KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 14.
Do sprawdzenia luzów między wierzchołkami kół zębatych a obudową pompy oleju należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczelinomierz jest przeznaczony do pomiaru małych szczelin i luzów między współpracującymi powierzchniami. Aby sprawdzić luz między wierzchołkami zębów kół a obudową pompy oleju, wsuwa się listek o znanej grubości w szczelinę. Mikrometr, średnicówka i suwmiarka nie są do tego pomiaru wygodne ani właściwe.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o kontrolę luzu (szczeliny) pomiędzy wierzchołkami zębów kół zębatych a obudową pompy oleju. Jest to typowy pomiar "na szczelinę", czyli taki, w którym trzeba sprawdzić, czy pomiędzy dwiema powierzchniami mieści się element o określonej grubości.

Odpowiedź "szczelinomierza" jest poprawna, ponieważ szczelinomierz to zestaw cienkich blaszek (listków) o znanej grubości. W praktyce dobiera się listek (lub kilka listków), wsuwając je w mierzoną szczelinę aż do uzyskania lekkiego oporu. Odczyt polega na odczytaniu grubości listka/listków, co bezpośrednio odpowiada wielkości luzu.

Dlaczego pozostałe przyrządy są nieprawidłowe?

  • "mikrometru" – mikrometr służy przede wszystkim do bardzo dokładnego pomiaru wymiarów zewnętrznych (np. średnic wałków, grubości elementów). Nie jest narzędziem do bezpośredniego sprawdzania szczelin między elementami pracującymi w złożeniu, zwłaszcza w trudno dostępnej przestrzeni pompy.
  • "średnicówki" – średnicówka jest przeznaczona do pomiaru średnic wewnętrznych (np. otworów, tulei). Mierzy się nią "wewnątrz" elementu o kształcie cylindrycznym, a nie luz między wierzchołkami zębów a obudową.
  • "suwmiarki" – suwmiarka jest przyrządem uniwersalnym, ale typowo do pomiarów długości, średnic zewnętrznych/wewnętrznych i głębokości. Do pomiaru bardzo małych szczelin w mechanizmach jest zwykle zbyt nieporęczna i nie daje metody "wsunięcia" w szczelinę tak jak szczelinomierz.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści widzisz słowa "luz", "szczelina", "prześwit" pomiędzy dwoma powierzchniami, najczęściej właściwym wyborem jest szczelinomierz. Mikrometr i suwmiarka dominują w pomiarach wymiarów elementów, a średnicówka w pomiarach otworów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szczelinomierz to zestaw cienkich blaszek o znanej grubości. Służy do sprawdzania małych szczelin i luzów między dwiema powierzchniami, np. w mechanizmach zębatych, zaworach czy pompach. Pomiar polega na wsunięciu listka w szczelinę i odczycie jego grubości.
Najczęściej wykonuje się pomiar szczelinomierzem: dobiera się listek i wsuwa w miejsce, gdzie występuje kontrolowana szczelina (zgodnie z instrukcją serwisową danego zespołu). Odczyt z listka porównuje się z dopuszczalną wartością. Zbyt duży luz zwykle oznacza zużycie pompy.
Mikrometr jest świetny do bardzo dokładnego pomiaru wymiarów elementu (np. średnicy wałka lub grubości płytki), ale nie jest wygodny do "wejścia" w wąską szczelinę między częściami złożenia. Luz mierzy się narzędziem, które działa jako wzorzec grubości, czyli szczelinomierzem.
Średnicówka służy do pomiaru średnic wewnętrznych otworów (np. tulei, gniazd, cylindrów). Jest właściwa, gdy mierzysz wymiar "od ścianki do ścianki" w otworze. Nie jest właściwa do pomiaru szczelin między wierzchołkami zębów a obudową, bo to inny rodzaj geometrii i kontaktu pomiarowego.
Suwmiarka bywa używana do wielu pomiarów warsztatowych, ale do bardzo małych szczelin zwykle jest niewygodna i ma ograniczoną możliwość włożenia szczęk w miejsce pomiaru. Przy luzach i prześwitach między powierzchniami lepszy jest szczelinomierz, bo jego listki są cienkie i działają jak kontrolowany "wkład" o znanej grubości.
Zbyt duże luzy w pompie mogą powodować spadek wydajności i trudności w budowaniu ciśnienia oleju, szczególnie na rozgrzanym oleju. W praktyce może to skutkować zapalaniem kontrolki ciśnienia, głośniejszą pracą elementów smarowanych lub przyspieszonym zużyciem silnika/układu napędowego w maszynie.
Dobór wykonuje się stopniowo: zaczynasz od cieńszego listka i zwiększasz grubość, aż uzyskasz lekkie tarcie przy wsuwaniu. Zbyt cienki listek wejdzie "luźno", zbyt gruby nie wejdzie wcale. Odczyt grubości listka (lub sumy listków) traktujesz jako wartość szczeliny.
Typowe błędy to: wsuwanie listka pod kątem (fałszuje wynik), dobieranie zbyt wielu listków naraz bez kontroli oporu, pomiar na zabrudzonej powierzchni (opiłki/olej zmieniają odczucie), a także mylenie jednostek lub odczytu grubości. Pomiar wykonuj na czystych, odtłuszczonych powierzchniach.
Wierzchołek zęba to najbardziej zewnętrzna część zęba koła zębatego (najdalej od środka koła). W pompach zębatych właśnie okolice wierzchołków zębów mogą tworzyć szczelinę z obudową. Dlatego kontrola luzu w tym miejscu pomaga ocenić zużycie i potencjalne "przelewanie" oleju.
Warto opanować mapę "narzędzie → zastosowanie": suwmiarka do długości/średnic/głębokości, mikrometr do bardzo dokładnych wymiarów elementu, średnicówka do otworów, szczelinomierz do luzów i szczelin. Ćwicz na przykładach z obsługi maszyn rolniczych: pompy, zawory, łożyska i przekładnie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Szczelinomierz jest przeznaczony do pomiaru małych szczelin i luzów między współpracującymi powierzchniami."

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe/DTR maszyn rolniczych (rozdziały: układ smarowania, pompa oleju, tolerancje i pomiary)
  • Podręczniki z metrologii warsztatowej (dobór przyrządów do rodzaju pomiaru)
  • Materiały dydaktyczne z eksploatacji maszyn rolniczych dotyczące diagnostyki układu smarowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego