W recepcie kluczowy jest zapis Belladonnae extr. sicc. 0,05, czyli wyciąg suchy z pokrzyku w ilości 0,05 g. Jest to surowiec zawierający silnie działające alkaloidy, dlatego w praktyce recepturowej bardzo małe masy często odważa się w postaci rozcierek, aby zwiększyć dokładność i bezpieczeństwo.
Rozcierka (trituratio) to mieszanina substancji czynnej z obojętnym podłożem (np. cukier, laktoza) w ściśle określonym stosunku mas. Zapis 1+1 oznacza stosunek 1:1 (jedna część substancji + jedna część podłoża), co daje 50% substancji czynnej w całej masie rozcierki.
Skoro recepta wymaga 0,05 g czystego wyciągu, a rozcierka 1+1 zawiera tylko połowę substancji czynnej, to masę rozcierki wylicza się tak:
- w rozcierce 1+1 stężenie = 0,5 (50%)
- masa rozcierki = 0,05 g ÷ 0,5 = 0,1 g
Sprawdzenie wyniku: 0,1 g rozcierki × 50% = 0,05 g wyciągu suchego, czyli dokładnie tyle, ile wymaga recepta.
Pozostałe propozycje są nieprawidłowe z typowych powodów spotykanych na egzaminie. '0,05 g nalewki z pokrzyku' dotyczy innej postaci (nalewka to wyciąg alkoholowy), o innym stężeniu i innym sposobie odmierzania, więc nie realizuje zapisu 'extr. sicc.'. '5,0 g liścia pokrzyku' to surowiec roślinny, a nie standaryzowany wyciąg suchy; dodatkowo masa i postać nie odpowiadają recepcie. '0,05 g rozcierki 1+1' zawierałoby tylko 0,025 g wyciągu, czyli połowę dawki wymaganej w recepcie, co byłoby błędem technologiczno-dawkowym.
Na egzaminie warto pamiętać: najpierw identyfikuj postać surowca w recepcie (extr. sicc., tinct., fol.), a dopiero potem wykonuj przeliczenie dla rozcierki.
