KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 33.
Do pomiaru stężenia CO stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie CO mierzy się przyrządami do detekcji gazów, np. przenośnym wykrywaczem wielogazowym lub metodą rurek wskaźnikowych. Lampa wskaźnikowa nie służy do pomiaru CO, psychrometr bada wilgotność/temperaturę, a anemometr prędkość przepływu powietrza w wyrobisku.

Pełne wyjaśnienie:

CO (tlenek węgla, potocznie "czad") jest gazem silnie toksycznym, dlatego w górnictwie podziemnym kluczowa jest możliwość pomiaru jego stężenia w powietrzu wyrobisk. Do takich pomiarów stosuje się wykrywacze gazów (najczęściej przenośne detektory, często wielogazowe) oraz wykrywacze rurkowe (rurki wskaźnikowe z odpowiednim odczynnikiem), które pozwalają określić stężenie na podstawie wskazania/zmiany barwy.

Odpowiedź "wykrywacz gazów i wykrywacze rurkowe" jest poprawna, bo oba rozwiązania są bezpośrednio przeznaczone do kontroli składu atmosfery pod kątem gazów niebezpiecznych, w tym CO. W praktyce detektor elektroniczny daje szybki odczyt i alarm, a rurki wskaźnikowe bywają użyteczne jako metoda kontrolna lub w sytuacjach wymagających prostego, niezależnego potwierdzenia.

Pozostałe propozycje dotyczą innych wielkości fizycznych albo innych zastosowań:

  • "benzynową lampę wskaźnikową" kojarzy się z wykrywaniem zagrożeń w atmosferze, jednak nie jest przyrządem do ilościowego pomiaru stężenia CO; w nowoczesnym podejściu bezpieczeństwa zastępują ją dedykowane detektory.
  • "psychrometr" służy do oceny parametrów mikroklimatu (np. wilgotności) na podstawie pomiarów termometrycznych, a nie do analizy składu gazowego powietrza.
  • "anemometr" mierzy prędkość ruchu powietrza, co jest ważne w wentylacji kopalń, ale nie daje informacji o stężeniu CO.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, co jest mierzone (stężenie gazu), a dopiero potem dobierz klasę przyrządu (detektor gazów / metoda wskaźnikowa), zamiast wybierać urządzenie "często spotykane w kopalni".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
CO to tlenek węgla ("czad") – gaz bezbarwny i silnie toksyczny. W kopalni może pojawiać się m.in. przy procesach spalania i zadymienia. Jest niebezpieczny, bo szybko wiąże się z hemoglobiną i ogranicza transport tlenu, co grozi utratą przytomności.
Do pomiaru stężenia CO stosuje się wykrywacze gazów (np. przenośne detektory, często wielogazowe) oraz wykrywacze rurkowe (rurki wskaźnikowe). To przyrządy przeznaczone do kontroli składu atmosfery pod kątem gazów niebezpiecznych.
Anemometr mierzy prędkość przepływu powietrza, czyli parametr wentylacyjny. Nie analizuje składu powietrza i nie rozróżnia gazów. Dlatego może pomóc ocenić przewietrzanie, ale nie odpowie na pytanie, jakie jest stężenie CO w danym miejscu.
Psychrometr służy do wyznaczania wilgotności (na podstawie temperatury "suchej" i "mokrej"). Na egzaminie bywa mylony z urządzeniami "od BHP", które rzekomo mierzą wszystko. W rzeczywistości psychrometr dotyczy mikroklimatu, nie stężeń gazów.
Wykrywacze rurkowe wykorzystują rurkę z odczynnikiem chemicznym oraz pompkę do przepuszczenia określonej ilości powietrza. Zmiana barwy i długość zabarwionego odcinka pozwalają oszacować stężenie gazu. To metoda prosta i przydatna jako kontrolna.
Stężenie CO kontroluje się szczególnie przy podejrzeniu zadymienia, pożaru, niepełnego spalania, a także po zdarzeniach, po których skład powietrza może się pogorszyć. Pomiary pomagają podjąć decyzję o wejściu załogi, zabezpieczeniu rejonu i przewietrzaniu.
Najczęstsze błędy to: wybór przyrządu "znanego z wentylacji" (anemometr) zamiast gazowego, mylenie pomiaru mikroklimatu z analizą gazów (psychrometr), oraz utożsamienie lampy wskaźnikowej z uniwersalnym miernikiem stężeń. Pomaga zasada: gaz = detektor/rurki.
Nie zawsze. W praktyce spotyka się zarówno detektory dedykowane, jak i wykrywacze wielogazowe, które jednocześnie monitorują kilka parametrów (zależnie od modelu i czujników). Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie klasy urządzenia: detektor gazów służy do pomiaru stężeń.
Należy stosować się do instrukcji urządzenia: kontrolować stan czujnika, wykonywać testy funkcjonalne i kalibrację zgodnie z wymaganiami producenta oraz procedurami zakładowymi. Błędem jest traktowanie detektora jako "zawsze poprawnego" bez kontroli jego sprawności.
Szukaj słów: "stężenie", "gaz", nazwy gazu (CO, metan itd.). Wtedy właściwa grupa odpowiedzi to urządzenia do detekcji/analizy gazów (wykrywacz, rurki wskaźnikowe). Przyrządy od prędkości powietrza i wilgotności wskazują, że to inny dział: wentylacja lub mikroklimat.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Stężenie CO mierzy się przyrządami do detekcji gazów, np. przenośnym wykrywaczem wielogazowym lub metodą rurek wskaźnikowych."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): https://pl.wikipedia.org/wiki/Tlenek_w%C4%99gla - dostęp 2026-03-05
  • Wikipedia (PL): https://pl.wikipedia.org/wiki/Czujnik_tlenku_w%C4%99gla - dostęp 2026-03-05

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe BHP z zakresu zagrożeń gazowych w kopalniach podziemnych
  • Instrukcje obsługi stosowanych w zakładzie przenośnych wykrywaczy wielogazowych (w tym CO)
  • Podręczniki/kompendia z wentylacji kopalń i kontroli atmosfery kopalnianej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego