Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2019 (test 2)



PYTANIE NR 34.
Do sprawdzenia luzów między wierzchołkami kół zębatych a obudową pompy oleju należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczelinomierz służy do sprawdzania małych szczelin i luzów między współpracującymi elementami, gdy nie ma możliwości wygodnego użycia przyrządów do pomiaru średnic lub grubości. Suwmiarka i mikrometr są przeznaczone głównie do pomiaru wymiarów zewnętrznych/wewnętrznych, a średnicówka do średnic otworów.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o sprawdzenie luzu (szczeliny) między wierzchołkami kół zębatych a obudową pompy oleju. Taki luz jest zwykle niewielki, a miejsce pomiaru bywa trudnodostępne. Do tego typu kontroli stosuje się szczelinomierz, czyli zestaw płytek o znanej grubości, które wsuwia się w szczelinę, aby ocenić jej wartość.

Dlaczego szczelinomierz jest właściwy?

  • Umożliwia bezpośrednie sprawdzenie szczeliny poprzez dobór płytki o odpowiedniej grubości.
  • Jest wygodny w miejscach, gdzie szczelina jest wąska i nie da się poprawnie oprzeć szczęk suwmiarki ani końcówek mikrometru.
  • Pozwala szybko wykryć zwiększone luzy, które mogą świadczyć o zużyciu elementów pompy i skutkować spadkiem wydajności lub ciśnienia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Suwmiarka elektroniczna najlepiej sprawdza się do pomiaru długości, średnic zewnętrznych/wewnętrznych i głębokości. Pomiar bardzo małej szczeliny między zębem a obudową jest w praktyce niewygodny i obarczony dużym błędem (problem z ustawieniem szczęk i dostępem).
  • Średnicówka jest przeznaczona do pomiaru średnic otworów (wymiarów wewnętrznych). Nie służy do pomiaru szczelin między elementami o takim kształcie jak koło zębate i obudowa.
  • Mikrometr mierzy głównie grubość/wymiary zewnętrzne z dużą dokładnością, ale wymaga stabilnego oparcia końcówek pomiarowych na dwóch przeciwległych powierzchniach. Przy sprawdzaniu luzu w pompie zębatej zwykle nie ma warunków do poprawnego użycia mikrometru.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "luzu", "szczeliny", "prześwitu" lub "ustawienia przerwy" między elementami, najczęściej właściwym przyrządem jest szczelinomierz, a nie narzędzia do pomiaru średnic czy grubości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest szczelinomierz i do czego służy w mechanice?
Szczelinomierz to zestaw płytek o znanej grubości do sprawdzania małych szczelin i luzów między elementami. W mechanice używa się go np. do kontroli luzów w pompach, ustawiania przerw lub oceny zużycia współpracujących części tam, gdzie suwmiarka jest niewygodna.
Jak sprawdzić luz między zębem koła a obudową pompy oleju?
W praktyce dobiera się płytkę szczelinomierza i wsuwia w miejsce szczeliny, aż uzyska się lekki opór. Odczyt grubości płytki odpowiada mierzonemu luzowi. Metoda jest szybka i dobrze działa przy małych prześwitach w trudno dostępnych miejscach.
Dlaczego do pomiaru luzu nie używa się mikrometru?
Mikrometr wymaga oparcia końcówek na dwóch przeciwległych, łatwo dostępnych powierzchniach i mierzy głównie wymiary zewnętrzne (grubość/średnicę). Przy szczelinie między wierzchołkiem zęba a obudową zwykle nie da się go poprawnie ustawić, więc wynik byłby niepewny.
Czy suwmiarka elektroniczna nadaje się do pomiaru szczelin?
Suwmiarka może mierzyć wiele wymiarów, ale bardzo małe szczeliny w miejscach o ograniczonym dostępie są trudne do uchwycenia szczękami. Łatwo o przekoszenie, błędne przyłożenie i zaniżenie lub zawyżenie wyniku. Dlatego do luzów typowo wybiera się szczelinomierz.
Co mierzy średnicówka i kiedy się jej używa?
Średnicówka służy do pomiaru średnic wewnętrznych, czyli np. otworów, tulei lub gniazd. Daje dobre wyniki, gdy można ją oprzeć w otworze i wykonać pomiar w osi. Nie jest to narzędzie do sprawdzania szczelin między zębem koła a obudową pompy.
Jakie są typowe błędy przy używaniu szczelinomierza?
Częste błędy to: wciskanie płytki "na siłę" (zawyża ocenę zużycia), pomiar na zabrudzonych powierzchniach, używanie kilku płytek bez pewnego złożenia ich grubości oraz pomijanie sprawdzenia, czy płytka leży płasko. Dobra praktyka to czyste powierzchnie i "lekki opór".
Dlaczego kontrola luzów w pompie oleju jest ważna w eksploatacji?
Zwiększone luzy wewnętrzne mogą powodować spadek wydajności i ciśnienia, gorsze smarowanie oraz przyspieszone zużycie silnika lub układu. Kontrola luzów pomaga ocenić stan techniczny pompy i podjąć decyzję o naprawie lub wymianie, zanim dojdzie do poważnej awarii.
Jak rozpoznać, że pytanie na egzaminie dotyczy szczelinomierza?
Najczęściej pojawiają się słowa: "luz", "szczelina", "prześwit", "przerwa", "ustawienie szczeliny". Jeśli pomiar dotyczy małej odległości między dwoma elementami, a nie średnicy czy długości, to zwykle właściwym wyborem jest szczelinomierz, nie suwmiarka czy mikrometr.
Jakie inne pomiary w maszynach rolniczych wykonuje się szczelinomierzem?
Szczelinomierz bywa używany m.in. do kontroli i ustawiania niewielkich przerw między współpracującymi elementami (np. w mechanizmach, przekładniach, układach napędowych). Jest przydatny wszędzie tam, gdzie istotna jest mała szczelina robocza, a dostęp utrudnia użycie typowych przyrządów.
Jak odróżnić przyrządy: suwmiarka, mikrometr i szczelinomierz na egzaminie?
Suwmiarka mierzy różne wymiary (zewnętrzne, wewnętrzne, głębokość) szczękami i prętem głębokościomierza. Mikrometr mierzy bardzo dokładnie wymiary zewnętrzne, ale w wąskim zakresie. Szczelinomierz to płytki o znanej grubości do sprawdzania szczelin i luzów.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że szczelinomierz służy do sprawdzania małych szczelin i luzów między współpracującymi elementami, gdy nie ma możliwości wygodnego użycia przyrządów do pomiaru średnic lub grubości.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Szczelinomierz" — opis zastosowania przyrządu do pomiaru szczelin, https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczelinomierz (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Suwmiarka" — podstawowe zastosowania i rodzaje pomiarów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Suwmiarka (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Mikrometr (przyrząd pomiarowy)" — przeznaczenie i sposób pomiaru wymiarów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr_(przyrz%C4%85d_pomiarowy) (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki/poradniki z metrologii warsztatowej (dział: szczelinomierze i pomiar szczelin)
  • Instrukcje serwisowe/DTR dotyczące pomp oleju w silnikach i układach hydraulicznych (część: kontrola luzów i zużycia)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ROL.2 z zakresu eksploatacji i obsługi technicznej maszyn
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego