mgły" oraz na warunek "nietrujące" – to one kierują wybór na półmaskę filtrującą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zanieczyszczenia w postaci aerozolu, czyli drobnych cząstek unoszących się w powietrzu, np. pył mineralny, dym technologiczny lub mgła. Nie są to gazy ani pary. Przy takim zagrożeniu stosuje się ochronę filtrującą cząstki, a nie sprzęt do oddychania w atmosferze bez tlenu.
Typowo stosuje się półmaski filtrujące (ochrona cząstek). Dobór klasy zależy od poziomu zapylenia i oceny ryzyka na stanowisku. Sprzęt ucieczkowy nie jest przeznaczony do rutynowej pracy w zapyleniu, tylko do sytuacji awaryjnych i ewakuacji.
Aparat ucieczkowy jest projektowany głównie do krótkotrwałego użycia w zagrożeniu awaryjnym, gdy atmosfera może być niebezpieczna (np. dymy pożarowe, gazy). Pył i mgła to zagrożenia cząstkowe, które standardowo rozwiązuje filtracja cząstek w półmaskach filtrujących.
Gdy istnieje ryzyko niedoboru tlenu albo obecności toksycznych gazów, filtr cząstek nie zapewni bezpieczeństwa. W takich warunkach potrzebny jest sprzęt, który zapewnia oddychanie niezależnie od atmosfery (izolujący) lub właściwie dobrana ochrona przeciw gazom/parom zgodnie z oceną zagrożenia.
Aerozol to mieszanina powietrza z drobnymi cząstkami stałymi lub kropelkami cieczy. Do aerozoli zalicza się m.in. pyły, dymy i mgły. Taka forma zanieczyszczeń wskazuje na potrzebę ochrony filtrującej cząstki, bo kluczowe jest ich mechaniczne zatrzymanie na materiale filtracyjnym.
Najczęściej myli się cząstki z gazami i wybiera sprzęt ucieczkowy "na wszelki wypadek". Drugi błąd to ignorowanie słów kluczowych w treści (np. "pyły, dymy, mgły"). Warto zapamiętać: cząstki → filtr cząstek; gazy/niedobór tlenu → inne rozwiązanie.
Nie należy tego zakładać. Półmaski filtrujące są przeznaczone przede wszystkim do cząstek (pyłów i aerozoli). Tlenek węgla jest gazem, a przy zagrożeniach gazowych potrzebne są rozwiązania dobrane do rodzaju gazu lub sprzęt izolujący. W praktyce decyzja wynika z oceny ryzyka i procedur zakładowych.
Klasę dobiera się na podstawie oceny ryzyka: rodzaju pyłu/aerozolu, stężenia, czasu narażenia i wymagań stanowiska. Im większe zapylenie i większe wymagania ochronne, tym wyższa klasa ochrony może być potrzebna. Na egzaminie ważne jest rozpoznanie, że problem dotyczy cząstek, a nie gazów.
Zapylenie pojawia się m.in. przy urabianiu, wierceniu, strzelaniu, transporcie urobku, przesypach oraz przy pracach w wyrobiskach o słabej wentylacji. W takich sytuacjach stosuje się rozwiązania organizacyjne (np. zraszanie, przewietrzanie) oraz ŚOI, w tym półmaski filtrujące.
Ucz się rozróżniać trzy sytuacje: cząstki (pył/dym/mgła) → filtr cząstek; gazy/pary → ochrona do gazów; niedobór tlenu → sprzęt izolujący/ucieczkowy. Czytaj uważnie słowa kluczowe i nie wybieraj "najbardziej ratowniczego" sprzętu bez analizy rodzaju zagrożenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 73% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Półmaski filtrujące przeznaczone są do ochrony przed nietrującymi cząstkami stałymi i ciekłymi w postaci aerozoli (pyły, dymy, mgły)."

Źródła:

  • PN-EN 149:2001+A1:2009, Sprzęt ochrony układu oddechowego — Półmaski filtrujące chroniące przed cząstkami — Wymagania, badanie, znakowanie
  • PN-EN 143:2000 (z późn. zmianami), Sprzęt ochrony układu oddechowego — Filtry cząstek — Wymagania, badanie, znakowanie
  • Regulation (EU) 2016/425 of the European Parliament and of the Council of 9 March 2016 on personal protective equipment (PPE)

Materiały:

  • Instrukcje zakładowe BHP dotyczące doboru i stosowania ochron dróg oddechowych
  • Materiały producentów półmasek i filtrów (karty katalogowe, instrukcje użytkowania)
  • Podstawy ergonomii i ŚOI w górnictwie (skrypty szkoleniowe dla pracowników podziemnych)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026

Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego