KWALIFIKACJA GIW7 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 21.
Do odspajania bloków skalnych należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odspajanie bloków skalnych oznacza celowe rozdzielenie bryły skały, najczęściej w kontrolowany sposób po zadanej płaszczyźnie. Do takiego zadania stosuje się rozłupiarkę hydrauliczną, która wytwarza duże siły rozporowe. Wiertarka i młoty (pneumatyczny/elektryczny) służą głównie do wiercenia lub kucia udarowego.

Pełne wyjaśnienie:

W górnictwie odkrywkowym spotyka się różne sposoby urabiania i odspajania skał: od metod strzałowych, przez mechaniczne kruszenie, aż po rozwiązania bezstrzałowe przeznaczone do uzyskania możliwie "czystego" pęknięcia i ograniczenia oddziaływań na otoczenie.

Odpowiedź "rozłupiarkę hydrauliczną" jest poprawna, ponieważ rozłupiarki (klinowe/rozporowe) są projektowane właśnie do rozłupywania skały i odspajania bloków. Mechanizm działania polega na wytworzeniu bardzo dużej siły (zwykle rozporowej) w miejscu przyłożenia narzędzia, co inicjuje i prowadzi pęknięcie w skale. Dzięki temu można uzyskać bardziej kontrolowane oddzielenie bloku niż przy samym kuciu.

Odpowiedź "wiertarkę udarową" jest nieprawidłowa, bo wiertarka służy zasadniczo do wykonywania otworów. Otwory mogą być etapem przygotowawczym (np. pod kliny, kotwy, ładunki), ale samo wiercenie nie jest narzędziem przeznaczonym do odspojenia bloku jako efektu końcowego.

Odpowiedź "młot pneumatyczny" jest nieprawidłowa, ponieważ młot działa udarowo i typowo służy do kucia, skuwania lub miejscowego rozbijania materiału. Może rozdrabniać skałę, ale nie jest narzędziem ukierunkowanym na kontrolowane rozłupanie bloku na dwie części po zadanej płaszczyźnie.

Odpowiedź "młot elektryczny" również jest nieprawidłowa z podobnego powodu: to narzędzie udarowe do kucia/rozkuwania, przydatne przy rozbiórkach i miejscowym kruszeniu, ale zwykle mniej adekwatne do zadania "odspajania bloków" rozumianego jako rozdzielenie bryły.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "blok" i "odspajanie", szukaj narzędzi dających siłę rozporową/klinującą (rozłupywanie), a nie takich, które realizują głównie udar (kucie) lub wiercenie (przygotowanie otworów).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odspajanie bloków skalnych to oddzielanie większej bryły skały od calizny lub rozdzielanie jej na mniejsze bloki w sposób możliwie kontrolowany. Celem bywa ułatwienie załadunku, transportu lub dalszej przeróbki, a także ograniczenie niepożądanych spękań.
Rozłupiarka hydrauliczna wytwarza bardzo duże siły (najczęściej rozporowe/klinujące), które inicjują pęknięcie w skale i prowadzą do jej rozdzielenia. W praktyce daje to bardziej przewidywalny efekt "rozłupania" niż typowe narzędzia udarowe.
Wiertarka udarowa służy głównie do wykonywania otworów w skale. Otwory mogą być potrzebne jako etap przygotowawczy (np. pod kliny lub inne metody), ale samo wiercenie nie realizuje zadania polegającego na odspojeniu i rozdzieleniu bloku skalnego.
Młot pneumatyczny jest narzędziem udarowym, więc typowo służy do kucia i rozbijania materiału punktowo. Może kruszyć skałę, ale zwykle gorzej sprawdza się w zadaniach wymagających kontrolowanego rozdzielenia bloku na większe części niż narzędzia rozporowe, np. rozłupiarki.
Młot elektryczny wykorzystuje udar do kucia, skuwania i rozkuwania. W praktyce jest przydatny przy miejscowym usuwaniu zwięzłego materiału, pracach naprawczych i rozbiórkowych. Nie jest jednak narzędziem pierwszego wyboru, gdy celem jest kontrolowane odspojenie dużego bloku.
Sformułowania typu "odspajanie bloków", "rozłupanie", "oddzielenie bryły" sugerują potrzebę wytworzenia pęknięcia i rozdzielenia skały na większe części. "Kucie", "skuwanie" i "rozbijanie" częściej odnoszą się do udarowego kruszenia na drobniejsze fragmenty.
Metody bezstrzałowe rozważa się m.in. wtedy, gdy trzeba ograniczyć drgania, hałas, ryzyko odprysków lub gdy wymagana jest większa kontrola spękań. W praktyce znaczenie ma też lokalizacja robót, wymagania technologiczne oraz organizacja pracy i bezpieczeństwo.
Częstym błędem jest wybór narzędzia "pierwszego skojarzenia", np. młota udarowego do każdego zadania w skale. Inny błąd to mylenie etapu przygotowawczego (wiercenie otworów) z etapem odspajania/rozdzielania. Na egzaminie warto myśleć o efekcie końcowym pracy.
Znaczenie mają m.in. rodzaj i zwięzłość skały, istniejące spękania, kierunek uławicenia, dostęp do frontu robót oraz dobrana metoda (udarowa, rozporowa, strzałowa). Istotne są też parametry narzędzia i prawidłowa technika pracy operatora.
Warto uczyć się "po funkcji": dopasowywać narzędzie do efektu (wiercenie, kucie, rozłupywanie, urabianie, ładowanie). Pomaga też przegląd kart katalogowych i DTR sprzętu omawianego na praktykach oraz tworzenie własnej tabeli: nazwa narzędzia → zastosowanie → ograniczenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Odspajanie bloków skalnych oznacza celowe rozdzielenie bryły skały, najczęściej w kontrolowany sposób po zadanej płaszczyźnie."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z zakresu urabiania skał i maszyn górnictwa odkrywkowego
  • Instrukcje producentów narzędzi do rozłupywania skał (karty katalogowe, DTR) używanych na zajęciach praktycznych
  • Notatki z zajęć BHP dotyczące doboru metody urabiania i zagrożeń od udaru/drgań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego