KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 36.
Do sterownika wgrano program przedstawiony na rysunku. Na których wejściach muszą być ustawione sygnały logiczne "1″, aby na wyjściu Q0.1 pojawił się sygnał logiczny "1″?
Ilustracja przedstawia schemat drabinkowy (LAD) używany w programowaniu sterowników PLC, co jest istotne w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W programie LAD sieci wykonują się sekwencyjnie od góry do dołu, a Q0.1 występuje jako "podwójna cewka". Oznacza to, że zapis z Network 2 nadpisuje wcześniejszy zapis z Network 1. Końcowy stan Q0.1 zależy więc wyłącznie od warunku szeregowego, czyli jednoczesnego stanu "1" na I0.2 i I0.3.

Pełne wyjaśnienie:

W sterownikach PLC program w języku drabinkowym (LAD) jest wykonywany cyklicznie i sekwencyjnie: od pierwszej sieci (Network 1) do ostatniej (Network 2). Typowy cykl obejmuje: odczyt wejść do obrazu wejść, wykonanie programu, a następnie aktualizację wyjść fizycznych na podstawie wartości zapisanych w obrazie wyjść.

Na rysunku występuje sytuacja "podwójnej cewki" (double coil), ponieważ to samo wyjście Q0.1 jest sterowane w dwóch miejscach programu. W praktyce jest to błąd projektowy i wiele środowisk PLC sygnalizuje go ostrzeżeniem. Mimo że jest to błąd, zachowanie jest przewidywalne: ostatni zapis do danego adresu wyjścia w trakcie skanu nadpisuje poprzednie zapisy.

Najpierw wykonywany jest Network 1. Dwa styki NO I0.1 i I0.0 są połączone równolegle, co odpowiada funkcji OR. Ta sieć na chwilę zapisze do Q0.1 wynik (I0.1 OR I0.0). Następnie sterownik wykonuje Network 2, gdzie styki NO I0.2 i I0.3 są połączone szeregowo, czyli realizują funkcję AND. Ta druga sieć ponownie zapisuje do Q0.1, tym razem wartość (I0.2 AND I0.3), nadpisując to, co ustawiła sieć pierwsza.

Dlatego, aby po zakończeniu skanu na wyjściu Q0.1 pojawiła się "1", muszą być spełnione warunki z ostatniej sieci sterującej tym wyjściem, czyli jednocześnie: I0.2 = 1 oraz I0.3 = 1.

  • Odpowiedź "Tylko I0.2" jest błędna, bo połączenie szeregowe wymaga dwóch jedynek, nie jednej.
  • Odpowiedź "I0.1 i I0.0" jest błędna, bo dotyczy logiki OR z Network 1, która zostaje nadpisana przez Network 2.
  • Odpowiedź "I0.1 lub I0.0" jest błędna z tego samego powodu: nawet jeśli OR w Network 1 da "1", ostatni zapis (AND z Network 2) może ustawić wyjście na "0".

Wskazówka praktyczna: aby uniknąć takich sytuacji, łączy się warunki w jedną logikę (np. przez bity pomocnicze M) albo używa dedykowanych bloków podtrzymania (SR/RS), zamiast sterować tym samym Q w wielu miejscach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cykl skanowania to powtarzalna sekwencja pracy PLC: odczyt wejść do obrazu wejść, wykonanie programu sieć po sieci oraz aktualizacja wyjść na podstawie obrazu wyjść. Dlatego stan wyjścia fizycznego zwykle zmienia się dopiero po zakończeniu całego skanu.
W LAD logika jest uporządkowana w sieci (Network). Sterownik interpretuje je sekwencyjnie, co zapewnia deterministyczne działanie: najpierw wykonywane są sieci wyżej, potem niżej. Ta kolejność ma znaczenie, gdy ten sam bit/wyjście jest zapisywane w więcej niż jednym miejscu.
"Podwójna cewka" to sytuacja, gdy ten sam adres wyjścia (np. Q0.1) występuje jako cewka w dwóch lub więcej sieciach. Jest to traktowane jako błąd programistyczny, bo utrudnia analizę działania i może prowadzić do nieintuicyjnych stanów wyjścia.
Decyduje ostatnia sieć w kolejności wykonywania, która zapisuje do danego wyjścia. Jeżeli Q jest ustawiane w Network 1 i ponownie w Network 2, to końcowy stan w obrazie wyjść będzie wynikał z logiki Network 2, bo ona zapisuje jako ostatnia.
W LAD połączenie równoległe styków NO odpowiada OR (wystarczy zadziałanie jednej gałęzi). Połączenie szeregowe odpowiada AND (muszą zadziałać wszystkie styki w szeregu). To podstawowa umiejętność czytania drabinki na egzaminie.
W typowym modelu pracy PLC program wylicza stany w trakcie skanu i zapisuje je do obrazu wyjść. Wyjścia fizyczne są aktualizowane po zakończeniu wykonywania programu. Dlatego to, co zapisze ostatnia sieć, będzie widoczne na wyjściu po zakończeniu cyklu.
Najczęściej zakładają, że warunki z różnych sieci "sumują się", czyli że wystarczy spełnić dowolny warunek z Network 1 lub Network 2. Pomijają fakt nadpisywania. Drugi błąd to nieuwzględnienie kolejności sieci i uznanie, że oba zapisy do tego samego Q działają niezależnie.
Najczęściej tworzy się zmienne pomocnicze (np. bity M) dla poszczególnych warunków, a następnie w jednym miejscu programu ustawia się wyjście Q na podstawie połączonej logiki OR/AND. Alternatywnie stosuje się bloki SR/RS do sterowania stanem wyjścia.
Bloki SR/RS stosuje się, gdy wyjście ma być podtrzymywane (zatrzask) i sterowane osobnymi warunkami "SET" i "RESET". To czytelniejsze i bezpieczniejsze niż ustawianie tego samego wyjścia w wielu sieciach. Ułatwia też diagnostykę podczas uruchamiania maszyny.
Najpierw sprawdź, czy to samo wyjście Q nie występuje w więcej niż jednej sieci. Jeśli tak, szukaj ostatniej sieci zapisującej do tego Q. Następnie odczytaj typ połączenia styków: szeregowo = AND (wszystkie "1"), równolegle = OR (wystarczy jedna "1").
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w programie LAD sieci wykonują się sekwencyjnie od góry do dołu, a Q0.1 występuje jako "podwójna cewka".

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (LAD i zasady języków PLC)

Materiały:

  • Podręczniki i kursy z podstaw programowania PLC w LAD (logika, sieci, cykl skanowania)
  • Materiały dydaktyczne producentów PLC dotyczące "scan cycle" i "process image"
  • Ćwiczenia laboratoryjne: porównanie programu z jedną cewką vs. program z podwójną cewką i obserwacja skutków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego