Otwór tolerowany to wymiar wewnętrzny, którego średnica musi mieścić się w granicach tolerancji. W praktyce warsztatowej często kontroluje się takie wymiary metodą sprawdzania granicznego, czyli bez odczytu wartości liczbowej – wynik to "zgodny/niezgodny".
Do otworów używa się sprawdzianów, które są wprowadzane do środka otworu. Dlatego właściwe są sprawdziany tłoczkowe (trzpieniowe), zwykle jako komplet GO/NOGO:
- GO (przechodni) powinien wejść do otworu na zadaną głębokość, co potwierdza, że otwór nie jest za mały.
- NOGO (nieprzechodni) nie powinien wejść, co potwierdza, że otwór nie jest za duży.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Szczękowe – to określenie kojarzy się z narzędziami pomiarowymi ze szczękami (np. suwmiarka), a nie z typowym sprawdzianem do oceny otworu metodą graniczną.
- Grzebieniowe – grzebienie stosuje się m.in. do kontroli zarysów (np. gwintów) lub promieni, a nie do podstawowej kontroli średnicy otworu w tolerancji.
- Pierścieniowe – sprawdziany pierścieniowe są przeznaczone przede wszystkim do kontroli wałków (wymiarów zewnętrznych), ponieważ to wałek przechodzi przez pierścień. Do otworów dobiera się odpowiednik trzpieniowy.
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj prostą regułę "otwór → trzpień, wałek → pierścień". Ułatwia to szybki dobór sprawdzianu do rodzaju kontrolowanego wymiaru.
