KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 21.
Do pomiaru grubości zęba w kole zębatym stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Suwmiarka modułowa jest przyrządem przeznaczonym do pomiarów charakterystycznych dla uzębień, w tym grubości zęba w kole zębatym. Mikrometr zewnętrzny i średnicówka służą głównie do pomiarów średnic/grubości elementów o prostszej geometrii, a sprawdzian szczękowy ma zastosowanie kontrolne, nie pomiarowe.

Pełne wyjaśnienie:

W pomiarach kół zębatych nie wystarcza "dowolny" przyrząd do mierzenia grubości, ponieważ ząb ma złożoną geometrię, a istotny jest pomiar w określonym miejscu (typowo w obszarze związanym z parametrami uzębienia). Dlatego stosuje się przyrządy wyspecjalizowane.

Odpowiedź "suwmiarkę modułową." jest poprawna, ponieważ suwmiarka modułowa ma końcówki/szczęki i rozwiązania konstrukcyjne dostosowane do pracy na uzębieniu. Umożliwia wykonanie pomiaru grubości zęba w sposób kontrolowany i powtarzalny, bez typowych ograniczeń zwykłej suwmiarki czy mikrometru.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "mikrometr zewnętrzny." – jest przeznaczony do pomiaru wymiarów zewnętrznych elementów o prostych powierzchniach pomiarowych (np. średnic wałków, grubości płytek). Przy zębie kontakt i ustawienie powierzchni pomiarowych nie odpowiadają typowemu pomiarowi grubości zęba, co obniża wiarygodność i sens takiego pomiaru.
  • "sprawdzian szczękowy." – sprawdziany służą głównie do szybkiej kontroli (sprawdzenia, czy wymiar mieści się w tolerancji), a nie do uzyskania wartości liczbowej grubości zęba. To inny cel metrologiczny niż "pomiar".
  • "średnicówkę mikrometryczną." – jest przeznaczona do pomiaru średnic wewnętrznych (otworów) i pracy w osi otworu. Z definicji nie jest właściwym narzędziem do mierzenia grubości zęba na obwodzie koła zębatego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się element o geometrii specjalnej (uzębienie, rowki, gwinty), w pierwszej kolejności rozważ przyrządy specjalne dedykowane do tego typu kształtów, a dopiero potem przyrządy uniwersalne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Suwmiarka modułowa to specjalny przyrząd pomiarowy używany w metrologii uzębień. Służy do kontroli wybranych wymiarów kół zębatych, m.in. pomiarów związanych z geometrią zębów, gdzie typowe przyrządy uniwersalne mogą nie dawać wiarygodnych wyników.
W praktyce dobiera się przyrząd przeznaczony do uzębień, aby zapewnić prawidłowy kontakt z bokami zęba i powtarzalność wskazań. Kluczowe jest stabilne przyłożenie szczęk/końcówek oraz wykonanie pomiaru w przewidzianym obszarze zęba, a nie "gdziekolwiek".
Mikrometr zewnętrzny najlepiej działa na prostych, równoległych lub walcowych powierzchniach. Ząb koła zębatego ma kształt złożony, a przyłożenie powierzchni mikrometru może być przypadkowe i trudne do powtórzenia. To zwiększa ryzyko błędu i nie odpowiada typowej metodyce pomiaru uzębień.
"Grubość zęba" to wymiar opisujący szerokość zęba mierzona między jego bokami w określonym miejscu wynikającym z geometrii uzębienia. Nie jest to ogólna "grubość elementu", tylko wymiar kontrolny wpływający na współpracę kół, luz i poprawność zazębienia.
Nie jest to typowy przyrząd do uzyskania wartości liczbowej. Sprawdzian służy głównie do kontroli typu "przechodzi/nie przechodzi" albo do szybkiej weryfikacji zgodności z wymaganiem. W pytaniu mowa o pomiarze grubości zęba, więc właściwszy jest przyrząd pomiarowy, a nie sprawdzian.
Średnicówkę mikrometryczną stosuje się do pomiaru średnic wewnętrznych otworów (np. gniazd, tulei, łożyskowań) i kontroli ich dokładności. Jest przeznaczona do pracy w otworach, a nie do pomiarów elementów zewnętrznych o złożonej geometrii, takich jak uzębienie.
Najczęściej wybiera się narzędzie "najbardziej znane" (np. mikrometr) bez analizy geometrii zęba i warunków kontaktu. Drugi błąd to mylenie pomiaru z kontrolą sprawdzianem. Trzeci to brak uwzględnienia powtarzalności: nawet jeśli da się "coś zmierzyć", wynik może nie być miarodajny.
Jeśli w treści pojawiają się elementy takie jak uzębienie, gwint, rowek lub kształt o trudnym dostępie, zwykle chodzi o przyrządy specjalne. Wtedy rozważ narzędzia dedykowane do danej geometrii, bo zapewniają właściwe przyłożenie i ograniczają błąd wynikający z nieprawidłowego kontaktu końcówek pomiarowych.
Oba elementy są istotne, ale bez poprawnego przyłożenia nawet bardzo dokładny przyrząd nie zapewni dobrego wyniku. Przy uzębieniach kluczowa jest geometria styku i powtarzalność ustawienia. Dlatego stosuje się przyrządy wyspecjalizowane, które "wymuszają" prawidłowy sposób pomiaru.
Ucz się przez skojarzenie: rodzaj elementu → typ przyrządu. Dla uzębień zapamiętaj narzędzia specjalne (np. suwmiarki do uzębień) i odróżniaj je od przyrządów do średnic zewnętrznych i wewnętrznych. Rozwiązuj testy, gdzie mylące odpowiedzi są "uniwersalne", ale niepasujące funkcjonalnie.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Suwmiarka modułowa jest przyrządem przeznaczonym do pomiarów charakterystycznych dla uzębień, w tym grubości zęba w kole zębatym."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla mechaników
  • Instrukcje użytkowania i katalogi przyrządów pomiarowych (suwmiarki specjalne)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji i pomiarów kół zębatych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego