KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 16.
Do systemu kanalizacyjnego, w postaci rozcieńczonego roztworu wodnego w ilości nieprzekraczającej jednorazowo 100 g, można wprowadzić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
NaCl (chlorek sodu) to sól nietoksyczna i powszechna, dlatego w małej ilości jako rozcieńczony roztwór wodny może być traktowana jako odpad względnie bezpieczny. Pozostałe związki zawierają metale ciężkie (Ag, Ba, Pb), których sole są toksyczne i powinny być zbierane jako odpady niebezpieczne, a nie wprowadzane do kanalizacji.

Pełne wyjaśnienie:

W laboratorium analitycznym kluczowe jest rozróżnienie odpadów, które po odpowiednim rozcieńczeniu można odprowadzić do kanalizacji, od odpadów niebezpiecznych wymagających zbiórki w oznakowanych pojemnikach. W praktyce kryterium nie opiera się wyłącznie na tym, czy substancja "jest solą" albo czy "dobrze się rozpuszcza", lecz na jej toksyczności i wpływie na środowisko wodne.

Prawidłowa odpowiedź: NaCl. Chlorek sodu jest solą powszechnie występującą (sól kuchenna), dobrze rozpuszczalną i w typowych warunkach nietoksyczną. Dlatego rozcieńczony roztwór NaCl w niewielkiej ilości jest klasycznym przykładem odpadu względnie bezpiecznego, który w wielu procedurach szkolnych/laboratoryjnych może zostać spłukany wodą do kanalizacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • AgF – zawiera srebro. Sole metali ciężkich traktuje się jako odpady niebezpieczne; mogą wykazywać toksyczność dla organizmów wodnych i nie powinny trafiać do ścieków.
  • BaCl2 – zawiera bar, którego związki są toksyczne. To typowa "pułapka": mimo dobrej rozpuszczalności nie jest to odpad bezpieczny.
  • Pb(NO3)2 – zawiera ołów, metal o wysokiej toksyczności. Związki ołowiu są szczególnie niepożądane w ściekach i muszą być gromadzone jako odpady niebezpieczne.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opcji widzisz kation metalu ciężkiego (np. Pb, Ag, Ba), automatycznie rozważ "odpad niebezpieczny". Przy takich pytaniach ważniejszy jest rodzaj metalu niż sam anion (chlorek/azotan/fluorek).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W praktyce laboratoryjnej "metale ciężkie" to m.in. pierwiastki, których sole w roztworach mogą być toksyczne i nie powinny trafiać do ścieków. Najczęściej chodzi o jony takie jak Pb, Ag czy Ba. Przy zadaniach egzaminacyjnych rozpoznaj je po symbolu w wzorze związku.
NaCl jest solą sodu, powszechną i uznawaną za nietoksyczną w typowych stężeniach. Dlatego niewielkie ilości rozcieńczonego roztworu mogą być traktowane jako odpady względnie bezpieczne. Warunkiem jest przestrzeganie procedur BHP i wewnętrznych instrukcji laboratorium.
Nie. Rozpuszczalność mówi tylko, czy substancja tworzy roztwór, a nie czy jest bezpieczna. BaCl2 dobrze się rozpuszcza, ale zawiera toksyczny bar. Na egzaminie najpierw oceń, czy związek zawiera metal ciężki, a dopiero potem myśl o rozcieńczaniu.
Sprawdź symbol pierwiastka w części kationowej: Pb (ołów), Ag (srebro), Ba (bar) są sygnałem odpadu niebezpiecznego. W tego typu pytaniach anion (np. Cl, NO3, F) zwykle nie "ratuje" związku, jeśli kation jest toksycznym metalem.
Związki ołowiu są uznawane za silnie toksyczne i niepożądane w środowisku wodnym. Dlatego roztwory zawierające Pb, np. Pb(NO3)2, należy zbierać do odpowiednich pojemników na odpady chemiczne i przekazywać do zagospodarowania, zamiast odprowadzać do kanalizacji.
Takie roztwory należy potraktować jako odpady niebezpieczne: zebrać do oznakowanego pojemnika przeznaczonego na odpady zawierające metale ciężkie, nie mieszać przypadkowo z innymi frakcjami oraz postępować zgodnie z instrukcją stanowiskową i zasadami BHP obowiązującymi w pracowni.
Stosuje się ją wyłącznie dla odpadów uznanych za względnie bezpieczne (bez metali ciężkich i innych substancji szczególnie szkodliwych), w małych ilościach oraz zgodnie z procedurą pracowni. Jeśli masz wątpliwość co do składu, bezpieczniej jest zebrać odpad do pojemnika.
Najczęstszy błąd to utożsamianie "soli" z "substancją obojętną" oraz kierowanie się rozpuszczalnością zamiast toksycznością. Uczniowie też ignorują symbole pierwiastków i nie rozpoznają Pb, Ag czy Ba. Pomaga nawyk: najpierw identyfikuj kation, potem oceniaj odpady.
W materiałach dydaktycznych jako przykłady względnie bezpiecznych soli (bez metali ciężkich) często pojawiają się związki sodu i potasu, np. chlorki lub siarczany. Zawsze jednak decydują procedury pracowni oraz brak składników niebezpiecznych w roztworze po reakcji.
Limit może być wskazówką, że chodzi o małe ilości typowe dla pracowni, ale nie zastępuje oceny toksyczności. Najpierw sprawdź, czy wśród opcji są sole metali ciężkich (zwykle odpadają), a dopiero potem rozważ, czy pozostała substancja jest typową, nietoksyczną solą możliwą do rozcieńczenia.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "NaCl (chlorek sodu) to sól nietoksyczna i powszechna, dlatego w małej ilości jako rozcieńczony roztwór wodny może być traktowana jako odpad względnie bezpieczny."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12.07.2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych, Dz.U. 2019 poz. 1311

Materiały:

  • Procedury BHP i instrukcje gospodarki odpadami chemicznymi obowiązujące w szkolnym/laboratoryjnym regulaminie
  • Karty charakterystyki (SDS) odczynników stosowanych w pracowni analitycznej
  • Podręcznik chemii nieorganicznej (działy: sole, toksyczność wybranych pierwiastków)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego