KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 34.
Do pomiaru zużycia gładzi cylindrowej w silniku spalinowym należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zużycie gładzi cylindrowej ocenia się przez pomiar średnicy wewnętrznej cylindra (często w kilku wysokościach i kierunkach), aby wykryć m.in. owalizację i stożkowatość.
Do takich pomiarów służy średnicówka czujnikowa. Suwmiarka i szczelinomierz nie zapewniają właściwej metody i dokładności, a mikroskop nie mierzy średnicy.

Pełne wyjaśnienie:

Zużycie gładzi cylindrowej w silniku spalinowym nie oznacza wyłącznie "porysowanej powierzchni", ale przede wszystkim zmianę wymiaru i kształtu otworu cylindra. W praktyce sprawdza się, czy średnica cylindra nie przekroczyła dopuszczalnej wartości oraz czy nie występują typowe odchyłki geometryczne, takie jak owalizacja (różne średnice w dwóch prostopadłych kierunkach) i stożkowatość (inna średnica u góry i u dołu cylindra).

Do tego typu kontroli używa się średnicówki czujnikowej, ponieważ jest przeznaczona do pomiarów średnic wewnętrznych i pozwala na stosunkowo dokładny odczyt zmian wymiaru. Dodatkową zaletą jest to, że pomiar można wykonać powtarzalnie w wielu przekrojach cylindra, co jest kluczowe przy ocenie zużycia.

  • Odpowiedź "mikroskopu warsztatowego" jest nieprawidłowa, bo mikroskop służy do oględzin (oceny wizualnej), a nie do miarodajnego pomiaru średnicy cylindra. Oględziny mogą wykryć rysy, ale nie zastąpią pomiaru wymiaru.
  • Odpowiedź "szczelinomierza" jest nieprawidłowa, bo szczelinomierz mierzy szczeliny/luzy między elementami (np. przerwy), a nie średnicę otworu cylindra. To inna wielkość fizyczna i inne zastosowanie.
  • Odpowiedź "suwmiarki" jest nieprawidłowa w tym kontekście, ponieważ typowa suwmiarka nie jest właściwym narzędziem do dokładnego pomiaru średnic wewnętrznych cylindra oraz do oceny owalizacji/stożkowatości w sposób porównywalny z przyrządem dedykowanym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "gładź cylindrowa" i "zużycie", myśl o pomiarze średnicy wewnętrznej oraz kontroli kształtu cylindra w kilku miejscach – to naturalnie kieruje do średnicówki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicówka czujnikowa to przyrząd do pomiaru średnic wewnętrznych z użyciem czujnika zegarowego. W silniku stosuje się ją m.in. do sprawdzania średnicy cylindra w kilku przekrojach, aby ocenić zużycie, owalizację i stożkowatość gładzi cylindrowej.
Zużycie ocenia się przez pomiar średnicy cylindra w kilku wysokościach (np. góra/środek/dół) i w co najmniej dwóch kierunkach. Porównanie wyników pozwala wykryć owalizację i stożkowatość. Do takich pomiarów stosuje się średnicówkę czujnikową.
Suwmiarka jest narzędziem uniwersalnym, ale do średnic wewnętrznych cylindra często nie zapewnia wymaganej dokładności i powtarzalności. Trudniej też wiarygodnie porównać różne przekroje i kierunki pomiaru. Średnicówka czujnikowa jest do tego przeznaczona.
Szczelinomierz mierzy przede wszystkim szczeliny i luzy (np. ustawione przerwy), a nie średnicę otworu cylindra. Może być przydatny przy innych kontrolach, ale nie zastępuje pomiaru średnicy wewnętrznej, który jest podstawą oceny zużycia gładzi.
Najczęstsze pomyłki to wybór narzędzia "pod ręką" (np. suwmiarka), mylenie oględzin z pomiarem (mikroskop zamiast przyrządu pomiarowego) oraz mylenie pomiaru szczeliny z pomiarem średnicy (szczelinomierz). Na egzaminie szukaj narzędzia do średnic wewnętrznych.
Owalizacja oznacza, że cylinder nie ma idealnie okrągłego przekroju: w dwóch prostopadłych kierunkach uzyskuje się różne średnice. Wykrywa się ją, wykonując pomiary średnicówki czujnikowej w tym samym przekroju, ale w różnych kierunkach, a następnie porównując wyniki.
Stożkowatość to zmiana średnicy cylindra na jego wysokości (np. inna średnica u góry i u dołu). Jest ważna, bo wpływa na szczelność układu tłok–pierścienie–cylinder i może powodować spadek kompresji lub branie oleju. Sprawdza się ją, mierząc cylinder w kilku wysokościach.
Pomiar cylindra wykonuje się m.in. przed decyzją o naprawie głównej, po demontażu tłoka i przed doborem elementów (tłok/pierścienie), a także po obróbce (np. honowaniu), aby potwierdzić uzyskany wymiar i kształt. To pozwala ocenić, czy cylinder mieści się w tolerancjach.
Ucz się "mapowania" wielkości na narzędzia: średnica wewnętrzna → średnicówka, średnica zewnętrzna → mikrometr, szczelina → szczelinomierz. Dodatkowo zapamiętaj typowe odchyłki cylindra (owalizacja, stożkowatość) i że ocenia się je przez pomiary w kilku miejscach, nie jednorazowo.
Tak, ale pomocniczo. Mikroskop lub lupa może pomóc ocenić rysy, zatarcia czy ślady korozji na gładzi, jednak nie daje miarodajnej informacji o średnicy i geometrii cylindra. Do oceny zużycia w sensie wymiarowym potrzebny jest pomiar, np. średnicówką czujnikową.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że suwmiarka i szczelinomierz nie zapewniają właściwej metody i dokładności, a mikroskop nie mierzy średnicy.

Źródła:

  • Wikipedia: "Średnicówka" – https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Arednic%C3%B3wka (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Suwmiarka" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki metrologii warsztatowej (pomiary średnic zewnętrznych i wewnętrznych)
  • Instrukcje producentów przyrządów: średnicówki czujnikowe i mikrometry (zasady zerowania i odczytu)
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki i napraw silników spalinowych (pomiar cylindra w kilku przekrojach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego