Rozrachunki w rachunkowości obejmują wszelkie należności i zobowiązania jednostki wobec innych podmiotów. Kluczowy podział (często używany w praktyce ewidencyjnej) dotyczy tego, z kim jednostka się rozlicza.
Rozrachunki publicznoprawne to rozliczenia wynikające z obowiązków nałożonych przepisami prawa publicznego, przede wszystkim wobec organów i instytucji publicznych. Typowym przykładem są podatki i inne daniny.
Dlatego odpowiedź "kwotę należnego i niezapłaconego podatku VAT" zalicza się do rozrachunków publicznoprawnych: VAT należny tworzy zobowiązanie podatkowe (do zapłaty), a fakt braku zapłaty oznacza istnienie salda zobowiązania wobec administracji skarbowej.
Pozostałe propozycje nie spełniają kryterium publicznoprawnego adresata rozrachunku:
- "wartość wystawionych weksli własnych" – weksel jest instrumentem prawa cywilnego, a zobowiązanie wekslowe dotyczy relacji z wierzycielem (podmiotem prywatnym), więc nie jest rozrachunkiem publicznoprawnym.
- "kwotę naliczonej i nieopłaconej składki związkowej" – składka związkowa wynika z członkostwa i relacji z organizacją związkową, a nie z obowiązku publicznoprawnego wobec państwa.
- "niewypłacone pracownikowi koszty podróży służbowej" – to rozrachunki z pracownikami (zobowiązanie pracodawcy wobec pracownika), czyli typowy przykład rozrachunków cywilnoprawnych.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą zasadę: jeśli rozliczenie dotyczy podatku/składki na rzecz instytucji publicznej, najczęściej będzie to rozrachunek publicznoprawny; jeśli dotyczy pracownika, kontrahenta, organizacji lub wierzyciela – zwykle ma charakter cywilnoprawny.
