W przegubie krzyżakowym (np. w wale napędowym) krzyżak ma cztery czopy pracujące w miseczkach łożyskowych. W takich miseczkach najczęściej spotyka się łożyska igiełkowe, czyli łożyska wałeczkowe o bardzo małej średnicy elementów tocznych. Taka konstrukcja jest korzystna, bo:
- umożliwia przenoszenie dużych obciążeń przy ograniczonej przestrzeni w miseczce,
- zapewnia odpowiednią powierzchnię styku i wytrzymałość dla czopa krzyżaka,
- pasuje do geometrii węzła: czop krzyżaka obraca się i jednocześnie wykonuje niewielkie ruchy wynikające z pracy przegubu.
Odpowiedź "igiełkowe" jest więc zgodna z typową budową przegubu krzyżakowego: w przekroju miseczki widać (lub należy rozpoznać na rysunku) drobne wałeczki/igiełki rozmieszczone dookoła czopa.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego osadzenia krzyżaka?
- "stożkowe" – łożyska stożkowe są przeznaczone głównie do przenoszenia obciążeń promieniowych i osiowych w określonym kierunku (zwykle w piastach, przekładniach). W przegubie krzyżakowym nie stosuje się typowo par stożkowych w miseczkach czopów.
- "kulkowe" – łożyska kulkowe są bardzo powszechne, ale wymagają innej geometrii bieżni i zwykle większej przestrzeni dla uzyskania porównywalnej nośności. W miseczkach przegubu krzyżakowego standardem są elementy igiełkowe.
- "baryłkowe" – łożyska baryłkowe są duże, przystosowane do znoszenia niewspółosiowości i dużych obciążeń, stosowane np. w cięższych węzłach maszyn. Nie odpowiadają typowej kompaktowej budowie miseczki w przegubie krzyżakowym.
W praktyce warsztatowej rozpoznanie łożyska igiełkowego pomaga w doborze zestawu naprawczego przegubu oraz w diagnostyce: zatarcie, korozja lub brak smaru w łożyskach igiełkowych często objawia się luzem i stukami podczas zmiany obciążenia układu napędowego.
