KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 8.
Do pomiaru zużycia gładzi średnicy wewnętrznej tulei cylindrowej stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnicówka zegarowa służy do kontroli średnic wewnętrznych, a dzięki wskazaniu zegarowemu umożliwia szybkie porównanie odchyłek w różnych przekrojach tulei (np. owalności i stożkowatości), co jest kluczowe przy ocenie zużycia gładzi. Suwmiarka jest zwykle zbyt mało dokładna, a sam czujnik z podstawką nie mierzy średnicy bez odpowiedniej przystawki.

Pełne wyjaśnienie:

Zużycie gładzi średnicy wewnętrznej tulei cylindrowej ocenia się nie tylko przez "jedną wartość średnicy", ale przede wszystkim przez sprawdzenie, czy otwór nie stał się owalny (różne wyniki w dwóch prostopadłych kierunkach) lub stożkowaty (różne wyniki w górnej i dolnej strefie pracy). Do takiej kontroli w praktyce warsztatowej bardzo często stosuje się średnicówkę zegarową, ponieważ:

  • jest przeznaczona do pomiarów średnic wewnętrznych,
  • umożliwia szybkie "przemiatanie" otworu i znalezienie minimalnego/maksymalnego wskazania,
  • daje wygodny odczyt odchyłki na czujniku zegarowym (pomiary porównawcze), co ułatwia ocenę zużycia w kilku przekrojach.

Odpowiedź "mikrometr wewnętrzny" może kojarzyć się z pomiarem średnic wewnętrznych i bywa używany, ale w wielu zadaniach warsztatowych gorzej sprawdza się do szybkiej oceny kształtu otworu w wielu punktach (jest wolniejszy i mniej "porównawczy" w pracy). Dlatego jako typowy przyrząd do oceny zużycia gładzi w tulei częściej wskazuje się średnicówkę zegarową.

Odpowiedź "suwmiarka uniwersalna" jest nieprawidłowa w kontekście oceny zużycia gładzi, bo pomiar średnicy wewnętrznej suwmiarką ma ograniczoną dokładność i powtarzalność; dodatkowo trudniej nią rzetelnie ocenić owalność i stożkowatość na wymaganym poziomie.

Odpowiedź "czujnik zegarowy z podstawką" również nie jest właściwa, ponieważ sam czujnik z podstawką służy do pomiaru przemieszczeń/odchyłek (np. bicia), a nie stanowi kompletnego przyrządu do pomiaru średnicy wewnętrznej. Dopiero odpowiednia konstrukcja średnicówki wykorzystuje czujnik zegarowy w układzie do pomiaru otworów.

Na egzaminie warto zapamiętać: zużycie gładzi = potrzeba sprawdzenia średnicy wewnętrznej w wielu miejscach i kierunkach, a do tego najlepiej pasuje przyrząd do otworów z odczytem porównawczym, czyli średnicówka zegarowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicówka zegarowa to przyrząd do pomiaru średnic wewnętrznych metodą porównawczą. Wskazanie na czujniku zegarowym pozwala szybko wykryć różnice średnicy w otworze, co jest przydatne przy ocenie zużycia, owalności i stożkowatości tulei cylindrowej.
Zużycie ocenia się przez pomiar średnicy wewnętrznej w kilku przekrojach (np. góra/środek/dół) oraz w dwóch prostopadłych kierunkach. Porównuje się wyniki, aby stwierdzić owalność i stożkowatość, a nie tylko jedną "średnią" średnicę.
Suwmiarka ma zwykle mniejszą dokładność i powtarzalność przy pomiarach wewnętrznych oraz trudniej nią stabilnie ustawić szczęki w osi otworu. Średnicówka zegarowa jest zaprojektowana do otworów i ułatwia znalezienie skrajnych wskazań, co jest kluczowe przy ocenie zużycia.
Tak, mikrometr wewnętrzny może służyć do pomiaru średnic wewnętrznych, ale w ocenie zużycia gładzi często ważna jest szybka kontrola wielu miejsc i kierunków oraz wygodne wykrywanie odchyłek kształtu. W takich zadaniach częściej wybiera się średnicówkę zegarową jako rozwiązanie praktyczne.
Owalność oznacza, że średnica otworu różni się w zależności od kierunku pomiaru. Wykrywa się ją, mierząc tę samą strefę tulei w dwóch prostopadłych kierunkach i porównując wyniki. Przyrządy z odczytem porównawczym (np. średnicówka) ułatwiają zauważenie różnic.
Stożkowatość to zmiana średnicy otworu wzdłuż długości tulei (np. inna wartość u góry i u dołu). Sprawdza się ją, wykonując pomiary w kilku przekrojach na wysokości tulei. Różnice wskazują na nierównomierne zużycie lub błędy obróbki/regeneracji.
Czujnik zegarowy z podstawką mierzy przede wszystkim przemieszczenie końcówki pomiarowej względem bazy (np. bicie, ugięcie, odchyłkę). Do pomiaru średnicy wewnętrznej potrzebny jest układ przenoszący kontakt z ściankami otworu na czujnik, czyli konstrukcja średnicówki.
Typowe błędy to: ustawienie przyrządu pod kątem (nie w osi otworu), zbyt duża siła docisku, pomiar tylko w jednym miejscu zamiast w kilku przekrojach oraz pomijanie dwóch kierunków pomiaru. Błędy te zaniżają lub zawyżają wynik i utrudniają ocenę zużycia.
Pomiary wykonuje się podczas diagnostyki przed regeneracją, po demontażu w ramach oceny stanu części, a także po obróbce (np. honowaniu/roztaczaniu) jako kontrolę jakości. Pozwala to zdecydować o dalszych pracach i sprawdzić, czy uzyskano wymagany kształt i wymiar.
Ucz się przez skojarzenie: otwór/średnica wewnętrzna → średnicówka lub mikrometr wewnętrzny; bicie i odchyłki na wałku → czujnik na podstawce; szybkie pomiary ogólne → suwmiarka. Ćwicz też dobór narzędzia do celu: wymiar vs zużycie i kształt.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że suwmiarka jest zwykle zbyt mało dokładna, a sam czujnik z podstawką nie mierzy średnicy bez odpowiedniej przystawki.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla mechaników
  • Instrukcje obsługi przyrządów: średnicówka zegarowa, mikrometr wewnętrzny
  • Ćwiczenia praktyczne: pomiar otworu w kilku przekrojach i kierunkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego