KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 28.
Do pomiaru lepkości służy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lepkość to miara oporu płynu przeciw płynięciu. Do jej oznaczania stosuje się wiskozymetr (np. kapilarny lub rotacyjny). Polarymetr służy do pomiaru skręcalności optycznej, piknometr do gęstości, a penetrometr ocenia podatność na penetrację (np. konsystencję półstałych).

Pełne wyjaśnienie:

Lepkość opisuje, jak "gęsty w odczuciu" i jak bardzo oporny na płynięcie jest ciecz lub układ ciekły (np. roztwór, syrop, zawiesina). W praktyce laboratoryjnej i w kontroli jakości parametr ten wyznacza się przy użyciu wiskozymetru, czyli przyrządu przeznaczonego do pomiaru lepkości (w różnych konstrukcjach, zależnie od metody i rodzaju próbki).

Odpowiedź "wiskozymetr" jest poprawna, ponieważ jest to urządzenie, którego celem pomiarowym jest właśnie określanie lepkości – cechy istotnej m.in. dla stabilności, dozowania i powtarzalności właściwości postaci leku (np. syropów, kropli, żeli, zawiesin).

Pozostałe propozycje dotyczą innych wielkości fizycznych:

  • Polarymetr wykorzystuje zjawisko skręcalności optycznej i służy do pomiaru kąta skręcenia płaszczyzny polaryzacji światła przez substancje optycznie czynne (np. niektóre cukry). To nie jest pomiar lepkości.
  • Penetrometr mierzy stopień penetracji stożka/igły w badanym materiale, co jest używane do oceny konsystencji i twardości (często dla układów półstałych). Nie jest to bezpośredni pomiar lepkości cieczy.
  • Piknometr to naczynie do wyznaczania gęstości (na podstawie masy znanej objętości). Gęstość i lepkość to różne właściwości i nie należy ich utożsamiać.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "lepkość", szukaj aparatury powiązanej z reologią i przepływem (wiskozymetr), a nie z gęstością (piknometr) czy optyką (polarymetr). Zawsze zwracaj uwagę, jaką wielkość fizyczną mierzy przyrząd.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lepkość to miara oporu płynu przeciw płynięciu. Mierzy się ją, aby ocenić zachowanie roztworów, syropów, zawiesin czy żeli podczas mieszania, rozlewu i dozowania oraz aby kontrolować powtarzalność jakości (np. czy kolejna partia ma te same właściwości).
Do pomiaru lepkości służy wiskozymetr. Jest to przyrząd pomiarowy przeznaczony do wyznaczania lepkości cieczy i układów ciekłych. W praktyce spotyka się różne typy (np. kapilarne i rotacyjne), dobierane do rodzaju próbki.
Polarymetr służy do pomiaru skręcalności optycznej, czyli zmiany płaszczyzny polaryzacji światła w substancjach optycznie czynnych. To zjawisko optyczne, a nie przepływowe, więc nie daje informacji o oporze płynięcia, który opisuje lepkość.
Piknometr służy do wyznaczania gęstości na podstawie masy znanej objętości cieczy. Gęstość mówi "ile waży" dana objętość, a lepkość mówi "jak trudno płynie" ciecz. To różne parametry, które mogą się zmieniać niezależnie.
Penetrometr ocenia penetrację (wgłębianie się stożka lub igły) w badany materiał, co wykorzystuje się do oceny konsystencji, twardości lub plastyczności, zwłaszcza materiałów półstałych. Nie jest to typowy przyrząd do bezpośredniego pomiaru lepkości cieczy.
Wynik lepkości silnie zależy od temperatury: dla wielu cieczy wzrost temperatury powoduje spadek lepkości (płyn łatwiej płynie). Dlatego pomiary wykonuje się w określonych warunkach i porównuje tylko wyniki uzyskane przy tej samej temperaturze.
Kontrola lepkości bywa istotna dla syropów, zawiesin, kropli doustnych, żeli i niektórych roztworów, gdy wpływa na dawkowanie, rozlew, stabilność i odczucie pacjenta. Zbyt niska lub zbyt wysoka lepkość może pogarszać użytkowanie i jakość.
Najczęściej myli się przyrządy o podobnym brzmieniu lub "laboratoryjnym" charakterze. Pomaga skojarzenie wielkości: lepkość → przepływ → wiskozymetr; gęstość → masa/objętość → piknometr; optyka → polarymetr. Warto też sprawdzać, co jest mierzone, a nie tylko nazwę.
Nie. Gęstość dotyczy masy w jednostce objętości, a lepkość opisuje opór przeciw płynięciu (tarcie wewnętrzne). Ciecz może mieć dużą gęstość, ale małą lepkość lub odwrotnie, dlatego do pomiaru używa się różnych przyrządów i metod.
Najlepiej uczyć się "mapy skojarzeń": przyrząd → mierzona wielkość → przykład zastosowania. Zrób listę podstawowych urządzeń (np. wiskozymetr, piknometr, polarymetr) i dopisz, co mierzą. Na egzaminie czytaj uważnie słowo-klucz, np. "lepkość".
info

Około 83% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że lepkość to miara oporu płynu przeciw płynięciu.

Materiały:

  • Skrypty z analizy fizykochemicznej i reologii dla kierunków medycznych/farmaceutycznych
  • Instrukcje obsługi i metodyki pomiarowe producentów wiskozymetrów (kapilarnych/rotacyjnych)
  • Podręczniki z technologii postaci leku omawiające badanie lepkości syropów, zawiesin i żeli

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego