KWALIFIKACJA BUD16 + BUD17 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 30.
Do spalenia całkowitego i zupełnego 1 m3 propanu potrzeba 5 m3 tlenu. Jaka ilość powietrza jest potrzebna do spalenia tej ilości propanu, jeżeli tlen stanowi około 1/5 zawartości powietrza, a spalanie odbywa się ze współczynnikiem nadmiaru wynoszącym 1?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skoro do spalenia 1 m3 propanu potrzeba 5 m3 tlenu, to przy udziale tlenu w powietrzu równym 1/5 ilość powietrza wynosi 5 ÷ (1/5) = 25 m3. Współczynnik nadmiaru λ=1 oznacza brak nadmiaru, więc nie zwiększa się tej wartości.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano bezpośrednio zapotrzebowanie na tlen: do spalania całkowitego i zupełnego 1 m3 propanu potrzeba 5 m3 O2. To jest ilość tlenu teoretyczna (stechiometryczna) dla tej objętości paliwa w tych samych warunkach.

Następnie trzeba przejść z tlenu na powietrze. Jeżeli tlen stanowi około 1/5 zawartości powietrza (czyli w przybliżeniu 20% objętości), to oznacza, że w 1 m3 powietrza znajduje się ok. 0,2 m3 tlenu. Żeby dostarczyć 5 m3 tlenu, potrzebna objętość powietrza to:

Vpowietrza = Vtlenu / (udział tlenu) = 5 / (1/5) = 5 · 5 = 25 m3.

W treści jest jeszcze informacja o współczynniku nadmiaru (λ). Gdy λ = 1, oznacza to, że doprowadzamy dokładnie tyle powietrza, ile wynika z obliczeń teoretycznych (bez nadmiaru). Dlatego otrzymana wartość 25 m3 nie jest dalej korygowana.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 5 m3 – to ilość tlenu, a nie ilość powietrza; pomija przeliczenie na skład powietrza.
  • 20 m3 – sugeruje błędne założenie innego udziału tlenu (np. 1/4) albo błąd rachunkowy w proporcji.
  • 1 m3 – to wartość oczywiście zbyt mała; wynika zwykle z pomylenia danych lub niezrozumienia, że tlen jest tylko częścią powietrza.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu podany jest udział tlenu w powietrzu, najpewniej trzeba wykonać dzielenie przez ten udział (albo mnożenie przez odwrotność), a dopiero potem uwzględniać ewentualny nadmiar λ.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przelicz tlen na powietrze przez podzielenie przez udział tlenu w powietrzu. Jeśli O2 stanowi 1/5 powietrza, to Vpow = VO2 ÷ (1/5) = VO2 · 5. Dopiero potem uwzględnij ewentualny nadmiar λ.
To uproszczone założenie, że objętościowo ok. 20% powietrza to tlen. W praktyce oznacza to, że w 1 m³ powietrza jest ok. 0,2 m³ O2. Dzięki temu można przeliczać: aby uzyskać 1 m³ tlenu, potrzeba ok. 5 m³ powietrza.
Współczynnik nadmiaru powietrza λ porównuje ilość powietrza rzeczywiście doprowadzaną do ilości teoretycznej. Gdy λ=1, ilość rzeczywista równa się teoretycznej, więc nie ma mnożenia przez wartość większą od 1 i wynik pozostaje bez zmian.
Najczęściej myli się tlen z powietrzem (zostaje 5 m³ zamiast przeliczenia), błędnie interpretuje 1/5 jako 5% lub robi odwrotne działanie (mnożenie zamiast dzielenia). Częsty jest też automatyzm: dopisywanie "nadmiaru" mimo podanego λ=1.
Tak, o ile przyjmujemy te same warunki (temperatura i ciśnienie) dla wszystkich gazów. Wtedy proporcje stechiometryczne można odnosić do objętości. Na egzaminach zawodowych takie podejście jest standardowe w zadaniach rachunkowych dotyczących spalania paliw gazowych.
Jeśli potrzeba 5 m³ tlenu, a tlen to tylko 1/5 powietrza, to powietrza musi być kilka razy więcej niż tlenu. Mnożnik 5 daje 25 m³, co jest logiczne: powietrze jest "rozcieńczone" azotem i innymi gazami, więc objętość mieszaniny rośnie.
Pomaga ocenić warunki prawidłowego spalania w urządzeniach gazowych: czy dopływ powietrza jest wystarczający, jak ustawić palnik i dlaczego zbyt mały dopływ powietrza zwiększa ryzyko niepełnego spalania. To wpływa na bezpieczeństwo i sprawność pracy instalacji.
Tak. Gdy λ > 1, doprowadza się powietrze w nadmiarze, więc objętość powietrza rośnie proporcjonalnie: Vpow = Vpow,teor · λ. W tym zadaniu λ=1, więc wynik pozostaje równy wartości teoretycznej.
To skraca obliczenia i sprawdza umiejętność przeliczenia tlenu na powietrze. W praktyce często korzysta się z gotowych danych (np. ile tlenu potrzeba na jednostkę paliwa), a następnie przelicza się je na ilość powietrza i ewentualny nadmiar dla stabilnej pracy palnika.
Zapisz w 2 krokach: (1) tlen: 5 m³, (2) powietrze: podziel przez 1/5 albo pomnóż przez 5. Na końcu sprawdź λ: jeśli λ=1, nic nie dodajesz. Taki schemat ogranicza pomyłki w proporcjach i pomaga kontrolować sens wyniku.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że skoro do spalenia 1 m3 propanu potrzeba 5 m3 tlenu, to przy udziale tlenu w powietrzu równym 1/5 ilość powietrza wynosi 5 ÷ (1/5) = 25 m3.

Materiały:

  • Skrypty/rozdziały z chemii lub termodynamiki dotyczące stechiometrii spalania gazów
  • Materiały dydaktyczne z eksploatacji urządzeń gazowych omawiające współczynnik nadmiaru powietrza λ
  • Zadania rachunkowe z obliczania teoretycznego zapotrzebowania na tlen/powietrze dla paliw gazowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego