KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 35.
Do określenia zawartości NO w powietrzu kopalnianym stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
NO (tlenek azotu) oznacza się w atmosferze kopalnianej przy użyciu wykrywaczy gazowych oraz rurek wskaźnikowych, które są przeznaczone do wykrywania konkretnych składników w niskich stężeniach.
Metanomierze (interferencyjne i katalityczne) służą głównie do pomiaru metanu, a lampy wskaźnikowe nie są narzędziem do oznaczania NO.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczanie zawartości NO (tlenku azotu) w powietrzu kopalnianym wymaga metody, która jest dedykowana tlenkom azotu, a nie wyłącznie gazom palnym. W praktyce do takich zadań stosuje się wykrywacze gazowe (np. detektory wielogazowe z odpowiednim sensorem) oraz rurki wskaźnikowe, które działają na zasadzie reakcji chemicznej i zmiany barwy wskaźnika. Te rozwiązania pozwalają ocenić obecność lub stężenie danego składnika, w tym NO, w sposób dopasowany do jego właściwości.

Odpowiedź "metanomierze interferencyjne" jest nieprawidłowa, ponieważ takie przyrządy są kojarzone z pomiarami związanymi z metanem (gazem palnym) i jego stężeniem w powietrzu, a nie z selektywnym oznaczaniem tlenków azotu. Podobnie "metanomierze katalityczne" służą do wykrywania gazów palnych przez reakcję na elemencie katalitycznym; ich podstawowym celem jest kontrola zagrożenia wybuchem/pożarem, a nie oznaczanie NO.

Odpowiedź "benzynowe lampy wskaźnikowe" także jest nieprawidłowa: lampy wskaźnikowe historycznie wiążą się z oceną warunków atmosfery pod kątem gazów palnych i tlenu, ale nie stanowią narzędzia do ilościowego/wiarygodnego oznaczania NO. W kontekście egzaminacyjnym kluczowe jest rozróżnienie: NO wymaga detektora/rurek wskaźnikowych, natomiast metan mierzy się metanomierzami.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się urządzenia z rdzeniem "metan-", najpierw sprawdź, czy pytanie dotyczy metanu. Jeśli dotyczy innego składnika (np. NO), zwykle właściwa będzie metoda selektywna: detektor z właściwym sensorem albo rurki wskaźnikowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
NO to tlenek azotu(II), który może pojawiać się w powietrzu m.in. jako składnik spalin lub gazów powstających w określonych procesach technologicznych. W kopalni jest traktowany jako zanieczyszczenie szkodliwe, dlatego jego obecność wymaga kontroli odpowiednimi metodami pomiaru.
Do określania NO stosuje się wykrywacze gazowe (detektory z odpowiednim sensorem) oraz rurki wskaźnikowe. Są to metody ukierunkowane na konkretny składnik, dzięki czemu nie mylą NO z gazami palnymi mierzonymi typowymi metanomierzami.
Rurki wskaźnikowe działają na zasadzie reakcji chemicznej z oznaczanym gazem i zmiany barwy na określonej długości skali. Dzięki temu pozwalają oszacować stężenie danego składnika (np. NO) w powietrzu, pod warunkiem użycia rurki przeznaczonej dokładnie do tego gazu.
Nie jest to typowe zastosowanie. Metanomierz katalityczny służy przede wszystkim do wykrywania gazów palnych (np. metanu) poprzez reakcje na elemencie katalitycznym, czyli pod kątem zagrożenia wybuchem. NO nie jest "gazem palnym" w tym sensie, więc do jego oznaczania dobiera się inne, selektywne metody.
Metanomierz interferencyjny kojarzony jest głównie z pomiarami metanu i mieszanin gazowych w kontekście zagrożeń metanowych. W pytaniach egzaminacyjnych urządzenia tego typu traktuje się jako narzędzia metanometryczne, a nie jako przyrządy do oznaczania tlenków azotu takich jak NO.
Lampy wskaźnikowe nie są narzędziem selektywnym dla NO i nie służą do wiarygodnego wyznaczania jego zawartości. W praktyce kontrola NO wymaga detektora z odpowiednim czujnikiem albo metody chemicznej (rurki wskaźnikowe), które są przeznaczone do tego konkretnego składnika.
Najprościej zacząć od pytania: "Jaki gaz jest w treści?" Jeśli pojawia się metan, zwykle pasują metanomierze. Jeśli pojawia się NO lub inne toksyczne składniki spalin, częściej właściwe są wykrywacze wielogazowe z odpowiednim sensorem albo rurki wskaźnikowe. To ogranicza typową pomyłkę "gaz = metan".
Kontrola tlenków azotu bywa szczególnie istotna tam, gdzie mogą pojawić się spaliny lub gazy powstające w procesach technologicznych. W zadaniach egzaminacyjnych chodzi o umiejętność doboru metody pomiarowej do rodzaju zagrożenia, a nie o mylenie jej z rutynowym pomiarem metanu.
Najczęstszy błąd to wybór metanomierza "z przyzwyczajenia", bo metan jest często omawiany w górnictwie. Drugi błąd to sugerowanie się słowem "wskaźnikowe" i wybór lampy, mimo że nie jest to metoda do oznaczania NO. Poprawna strategia to dopasowanie przyrządu do konkretnego gazu.
Nie każdy. Wykrywacz musi być wyposażony w czujnik przeznaczony do NO i mieć właściwy zakres oraz procedurę sprawdzenia działania. W pytaniach testowych upraszcza się to do rozróżnienia: "wykrywacze gazowe i rurki wskaźnikowe" jako narzędzia do oznaczania NO, w przeciwieństwie do metanomierzy.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny wentylacji i zagrożeń gazowych w górnictwie podziemnym
  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny detekcji gazów (detektory i rurki wskaźnikowe)
  • Instrukcje użytkowania detektorów wielogazowych i rurek wskaźnikowych stosowanych w zakładach górniczych (dokumentacja producenta w kopalni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego