KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 49.
Do pracy z urządzeniami pneumatycznymi wytwarzającymi drgania pracownik powinien założyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ręczne urządzenia pneumatyczne (np. młoty, klucze udarowe) przenoszą drgania głównie na kończyny górne, czyli są to drgania miejscowe. Dlatego właściwym ŚOI są rękawice antywibracyjne, a nie obuwie. Okulary, fartuch i kask chronią przed innymi zagrożeniami (odpryski, urazy).

Pełne wyjaśnienie:

W pracy technika mechatronika narzędzia pneumatyczne (np. młot pneumatyczny, wiertarka pneumatyczna, klucz udarowy) są typowym źródłem drgań mechanicznych. Kluczowe jest rozróżnienie dwóch rodzajów narażenia:

  • drgania miejscowe – przenoszone na organizm przez kończyny górne podczas trzymania i prowadzenia narzędzia ręcznego,
  • drgania ogólne – przenoszone przez podłoże, siedzisko lub platformę na całe ciało (np. pojazdy, maszyny, stanowiska wibrujące).

W przypadku ręcznych urządzeń pneumatycznych dominuje narażenie na drgania miejscowe, dlatego właściwym środkiem ochrony indywidualnej są rękawice antywibracyjne. Ich zadaniem jest ograniczenie przenoszenia wibracji na dłonie i przedramiona, a także poprawa komfortu pracy (często również izolacja od zimna i wilgoci, które mogą nasilać dolegliwości).

Pozostałe odpowiedzi nie rozwiązują problemu drgań miejscowych:

  • "okulary ochronne" chronią wzrok przed odpryskami i pyłem, ale nie redukują drgań przekazywanych na ręce.
  • "fartuch ochronny" zabezpiecza odzież i skórę przed zabrudzeniem lub drobnymi urazami, jednak nie stanowi ochrony przed wibracjami z narzędzia trzymanego w dłoniach.
  • "kask ochronny" jest kluczowy przy ryzyku uderzenia spadającym przedmiotem, lecz nie ogranicza ekspozycji na drgania miejscowe.

W praktyce egzaminacyjnej częstą pułapką jest wybór obuwia "na gumowej podeszwie". Takie obuwie może zwiększać komfort, ale nie jest typowym ŚOI na drgania z narzędzi ręcznych. Obuwie tłumiące drgania ma sens przede wszystkim przy drganiach ogólnych (np. operatorzy maszyn/pojazdów), a nie przy pracy dłonią z narzędziem pneumatycznym.

Wskazówka: jeśli źródło drgań trzymasz w rękach, szukaj ochrony dla dłoni i ograniczaj czas ekspozycji (przerwy, rotacja zadań, dobór narzędzia o mniejszych drganiach).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Drgania miejscowe to wibracje przenoszone na organizm głównie przez dłonie i przedramiona, gdy trzymasz narzędzie ręczne (np. klucz udarowy, młot). To inny typ narażenia niż drgania ogólne, które działają przez podłoże lub siedzisko.
Wybiera się rękawice antywibracyjne, przeznaczone do redukcji drgań przenoszonych na dłonie. Ważne jest dopasowanie rozmiaru, dobry chwyt i zgodność z wymaganiami dla rękawic przeciwdrganiowych (parametry potwierdzone badaniami).
Bo drgania z narzędzi pneumatycznych działają głównie na kończyny górne, a nie przez stopy. Obuwie może mieć znaczenie przy drganiach ogólnych (np. od podłoża), ale nie rozwiązuje problemu wibracji przenoszonych przez uchwyt narzędzia.
Drgania ogólne występują, gdy wibracje przenoszą się przez podłoże lub siedzisko (np. pojazdy, maszyny). Wtedy znaczenie mają rozwiązania ograniczające przenoszenie wibracji na całe ciało, np. odpowiednie siedziska, maty oraz specjalistyczne elementy tłumiące.
Nie. Okulary ochronne zabezpieczają przede wszystkim przed odpryskami, pyłem i cząstkami. Są często potrzebne na stanowisku z narzędziami pneumatycznymi, ale nie zmniejszają wibracji działających na dłonie. Do drgań stosuje się rękawice antywibracyjne.
Długotrwałe narażenie może powodować dolegliwości określane jako zespół wibracyjny, np. drętwienie palców, zaburzenia czucia, problemy naczyniowe (tzw. "białe palce") oraz dolegliwości stawowo-mięśniowe. Dlatego ważne są ŚOI i organizacja pracy.
Stosuje się działania techniczne i organizacyjne: wybór narzędzi o mniejszych drganiach, właściwe ciśnienie i serwis pneumatyki, prawidłowy chwyt i ergonomia, a także przerwy i rotacja zadań. Rękawice są tylko jednym z elementów ochrony.
Najczęstszy błąd to mylenie drgań miejscowych z ogólnymi i wybór obuwia zamiast rękawic. Inny błąd to wybieranie "uniwersalnych" ŚOI (kask, fartuch) bez dopasowania do zagrożenia. Warto zawsze zadać sobie pytanie: którędy drgania wchodzą do organizmu?
Najbardziej narażone są dłonie i przedramiona, bo to przez uchwyt i ręce przenoszone są wibracje. Z tego powodu podstawowym ŚOI przy tym zagrożeniu są rękawice antywibracyjne, a dodatkowo ważna jest ergonomia chwytu i ograniczanie czasu ekspozycji.
Ucz się według schematu: zagrożenie → droga oddziaływania → właściwy ŚOI. Ćwicz rozróżnianie hałasu, pyłów, odprysków, porażenia, drgań miejscowych i ogólnych. Rozwiązuj testy, a przy każdym pytaniu uzasadnij wybór jednym zdaniem technicznym.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Ręczne urządzenia pneumatyczne (np. młoty, klucze udarowe) przenoszą drgania głównie na kończyny górne, czyli są to drgania miejscowe."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 5 sierpnia 2005 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne, § 8, Dz.U. 2005 nr 157 poz. 1318
  • Dyrektywa 2002/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane przez czynniki fizyczne (drgania)
  • EN ISO 10819: (Rękawice chroniące przed drganiami mechanicznymi) – norma dotycząca metody badań i wymagań dla rękawic antywibracyjnych

Materiały:

  • Tekst Rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. (Dz.U. 2005 nr 157 poz. 1318) – część o drganiach
  • Materiały CIOP-PIB dotyczące narażenia na drgania mechaniczne i doboru ŚOI
  • Dokumentacja producentów rękawic antywibracyjnych (parametry i zastosowanie)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego