KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 5.
Do płodozmianu przeciwerozyjnego należy wprowadzać rośliny
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Motylkowate wieloletnie (np. w runi łąkowej lub w kilkuletniej uprawie) utrzymują trwałą okrywę roślinną i rozbudowany system korzeniowy. Dzięki temu ograniczają spływ powierzchniowy i wywiewanie cząstek gleby, czyli zmniejszają ryzyko erozji. Rośliny okopowe częściej pozostawiają glebę odsłoniętą.

Pełne wyjaśnienie:

Płodozmian przeciwerozyjny ma za zadanie zmniejszyć podatność gleby na erozję wodną i wietrzną. Kluczowe jest utrzymywanie możliwie długiej i możliwie pełnej okrywy roślinnej oraz poprawa struktury gleby, aby krople deszczu i wiatr nie rozbijały i nie przenosiły cząstek gleby.

Odpowiedź "motylkowate wieloletnie" jest właściwa, ponieważ rośliny te przez kilka sezonów utrzymują okrywę, często tworzą zwartą darń lub gęsty łan, a ich system korzeniowy stabilizuje glebę. To ogranicza zjawiska sprzyjające erozji, takie jak:

  • rozbryzgiwanie i rozmywanie gleby podczas opadów,
  • spływ powierzchniowy po stokach,
  • wywiewanie drobnych frakcji na glebach lekkich.

Pozostałe propozycje są mniej trafne w płodozmianie ukierunkowanym na ochronę przed erozją:

  • "okopowe korzeniowe" oraz "okopowe bulwiaste" (np. buraki czy ziemniaki jako typowe okopowe) wymagają częstej uprawy mechanicznej i zwykle pozostawiają międzyrzędzia oraz powierzchnię gleby bardziej odsłonięte, co sprzyja zaskorupianiu i spływowi.
  • "motylkowate jednoroczne" mogą poprawiać żyzność i strukturę gleby, ale zwykle nie zapewniają równie długotrwałej, stabilnej okrywy jak rośliny wieloletnie; w ochronie przeciwerozyjnej liczy się przede wszystkim ciągłość okrywy i związanie gleby korzeniami przez dłuższy czas.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy przeciwerozyjności, szukaj odpowiedzi związanej z trwałą okrywą i zadarnieniem, a nie z uprawami wymagającymi intensywnego spulchniania i pozostawiającymi glebę "gołą".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To takie zmianowanie roślin, które ogranicza erozję wodną i wietrzną. W praktyce zwiększa się udział roślin zapewniających okrywę gleby (zwarty łan, darń) i ogranicza uprawy zostawiające glebę długo odsłoniętą. Cel to mniejszy spływ, rozmywanie i wywiewanie gleby.
Utrzymują okrywę roślinną przez dłuższy czas i mają rozbudowane korzenie, które wiążą cząstki gleby. Dzięki temu krople deszczu mniej rozbijają glebę, spływ powierzchniowy jest mniejszy, a wiatr trudniej unosi drobne frakcje. To poprawia też strukturę i stabilność agregatów.
Najczęściej są to uprawy rzędowe wymagające intensywnych zabiegów i pozostawiające glebę odsłoniętą przez część sezonu, np. wiele roślin okopowych. Odsłonięta powierzchnia jest podatna na zaskorupienie, rozbryzg i spływ po opadach, a na glebach lekkich także na wywiewanie.
Mogą pomagać, bo zwiększają ilość materii organicznej i wspierają strukturę gleby, ale zwykle nie dają tak trwałej okrywy jak rośliny wieloletnie. W płodozmianie stricte przeciwerozyjnym preferuje się rozwiązania zapewniające dłuższe zadarnienie i stabilizację gleby korzeniami przez kilka sezonów.
Szukaj słów kluczowych: "przeciwerozyjny", "erozja wodna", "stok", "spływ powierzchniowy", "wymywanie". Wtedy najbardziej pasują rośliny utrzymujące okrywę i zmniejszające uderzenie kropli deszczu o glebę. Odpowiedzi związane z zadarnieniem zwykle są bezpiecznym tropem.
Jest szczególnie ważny na polach położonych na stokach, na glebach lekkich i podatnych na wywiewanie oraz tam, gdzie występują intensywne opady powodujące spływ. W takich warunkach dobór roślin i kolejność upraw mogą realnie ograniczyć straty gleby i spadek żyzności stanowiska.
Najważniejsze są: szybkie zakrycie gleby, zwarty łan lub darń, długi okres utrzymania okrywy oraz silny, gęsty system korzeniowy. Te cechy zmniejszają rozbryzg i zaskorupienie, ograniczają spływ powierzchniowy oraz stabilizują glebę. Dodatkowo liczy się też ilość pozostawianych resztek pożniwnych.
W wielu technologiach okopowych gleba jest częściej spulchniana i dłużej pozostaje odsłonięta między rzędami. To sprzyja rozbijaniu agregatów przez deszcz, tworzeniu skorupy i powstawaniu spływu po powierzchni. Na glebach lekkich brak okrywy zwiększa też ryzyko wywiewania drobnych cząstek.
Częsty błąd to kierowanie się wyłącznie opłacalnością plonu i pomijanie wpływu rośliny na okrywę gleby. Inny błąd to przekonanie, że "każda roślina z głębokim korzeniem" wystarczy, bez oceny, czy łan jest zwarty i czy gleba nie będzie długo goła. W testach myli się też rośliny jednoroczne z wieloletnimi.
Warto łączyć grupy roślin z ich wpływem na glebę: które zadarniają, które długo odsłaniają glebę, które poprawiają strukturę. Rób krótkie fiszki: "cel płodozmianu → cecha rośliny → przykłady". Na próbnych testach zwracaj uwagę na słowa "przeciwerozyjny" i wybieraj odpowiedzi związane z trwałą okrywą.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Motylkowate wieloletnie (np. w runi łąkowej lub w kilkuletniej uprawie) utrzymują trwałą okrywę roślinną i rozbudowany system korzeniowy."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z agrotechniki: dział o płodozmianie i ochronie gleb
  • Materiały dydaktyczne z gleboznawstwa: erozja wodna i wietrzna
  • Notatki/lekcje dotyczące roli roślin motylkowatych w zmianowaniu

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego